Yılmaz Odabaşı

?
(d. 15 Ağustos 1962 / ö. ?)
Şair, Yazar, Gazeteci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Aslen Siverek (Kırvar) kökenli olan Yılmaz Odabaşı öğretmen bir ailenin ilk çocuğu olarak Diyarbakır’da doğdu. 1967'de Diyarbakır'ın Eğil ilçesine bağlı Talanbiya (Oyalı) köyünde başladığı ilk öğrenimini babasının görevi dolayısıyla Ankara, Kayseri ve Gaziantep gibi şehirlerde sürdürdü ve Gaziantep Şehit Şahin Bey İlkokulu’nda tamamladı. Diyarbakır Bağlar semtindeki Atatürk Ortaokulunu bitirdikten sonra Diyarbakır Lisesinden mezun oldu. 12 Eylül Askeri darbesiyle tutuklanınca kazandığı İzmir Hukuk Fakültesi öğrenimini sürdüremedi. 1980-81 yılları Diyarbakır Askerî Cezaevinde hapis yattı. 1986-1994 yılları Diyarbakır’da Akajans Muhabirliği, UBA (Ulusal Basın Ajansı) Diyarbakır temsilciliği, Ortadoğu Haber Ajansı Haber Müdürlüğü, 2000’e Doğru dergisi Diyarbakır büro şefliği, Turkish Daily News gazetesi güneydoğu temsilciliği, Aydınlık (1993) Diyarbakır temsilciliği yaptı. 1994’te Ankara’ya yerleştikten sonra bölgedeki gazetecilik izlenimlerini yazdığı Güneydoğu’da Gazeteci Olmak adlı kitabıyla Çağdaş Gazeteciler Derneği tarafından yılın gazetecisi ödülüne layık görüldü. Şiir ve düzyazılarıyla ilgili pek çok üniversitede lisans tezleri hazırlandı. Şiirleri İngilizce, Fransızca, Almanca ve Farsça’ya çevrildi; 2005'te şiirlerinin İngilizce çevirilerinden oluşan bir kitabı ”Evereything But You” adıyla AB sponsorluğunda, şiirlerinin çevirlerinden oluşan bir başka derleme 2015'te İran Tahran'da Riva Yayınları tarafından yayımlandı. 2000'lerde Türkiye'yi temsilen aralarında New York, Essen, Zürih Üniversiteleri olmak üzere pek çok akademik kurumun düzenlediği etkinliklere Türkiye'yi temsilen katıldı. Yılmaz Odabaşı'nın aldığı aldığı başlıca ödüller şunlardır: 1988 TAYAD Şiir Yarışması İkincilik Ödülü, TAYAD HikâyeYarışması üçüncülük Ödülü, 1990 Cahit Sıtkı Tarancı Şiir Ödülü, 1992 Adana Altın Koza Film Festivali Film Öyküsü Ödülü, 1992 Çankaya Belediyesi Çocuk Yazını Ödülü, 1994 Petrol-İş Sendikası Şiir Yarışması İkincilik Ödülü, 1994 Çağdaş Gazeteciler Derneği Yılın Gazetecisi Ödülü, 1996 PEN/Onat Kutlar Film Öyküsü Ödülü, 1998 Sabri Altınel Şiir Birincilik Ödülü, 1998 Adana Altın Koza Film Öyküsü Ödülü, 1999 Orhon Murat Arıburnu 10. Yıl Şiir Ödülü, 1999 İsveç PEN Onur Üyeliği Ödülü. 2000 yılından itibaren ödüllere katılmadı ve ilkesel olarak hiçbir yarışmanın seçici kurulunda yer almadı, 2004 yılından itibaren dergilerde olabildiğince yazmadı. Yılmaz Odabaşı, Mesam üyesi ve Nâzım Hikmet Vakfı'nın yönetim kurulu üyesidir.

