VAK'Î, Tefsîrîzâde Mehmed/Atâ'ullâh Efendi

(d. ?/? - ö. 1716/17/1129)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğan şairin asıl adı Safâyî’ye göre Mehmed (Çapan 2005: 703), Sâlim’e göreyse Ata’ullah’tır (İnce 2005: 699). Kadı Mehmed Tefsîrî Efendi’nin oğludur. Bu yüzden Tefsîrîzâde sanıyla tanındı. Babası gibi Nakşibendî tarikatına mensuptur. Derviş Ali Efendi’den hüsnü hattın sülüs ve nesih çeşitlerini meşk etti (Müstakîmzâde 1928: 446). Öğrenimini tamamladıktan sonra Ebû Said Efendi’den mülazım oldu. 1073/1664 yılında Şeyhülislam Sun’izâde tarafından Fîrûz Bey Medresesine müderris olarak atandı. Çeşitli medreselerde müderrislik yaptıktan sonra 1106/1693’te Süleymaniye Medresesi Dârulhadis müderrisliğine atandı. Müderrislikten azledildikten sonra sırasıyla 1108/1696-97 Kudüs, 1110/1698-99 Şam, 1123/1711-12 Mekke ve en son 1125/1713 İstanbul kadılıklarında bulundu. Dört ay İstanbul kadılığı yaptıktan sonra emekliye ayrıldı. 1129/1716-17 yılında vefat etti. Eyüp türbesi civarına defnedildi (Çapan 2005: 703; İnce 2005: 699).

Kaynaklar Vak’î’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında bilgi vermez. Mehmed Süreyyâ, şairin tarih alanında bilgi sahibi olduğunu, konuşup şiirler yazacak kadar üç dile hâkim olduğunu belirtir (Akbayar 1998: 337).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî. C. 1. İstanbul: KB-Tarih Vakfı Yurt Ortak Yay.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkîre-i Safâyî Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkîretü’ş-Şu’arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk vd. (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakîmzâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul: Devlet Matbaası.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A'lâm. C. 6. İstanbul: Mihran Matbaası.

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.11.2013

Eserlerinden Örnekler

GAZEL

 

Gülün şâdâb u handân oldugun sanma sabâdandur

Açılur bir iki günlük o berbâd-ı havâdandur

 

Degüldür bâ’is-i feryâd-ı bülbül revnak-ı gülzâr

Fenâsın yâd ider nâlişleri cümle fenâdandur

 

Hezârun nâledür kârı degül âyîne-i pervâne

Vücûdun eylemek ifnâ o ‘âşık-ı bî-riyâdandur

 

Çıkar dilden sivâyı sen umurun Hakka hasr eyle

Güşâd-ı bâb-ı maksûdun cenâb-ı Kibriyâdandur

 

Bu nazm-ı sûz-nâka reşk edenler didiler Vak’î

Bu sûz-ı cân-güdâz elfâz o tab’-ı hoş-edâdandur 

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkîre-i Safâyî Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay. 703)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?MeslekGörüntüle
11SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Yeşim Ağaoğlud. 21 Ocak 1966 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17SÂ’İB, Sâ’ib-i Kâtibd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Betül Dünderd. 12 Ağustos 1975 - ö. ?Madde AdıGörüntüle