ZARÎF, Mehmed/Abdullah Çelebi

(d. ?/? - ö. 1115/1703-04)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Belîğ ve Şeyhî'ye göre Abdullah Çelebi, Sâlim, Safâyî ve Osmanlı Müellifleri'ne göre Mehmed'dir. Yeniçeri kalemine halife olmuştur. Bazı yeniçeri büyüklerine övgü dolu şiirler yazarak ilgilerini kazanmıştır. (Arslan 1994:49) Mustafa Safâyî Efendi, 1108/1696-97 yılında defteremini olduğunda bir kaside yazmıştır. Bu kaside Tezkire-i Safâyî'de kayıtlıdır. (Çapan 2005: 367) Girit Adası'nda Kandiye Kalesi yeniçeri efendiliğinde bulunmuştur. Şeyhîye göre, aynı adada Resmo Kalesi yeniçeri ağası iken 1115/1703-04 yılı civarında vefat etti. (Abdülkadiroğlu 1999: 239; Özcan 1989: 468; Arslan 1994:49)  Sâlim'e göre Girit Adası'na gittiğinde  bu dünyadan ayrılmıştır. (İnce 2005: 475) Girit'te medfundur (Kurnaz 2001:596/2533).

Şakâyık'ta beş beyitlik gazeli kayıtlıdır. Bursalı Mehmed Tâhir de "her şeb" redifli iki beytini yazmıştır ki o da diğer kaynaklarda yoktur.

Kaynakça

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.). (1999). İsmâil Belîğ. Nuhbetü'l-Âsâr li-Zeyli Zübdeti'l-Eş'âr. Ankara: AKM Yay.

Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık.

Bursalı Mehmed Tâhir (1333-42). Os­manlı Müellifleri. Matbaa-ı Amire. C. II. İstanbul.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyyâ (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. C. III. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Müstakimzâde Süleyman Sadeddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb fi’n-Nisbi ve’l-Künâ ve’l-Elkâb. (Tıpkı Basım). Ankara: KB Yay.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 4. İstanbul: Çağrı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. İSMAİL HAKKI AKSOYAK
Yayın Tarihi: 11.02.2014
Güncelleme Tarihi: 21.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Tal'atında itdi ol meh-rû ayân âyîneyi

Eyledi mahsûd-ı hurşîd-i cihân âyîneyi

(Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 4. İstanbul: Çağrı Yay. 468)

 

Bu çeşmim eyledi sûdâger-i emel pür-nem

Metâ'-ı vuslat içün nakd-i eşk dökdi selem

(Arslan, Mehmet (hzl.)(1994). Mecma-ı Şuarâ ve Tezkire-i Üdebâ: Mehmet Siraceddin. Sivas: Dilek Matbaacılık. 49)

 

O mehveşin bana bûs-ı lebi harâm oldu

O sırr-ı mübheme ömrümde olmadım mahrem

 

Hemân benüm başıma dehr teng olur yohsa

Karîni vaslı ederler cihân cihân-ı âlem

 

O mâh bendesi âzâr ile tamâm etdi

Hele yanında hîç eksikligim nedir bilmem

 

Komaz hümûm bu bîgâne-i neşâtı tehî

Zarîf kesb-i safâ eyler âşnâdan gam

 

Meger o pâkîze-i lutfa ilticâ idevüz

Ki odur ahâlî-i irfâna vâdî-i eslem

 

Ümîd oldur ki kabûl eyleye bu nazm-ı teri

Cenâb-ı kâm-revâ hazret-i veliyyü'n-niam

 

Kerem-nisâb-ı Safâyî Efendi kim olur

Emîn-i defter-i devlet muîn-i kâr-ı ümem

 

Cenâbıdur gül-i ra'nâ-yı bâg-ı âlem-i feyz

Vücûd-ı bedrdir yektâ-yı sihr-i cûd u kerem

 

O fazl-ı cûd ki zâtında var anın olsun

Dü sad kasîde o memdûh-ı pâke farz-ı ehem

 

O zât-ı pâk-bülend-i iktidâr-ı devrânun

Şu'â-ı re'yine hurşîd eder hemîşe kasem

 

İlâhî dâ'im o zât-ı Utârid-âsârun

Berâası ola hâtır-nevâz-ı ehl-i kalem

(Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî: Nuhbetü’l-Âsâr Min Fevâ’idi’l-Eş’âr İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay.)

 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Doğum YeriGörüntüle
2İlknur Özdemird. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Doğum YeriGörüntüle
4Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Doğum YılıGörüntüle
5İlknur Özdemird. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Doğum YılıGörüntüle
7Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Ölüm YılıGörüntüle
8İlknur Özdemird. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Ölüm YılıGörüntüle
10Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008MeslekGörüntüle
11İlknur Özdemird. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934MeslekGörüntüle
13Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İlknur Özdemird. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fahir Aksoyd. 17 Mart 1917 - ö. 3 Ocak 2008Madde AdıGörüntüle
17İlknur Özdemird. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Ömer Lütfi Fikrid. 1872 - ö. 7 Ekim 1934Madde AdıGörüntüle