1980'li yıllardan 2000'li yıllara kadar etkinliği ile bilinen Yılmaz Odabaşı; edebiyatımızın şiir, deneme, hikâye, roman, hatıra ve inceleme-araştırma türlerinde pek çok eser vermiş isimlerindendir. İlk şiirleri Ekim 1981'de Oluşum, Edebiyat 81 ve Yeni Olgu dergilerinde yayımlanmıştır. Bu tarihten sonra kaleminden çıkan şiir ve yazılarını; Nitelik, Yamaç, Yarın, Dönem, Gökyüzü, Ortaklaşa, Öğretmen Dünyası, Temmuz, Cumhuriyet Dergi, Yeni Düşün, Çağdaş Türk Dili, Yazıt, Medya Güneşi, Broy, Yazın, Sanat Rehberi, Yazılı Günler, Kedi Şiir, Varlık, Düşler, Evrensel Kültür, Edebiyat Eleştiri, Gösteri, Sokak, Aktüel, Gerçek, Özgür Gelecek, Birikim; 2000'lerin başında Öküz, Ütopya ve Esmer gibi pek çok süreli yayında yayımlamayı sürdürmüştür. Odabaşı 1990'lardan itibaren Özgür Gündem (1992), Aydınlık (1993-94), Siyah Beyaz (1995), Radikal İki (2004), Birgün (2004 ), Evrensel (2006) ve Meydan (2015) gazetelerinde köşe yazarlığı yapmıştır. Günümüzde Kitaplar, 2000'e Doğru, Kitap Gazetesi, Radikal, Varlık ve Cumhuriyet Kitap Eki'nde ise 80 ve 90'larda daha çok kitap tanıtım ve eleştiri yazıları yazmıştır. Odabaşının yazıları ayrıca Yugoslavya'da çıkarılan Tan, Birlik, Çevren gibi süreli yayınlarda ve Almanya'da çakarılan Parantez dergisinde de yer almıştır. Odabaşı'na göre “Şiir bir dervişlik işidir; Şairin, ünü reddetmesi gerekir ve şiir bir anlamda şairin dizeleriyle okur arasında özel bir ilişkidir." İmgesel özerkliği önemli gören Yılmaz Odabaşı; coşkunun, estetiğin ve imgenin, sözlüklerde kelimelerin anlamsız duran çıplaklığını giydiren önemli elbiseler olduğunu belirtir. Onun şiirinin bir diğer özelliği de ritmi başarıyla şiirinin gövdesine yayabilmesidir ki pek çok şiiri sanatçılar tarafından bestelenmiştir. 1981'den itibaren dönemin dergilerinde yayımladığı şiirleriyle adını duyuran Odabaşı ilk eseri Siste Kalabalıklar (1985) ile şair olacak bir ses olarak ortaya çıkmıştır. Sert, hırçın ve hüzünlü bir başlangıç bu kitaptaki şiirlerin tümüne egemen olan söylemin de habercisi niteliğindedir. Öner'e göre Odabaşı'nın şiirlerinde çocuksu bir duyarlık hâkimdir: "Odabaşı'nın şiıri çocuksu denilebilecek kadar ince bir duyarlıkta... Bu duyarlık, bir kısım şiirlcrindeki somut çocuk imgeleriyle de çıkıyor karşımıza." (Yağcı 1997). Yurtsuz Şiirler (1987)'de hüznünü dile getiren şair; Diyarbakır'ı, yıkımları, sevdaları, duruşmaları ve ağıtları bu kitaptaki şiirlerine yansıtmıştır.

