UMMANÎ, Kurşun Saraç

?
(d. 1933 / ö. 1984)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl ismi Kurşun Saraç olan âşık, Kars'ın Posof ilçesinin Sarıçiçek (Hertuz) köyünde 1933'te doğmuştur. Babası Selimoğullarından Molla Osman’ın oğlu Ağali Ağa, annesi Âşık Kamber’in kızı Urubiye Hanım'dır. İlkokulu Şulgavur köyünde dördüncü sınıfa kadar okur. Fatma Hanım'la evlenen âşığın Sümmani, Sevgi, Nuran, Enver, Ayten, Serkan ve Nurten adlarında üç erkek, dört kızı olmuştur. Köyünden ayrılan Ummanî, uzun yıllar Bursa'nın Gürsu ilçesine bağlı Burhaniye köyünde yaşar. Artvin, Kars, Konya ve İzmir'deki yarışmalara katılan âşık, birçok ödül ve belge almıştır.1984'te Adapazarı’nda Deryamî Baba ile atışma yaparken yere yığılır ve kalp krizi sonucu Adapazarı Devlet Hastanesinde vefat eder. Konya Kültür Turizm Derneği başkanı tarafından yaptırılan kabri Bursa'nın Burhaniye köyündedir (1; Halıcı 1992: 380-383)

Kurşun Saraç şiirlerinde Ummani mahlasını kullanır. Ummanî mahlasını rüyasında pirler vermiştir. Rüyayı 23 Şubat 1948 tarihinde köyüne dönerken Kılıçkaya bölgesinde bir taşın yanında görür. Anlattığı olaya göre yakalandığı tipide kendinden geçen âşık, rüyasında bir odanın içinde sakallı dervişler görür. Bu dervişlerle namaz kılar. Namazdan sonra dervişler âşığa okunmuş bir bardak şerbet içirirler. Şerbeti içince sevgilisi Melahat hanımı gösterirler ve o anda Saraç'ın gönlüne aşk ateşi düşer. Daha sonra dervişler bir elma verirler, Ummanî elmayı soyar ve dörde böler. Üç dilimi kendisi tek dilimi de Melahat Hanım yedikten sonra dervişlerin getirdiği tekbirlerle ter içinde uyanır. Uyandıktan sonra köyüne döner ve yedi gün kendinden habersiz yatar. İyileştikten sonra âşık, gördüğü rüya ve içtiği badeyle artık türküler söylemeye başlar. İrticalen türküler söyleyen Ummanî'nin İlk ustası Posof’lu âşık Müdami Baba'dır. Askerlik döneminde ise ustası Zülali Baba'dır. Zülali Baba'dan güzelleme, mani, tecnis türküleri, 14 heceli varsağı ve taşlama üzerine bilgiler öğrenir. Tabiata büyük sevgi besleyen Ummani, ağaçlara verilen zararı, sevgilinin güzelliğini, dünyanın faniliğini sade bir dille şiirlerinde yazar. Ayrıca "Konya Destanı" adlı şiirinde Âşıklar Bayramı münasebetiyle bu şehre vefasını dile getirir. Birçok yarışma ve şenliklere katılan âşık, atışma, doğaçlama şiir ve türkü dalında adını duyurur. Şiirleri dönemin gazete ve dergilerinde yayımlatır. Ummanî Saraç; İlhami Demir, Murat Çobanoğlu, Rüstem Alyansoğlu, Dursun Cevlani, Âşık Reyhani, İsmail Azeri, Aşık Paşa Yangunî gibi âşıklarla çalışmış ve atışmalarda bulunmuştur (1; Halıcı 1992: 380-383).

Kaynakça

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şairleri. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

(1) http://www.turkuler.com/ozan/asik_kursun_sarac.asp [erişim tarihi: 25.05.2019].

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: GÜLAY YILDIZDAĞ
Yayın Tarihi: 09.06.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NAZAROĞLU/ABBAS, Abbas Nazaroğlud. 1873 - ö. 23.03.1950Doğum YeriGörüntüle
2YETKİNER, Turgut Yılmazd. 25. 04. 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3BULUTOĞLU, Gültekin Bulutd. 10.04.1978 - ö. -Doğum YeriGörüntüle
4OSMAN, Osman Topçud. 1933 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5İzgü, Muzafferd. 29 Ekim 1933 - ö. 26 Ağustos 2017Doğum YılıGörüntüle
6Oktay, Ahmetd. 21 Ocak 1933 - ö. 03 Mart 2016Doğum YılıGörüntüle
7TAVLUSUNLU HİCRANÎ, Mehmet Selim Karacad. 1916 - ö. 12.07.1984Ölüm YılıGörüntüle
8BAHRİ HASAN, Hasan Günerid. 1914 - ö. 1984Ölüm YılıGörüntüle
9Gümüş, Şükrüd. 1948 - ö. 28 Ağustos 1984Ölüm YılıGörüntüle
10HÜSEYİN FEVZİd. 1886 - ö. 1928MeslekGörüntüle
11YEDULLAH, Yedullah Eyvezpurd. 1938 - ö. ?MeslekGörüntüle
12SEFİL, Ahmet Durmuşd. 1940 - ö. 1991MeslekGörüntüle
13MÜŞTERÎ, Mustafad. ? - ö. 1945Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MEHMET DÜNDAR, Mehmet Savaş Dündard. 10.08.1964 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SELVİNAZ, Hatice Altuk Keşoğlud. 1963 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Göçer, Alid. 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Zeynep Saraçd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Saraç, Tahsind. 1 Ocak 1930 - ö. 29 Haziran 1989Madde AdıGörüntüle