YÜMNÎ, Mehmed Emin Efendi

(d. ?/? - ö. ?/1695)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4
İsmi Mehmed Emin’dir. Babası Azmîzâde Hâlet Efendi’den mülazım olduğu için “Azmîzâde Mustafası” olarak tanınan Tosyalı Mustafa Efendi’dir. Annesi Şeyh Mehmed Efendi’nin oğlu “Babazâde Sinanı” olarak tanınan Sinanüddin Yusuf Efendi’nin kızıdır. Büyük abisi İstanbul kadılığına kadar yükselen ve aynı zamanda bir şair olan Rıfkî Mehmed Efendi’dir. Küçük abisi veya kardeşi ise şairler tezkiresi yazarı Yümnî Mehmed Salih Efendi’dir. Dayısı ise Rumeli kazaskeri Abdülkadir Efendi’dir. Doğum tarihi tam olarak bilinmeyen şair İstanbul’da dünyaya gelmiştir. Babası, dayısı ve abileri/kardeşi gibi ilmiye mesleğini tercih eden Mehmed Emin Efendi, devrinin klasik ilimlerini öğrenip medrese tahsilini tamamladıktan sonra Şeyhülislâm Abdürrahim Efendi’den mülazım oldu. Önce küçük medreselerde görev aldı. Rütbesi kırk akçelik medreselere ulaşınca müderrislik görevini bırakıp kadı olmayı tercih etti. Sırasıyla İsakcı, Zağra-i Atik, Şumnu, Hulumic, Hezargrad ve Üsküb şehirlerinde kadılık yaptı. Bugün Bulgaristan sınırları içinde bulunan ve Eskizağra olarak bilinen Zağra-i Atik şehrini çok sevmesinden dolayı ömrünün sonlarında buraya taşındı. 1106 yılı Şevval’inde/Mayıs-Haziran 1695 Zağra-i Atik’te vefat etti. Şiirlerinde ağabeyi/kardeşi Yümnî Mehmed Sâlih gibi “Yümnî” mahlasını kullandı. Eserleri hakkında kaynaklarda herhangi bir malumat bulunmamaktadır. Dîvân sahibi olup olmadığı bilinmemektedir. Mecmualarda “Yümnî” mahlaslı şairlere ait şiirlere rastlanmaktadır, ancak bunların hangilerinin Yümnî Mehmed Emin’e hangilerinin diğer Yümnî’lere (Yümnî Mehmed Sâlih, Yümnî Mustafa, Yümnî Süleyman, Yümnî Mahmud) ait olduğunu tespit etmek güçtür. Yaşadığı devrin kaynaklarından Vekâyi‘u’l-fuzalâ şairi bilgin, irfan sahibi biri olarak tanımlamaktadır. 

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.), (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî, İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. C. 5. s. 1703.

Ekinci, Ramazan, (hzl.) (2018). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyi‘u’l-Fuzalâ, Şeyhî’nin Şakâ’ik Zeyli, İstanbul: Türkiye Yazma Eserler Kurumu Başkanlığı Yay.

Erdem, Sadık (1988). “Mehmed Sâlih Yümnî Tezkire-i Şuarâ-yı Yümnî (inceleme-tenkidli metin-indeks)”. Türk Dünyası Araştırmaları. (55): 85.

Erdem, Sadık (hzl.), (2013). Tezkire-i Şuarâ-i Yümnî (İnceleme-Tenkidli Metin-İndeksli Tıpkıbasım). Ankara: TTK Yay.

İnce, Adnan, (hzl.), (2018). Mirzâzâde Mehmed Sâlim Efendi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Kültür Bak. e-kitap. https://ekitap.ktb.gov.tr/Eklenti/57124,mirza-zade-mehmed-salim-tezkiretu39s-su39arapdf.pdf?0 s. 441. [erişim tarihi: 20.10.2020]

Kurnaz, Cemal-M. Tatcı, (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî, Ankara: Bizim Büro Yay. C. II, s. 4783.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: RAMAZAN EKİNCİ
Yayın Tarihi: 25.11.2020
Güncelleme Tarihi: 26.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Geh percemini zâhir u geh der-kemûn ider

Her halkasını ‘âşıka nûn-ı cünûn ider

 

Oldı o şûha lem‘a-fezâ câme-i siyeh

Deycûr-ı leyl şu‘le-i şem‘i füzûn ider

 

Tab‘-ı selîm Yümni-i nakkâd şi‘rinün

Her noktasını hâside dâğ-ı derûn ider (Ekinci 2018: 2331)

Hayâl-i hâl-i ruyundan gönül dâğ eyledi peydâ

Derûnum ravzasında zâhir oldı lâle-i hamrâ (İnce 2018: 441)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Doğum YeriGörüntüle
2ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Doğum YeriGörüntüle
3Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957Doğum YeriGörüntüle
4SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Doğum YılıGörüntüle
5ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Doğum YılıGörüntüle
6Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957Doğum YılıGörüntüle
7SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Ölüm YılıGörüntüle
8ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Ölüm YılıGörüntüle
9Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957Ölüm YılıGörüntüle
10SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722MeslekGörüntüle
11ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694MeslekGörüntüle
12Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957MeslekGörüntüle
13SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16SABÎH, Ali Ağad. ? - ö. Nisan-Mayıs 1722Madde AdıGörüntüle
17ENVERÎ, Hâce-zâde Mehmed Enverî Efendid. ? - ö. 1694Madde AdıGörüntüle
18Ziya Osman Sabad. Mart 1910 - ö. 29 Ocak 1957Madde AdıGörüntüle