Feride (1990) Odabaşı'nın beşinci şiir kitabı olmakla beraber adının geniş kitlelerce tanınmasını sağlayan eseri olmuştur. Yaşadığı cografyanın şiirini yazmadaki ustalığını, Feride'dedeki uzun soluklu şiiriyle sürdürmüştür. Her Ömür Kendi Gençliğinden Vurulur (1992) ile Odabaşı'nın şiiri zirve noktasına ulaşmıştır. Şair, bu kitabında 1989 ve 1992 yılları arasında Varlık, Yeni Yaprak, Türk Dili, Yazın, Evrensel Kültür, Yazılı Günler, Kedi Şiir Seçkisi ve Gösteri dergilerinde yayımlanan şiirlerini bir araya getirmiştir. Uykusuz geçen gecelerin, tedirgin saatlerin, korkuyla dolu günlerin içinden süzerek oluşturduğu bu şiirleriyle Odabaşı döneminin şairleri arasında dikkat çeken ve kitapları ilgiyle karşılanan bir şair olmuştur. Günlerin Çarmıhında (1994) şairin altı şiir kitabından seçtiğl aşk ve özlem konuıu şiirlerinden oluşmaktadır. 25 şiirinin yer aldığı bu kitapta, Odabaşı'nın aşk ve özlem temalarını işleyen şiirleri bir araya getirilmiştir. Odabaşı'nın 11. şiir kitabı olan Buğulu Atlas imge yoğunluğuyla dikkat çeker ve 2001-2002 yıllarında yazdığı on yedi şiirden oluşur. Odabaşı'nın kitabındaki bu şiirler, daha önce yazdıklannı yinelemeyen tematik zenginliğini de geliştirerek, kendinin, hayatın ve insanın hallerine ünlemler ve anlamlar iliştirip, sözcüklerin, imgelerin atlasında cesurca dolaşmaktadır. Ayrıca kitabın sonunda yer alan ek bölümünde son iki yıl içersinde bazı gazete ve dergilerde Yılmaz Odabaşı ile yapılmış söyleşiler de bulunmaktadır. Aşk Bize Küstü - Bütün Şiirleri: 2 (1990 2000) ele alındığında Odabaşı'nın özgünlüğüne ulaşmış, ilk dizelerinden itibaren rengini belli eden imge yoğunluklu bir şiir dünyasına sahip olduğu görülür. Bütün Şiirleri serisinin ikinci cildi olan bu kitap, 1990 - 2000 yılları arasında şaire pek çok ödül kazandıran; Her Ömür Kendi Gençliğinden Vurulur, Cehennem Bileti, Aşk Bize Küstü ve Çalınmış Bir Mahşer İçin Ahval adlı kitaplarını kapsamaktadır. Şiir biraz da bilinçaltı bildirisiyse eğer, Yılmaz Odabaşı okurun bilinçaltıyla iletişim kurmuş, yapıtları büyük bir okur kitlesine ulaşmış bir şairdir. Onun şiirleri aynı zamanda dinmeyen bir hınç, tükenmeyen bir imge sağanağıdır.

