UMMANÎ, Kurşun Saraç

(d. 1933 / ö. 1984)
âşık
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl ismi Kurşun Saraç olan âşık, Kars'ın Posof ilçesinin Sarıçiçek (Hertuz) köyünde 1933'te doğmuştur. Babası Selimoğullarından Molla Osman’ın oğlu Ağali Ağa, annesi Âşık Kamber’in kızı Urubiye Hanım'dır. İlkokulu Şulgavur köyünde dördüncü sınıfa kadar okur. Fatma Hanım'la evlenen âşığın Sümmani, Sevgi, Nuran, Enver, Ayten, Serkan ve Nurten adlarında üç erkek, dört kızı olmuştur. Köyünden ayrılan Ummanî, uzun yıllar Bursa'nın Gürsu ilçesine bağlı Burhaniye köyünde yaşar. Artvin, Kars, Konya ve İzmir'deki yarışmalara katılan âşık, birçok ödül ve belge almıştır.1984'te Adapazarı’nda Deryamî Baba ile atışma yaparken yere yığılır ve kalp krizi sonucu Adapazarı Devlet Hastanesinde vefat eder. Kabri Bursa'nın Burhaniye köyündedir (1; Halıcı 1992: 380-383)

Kurşun Saraç şiirlerinde Ummani mahlasını kullanır. Ummanî mahlasını rüyasında pirler vermiştir. Rüyayı 23 Şubat 1948 tarihinde köyüne dönerken Kılıçkaya bölgesinde bir taşın yanında görür. Anlattığı olaya göre yakalandığı tipide kendinden geçen âşık, rüyasında bir odanın içinde sakallı dervişler görür. Bu dervişlerle namaz kılar. Namazdan sonra dervişler âşığa okunmuş bir bardak şerbet içirirler. Şerbeti içince sevgilisi Melahat hanımı gösterirler ve o anda Saraç'ın gönlüne aşk ateşi düşer. Daha sonra dervişler bir elma verirler, Ummanî elmayı soyar ve dörde böler. Üç dilimi kendisi tek dilimi de Melahat Hanım yedikten sonra dervişlerin getirdiği tekbirlerle ter içinde uyanır. Uyandıktan sonra köyüne döner ve yedi gün kendinden habersiz yatar. İyileştikten sonra âşık, gördüğü rüya ve içtiği badeyle artık türküler söylemeye başlar. İrticalen türküler söyleyen Ummanî'nin İlk ustası Posof’lu âşık Müdami Baba'dır. Askerlik döneminde ise ustası Zülali Baba'dır. Zülali Baba'dan güzelleme, mani, tecnis türküleri, 14 heceli varsağı ve taşlama üzerine bilgiler öğrenir. Tabiata büyük sevgi besleyen Ummani, ağaçlara verilen zararı, sevgilinin güzelliğini, dünyanın faniliğini sade bir dille şiirlerinde yazar. Ayrıca "Konya Destanı" adlı şiirinde Âşıklar Bayramı münasebetiyle bu şehre vefasını dile getirir. Birçok yarışma ve şenliklere katılan âşık, atışma, doğaçlama şiir ve türkü dalında adını duyurur. Şiirleri dönemin gazete ve dergilerinde yayımlatır. Ummanî Saraç; İlhami Demir, Murat Çobanoğlu, Rüstem Alyansoğlu, Dursun Cevlani, Âşık Reyhani, İsmail Azeri, Aşık Paşa Yangunî gibi âşıklarla çalışmış ve atışmalarda bulunmuştur (www.turkuler.com; Halıcı 1992: 380-383).

Kaynakça

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şairleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

http://www.turkuler.com/ozan/asik_kursun_sarac.asp [erişim tarihi: 25.05.2019].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLAY YILDIZDAĞ
Yayın Tarihi: 09.06.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ŞEREF TAŞLIOVAd. 10.04.1938 - ö. 20.09.2014Doğum YeriGörüntüle
2ORHANÎ/ORHAN, Orhan Karadağoğlud. 25.12.1946 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BEKİR, Bekir Aktaşd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4AHMET ERSÖZd. 1933 - ö. 2006Doğum YılıGörüntüle
5Ükkaş Ülgend. 1933 - ö. 14 Mart 2008Doğum YılıGörüntüle
6MEMMEDAĞAd. 1933 - ö. 1977Doğum YılıGörüntüle
7ALYANSOĞLU, Rüstem Alyansoğlud. 1939 - ö. 21.10.1984Ölüm YılıGörüntüle
8Reşat Enis Aygend. 1 Haziran 1909 - ö. 10 Ocak 1984Ölüm YılıGörüntüle
9Ercümend Behzad Lavd. 15 Kasım 1903 - ö. 18 Mayıs 1984Ölüm YılıGörüntüle
10SELAHATTİN BAYSALd. 10.04.1942 - ö. 11.03.2015MeslekGörüntüle
11VEZİR UMMANÎ, Vezir Köroğlud. 1915 - ö. 1995MeslekGörüntüle
12ÖZGÜRÎ, Hasan Önald. 1930 - ö. 2011MeslekGörüntüle
13HALİL/FEVZİ, Halil Fevzid. 1874 - ö. 1929Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEÇHULÎ/GIYABÎ, Hasan Aşıkd. 1915 - ö. 2000Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ERDEM CAN, Sefer Erdemd. 07.05.1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ÖZEROL, Süleyman Özerold. 01.11.1953 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17MÜDAMÎ, Sabit Yalçın Atamand. 1918 - ö. 08.11.1968Madde AdıGörüntüle
18ŞARBAT FATALİ CENNETALİd. 1930 - ö. ?Madde AdıGörüntüle