Sevginin Herkesten Şikayeti Var (1996) yaşamın gizlerinden damıtılmış duyarlıklardan ve Güneydoğulu insan portrelerinden oluşan denemelerdir. Anılarının 1975-1985 arasındaki on yıllık kesitini kapsayan Eylül Defterleri (1991)'nde Odabaşı, şairlik ve varoluş serüvenini, tutukluluk dönemlerindeki tanıklıklarını ve 78 kuşağının ertelenen şarkılarını bir roman sürükleyiciliğiyle, otobiyografik türde kaleme almıştır. Kül Aşklar (1991), Çocuklar ve Adresler (1992), Şafak Keya'da Çıplaktı (1998), Kuşlar Uzaktı Sonra (2001) Odabaşı'nın hikâye kitaplarıdır. Yazar bu kitaplarında birbirine yakın temaları farklı kurguyla işlemiştir. Kuşlar Uzaktı Sonra (2001), Cumhuriyet Kitap'ta şöyle değerlendirilmiştir: "Evrensel duyarlilığın yerel reflekslerle buluştuğu öyküleriyle tanıdığımız Yılmaz Odabaşı'nın ikinci öykü kitabı olan Kuşlar Uzaktı Sonra Doğu'nun o çetin koşulları içinde yaşanan trajedilerden çarpıcı portreler sunuyor bize. Yazar bir dönemin siyasal iklimini, o iklime rengini veren hayatları, her zaman ki bildik üslubunu yansıtan kelimelerle satırlanna taşıyor. Odabaşı, bir ülkeye tanıklığın, tarihe kayıt düşmenin en güzel biçimini, Kuşlar Uzaktı Sonra'daki öyküleriyle ortaya koyuyor." Şarkısı Beyaz (2004) Yılmaz Odabaşı'nın ilk ve tek romanıdır. Romanda bir sıkıyönetim kentinin alacakaranlığında yazgısını değiştirmek üzere yola çıkmış genç bir adam, kendini dış dünyaya kapamış üniversite öğrencisi manik depresif bir geç kız bulunmaktadır. Yaşadıklan dünyanın, sistemin kurumları ve kurallanyla bağdaşamayan bu iki genç insanın yolları (ruhsal sorunları, sekiz yıl mahkumiyetin ve kuşatmaların ortasında) önce çakışır, sonra hazin bir aşkla biter. Edebiyatın hemen her türünde eser veren Odabaşı hikâyeli boyama kitapları ve çocuk kitapları da yazmıştır. Yağcı, Odabaşı'nın edebî şahsiyetini şu cümlelerle değerlendirmiştir: "Odabaşı'nın başarısı, şiirinin özgünlüğünden, beynini ve yüreğini şiire katmasındandır. Şiir okuru da bu öfkeli, nüzünlü, çocuksu şairi bağrına basmıştır... Yılmaz Odabaşı, şairliğinin yanı sıra, düzyazıları ve gazeteciliğiyle de tanınıyor. Oyküler, çocuk romanları, denemeler ve film öyküleri yazıyor. Müthiş bir şiirsel dille ve çocuksu denilebilecek kadar ince bir duyarlılıkla ördüğü düzyazılarında Odabaşı, güçlü bir şair kaleminin de çığlığını sunuyor okurIarına." (Odabaşı 1997). Nesir türünde eserler verse de Odabaşı'nın daha çok şair kimliğiyle ön plana çıktığı görülmektedir.

Kaynakça

Necatigil, Behçet (2016). Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları.

Yağcı, Öner (1997). "Şiirimizin Asıl Çocuğu". Cumhuriyet Kitap. S. 383. 19 Haziran 1997.

Vitrindekiler, Cumhuriyet Kitap. S. 343. 12 Haziran 1996.

Vitrindekiler, Cumhuriyet Kitap. S. 375. 14 Nisan 1997.

Vitrindekiler, Cumhuriyet Kitap. S. 638. 9 Mayıs 2002.

Vitrindekiler, Cumhuriyet Kitap. S. 669. 12 Aralık 2002.

Vitrindekiler, Cumhuriyet Kitap. S. 711. 2 Ekim 2003.

http://www.yilmazodabasi.com.tr/yazi-146-BiYOGRAFi.html [Erişim Tarihi: 19. 07. 2019]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: İSA KOYUNCU
Yayın Tarihi: 09.09.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Siste KalabalıklarMemleket Yayınları / Ankara1985Şiir
Yurtsuz ŞiirlerGiz Yayınları / Ankara1987Şiir
Talan İklimiHaziran Yayınevi / İstanbul1987Şiir
Aynı Göğün EzgisiCem Yayınları / İstanbul1988Şiir
Yurtsuz ŞiirlerMed Yayınevi / İzmir1989Şiir
Sınıra Vuruyorum Sınırsız VuruyorumYön Yayıncılık / İstanbul1990Şiir
FerideCem Yayınevi / İstanbul1990Şiir
Kül AşklarBroy Yayınları / İstanbul1991Hikâye
Eylül DefterleriBroy Yayınları / İstanbul1991Hatıra
Çocuklar ve AdreslerGendaş Yayınları / İstanbul1992Hikâye
Her Ömür Kendi Gençliğinden VurulurBaşak Yayınları / İstanbul1992Şiir
Hüzün mü? Başım Gözüm ÜstüneYön Yayınları / İstanbul1993Deneme
Günlerin ÇarmıhındaKedi Şiir Kitaplığı / Antalya1994Şiir
Güneydoğu'da Gazeteci OlmakKaynak Yayınları / İstanbul1994Araştırma
Aynı Göğün EzgisiÖteki Yayınları / İstanbul1994Şiir
Cehennem BiletiÖteki Yayınları / İstanbul1995Şiir
Sevginin Herkesten Şikayeti VarDoruk Yayınları / Ankara1996Şiir
Düş ve YaşamDoruk Yayınları / Ankara1996Deneme
Bütün Kanamalar UmuttanDoruk Yayınları / Ankara1996Deneme
Hayat Gül Kokulu Bir Sağanak YineDoruk Yayınları / İstanbul1997Şiir
Aşk Bize KüstüDoruk Yayınları / Ankara1997Şiir
Şafak Keya'da ÇıplaktıDoruk Yayınları / Ankara1998Hikâye
Çocuklara HikâyelerCem Yayınevi / İstanbul1998Hikâye
Çalınmış Bir Mahşer İçin AhvalCem Yayınevi / İstanbul1999Şiir
Aşk Tek KişiliktirScala Yayıncılık / İstanbul1999Şiir
Konuşsam Sessizlik Gitsem Ayrılık - Bütün Şiirleri: 1 (1980-1990)Scala Yayıncılık / İstanbul2000Şiir
Aşk Bize Küstü - Bütün Şiirleri: 2 (1990-2000)Scala Yayıncılık / İstanbul2000Şiir
Son Çeyrek Yüzyıl Şiir AntolojisiSosyal Araştırmalar Vakfı / İstanbul2000Antoloji
Ey HayatScala Yayıncılık / İstanbul2000Şiir
Çocuklara Hikâyeler (12 Boyama Kitabı)Scala Yayıncılık / İstanbul2000Hikâye
Hayat Bilgisi NotlarıAlfa Yayınları / İstanbul2001Deneme
Kuşlar Uzaktı SonraEverest Yayınları / İstanbul2001Hikâye
Buğulu AtlasAlfa Yayınları / İstanbul2002Şiir
Şarkısı BeyazEverest Yayınları / İstanbul2004Roman
Sakla Yamalarını KalbimAlkım Yayınevi / İstanbul2006Antoloji
Hayatın Düşlere Borcu VarNemesis / İstanbul2013Deneme
Bana Yasak Sözler SöyleDüşülke / İstanbul2014Şiir
Hoşça kal Diyarbakırİletişim Yayınları / İstanbul2013Hatıra
Kovulmuş ŞiirlerSiyah Beyaz Yayınları / İstanbul2016Şiir
Giderken BıraktığımSiyah Beyaz Yayınları / İstanbul2016Röportaj

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MOLLA GÜRANİ, Şemseddin Ahmedd. 1410 - ö. 1488Doğum YeriGörüntüle
2ÂHÛ BABA, Karaoğlud. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HÂLETÎ, Seyyid Mehmed Hâletî Efendi bin Şeyh Ali Sufûtî Efendi bin Şeyh Ahmed Hayâlî Efendi bin Şeyh Seyyid İbrâhîm Gülşenîd. 1552 - ö. 1581Doğum YeriGörüntüle
4Bahadır Yenişehirlioğlud. 19 Ocak 1962 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
5REİS AYARd. 09.08.1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6TAKÎ, Takî Muhitd. 1962 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Tan, M. Turhan (M. Samih Fethi)d. 1885 - ö. 25 Aralık 1939MeslekGörüntüle
8Koç, Necmid. 1951 - ö. ?MeslekGörüntüle
9Mehmet İhsan Tatarid. 25 Temmuz 1980 - ö. ?MeslekGörüntüle
10Alparslan Parlakd. 27 Aralık 1971 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Doğudan, Macit Cevatd. 1912 - ö. 8 Ağustos 1986Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Elif Su Alkand. 27 Şubat 1962 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İbrahim Baştuğd. 11 Mayıs 1964 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14FADİME YILMAZd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Özlem Narin Yılmazd. 11 Ocak 1978 - ö. ?Madde AdıGörüntüle