ZEFİL NECMİ (KÜÇÜK ÂŞIK), Mehmet

(d. 1870 / ö. 1933)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

1870’te, bugün Tokat’a eskiden Zile’ye bağlı bulunan Artova ilçesinin Tuzla köyünde dünyaya gelmiştir. Okuyup yazması olmayan ümmi bir halk âşığıdır. Asıl adı Mehmet’tir. Baba adı Recep, anne adı Şerife’dir. Çok yoksul bir yaşam sürmüş, Maşat köyünün sığırcılığını yaparak geçimini sağlamıştır. Uzun yıllar Zile’nin Maşatova köylerinde dolaşıp mahalli âşık olarak ün kazanmıştır.

Zefil Necmi mahlasını kullanan âşığa halk, boyunun kısa oluşundan dolayı Küçük Âşık adını yakıştırmış ve çevrede bu adla da tanınmıştır. Zefil yöre ağzında sefil anlamında kullanılmaktadır. 1933 yılında Tokat’ın Fecirgen köyünde vefat etmiştir.

Ümmi olmasına karşın tasavvufi bilgilere hakimdir. Doğaçlama söylediği şiirlerinde: "Âşık olan kelamından bellolur/ Hayır işi şerre yazmaz âşıklar/ Mürşit meydanında pişer hallolur/ Nefs-i emareye uymaz âşıklar" biçiminde üstün söyleyiş gücü görülmektedir. Çok iyi saz çalıp cemlerde zakirlik yapmıştır.

Kimi şiirlerinin: "Zefil Necmi dünya bana dar oldu/ Masiva elinden işim zor oldu/ Feryad ü figanım ah ü zar oldu/ Saz oldu vücudum tel ne ilazım" gibi felsefi boyutunun ön planda oluşu dikkat çekmektedir.

Pek çok şiirinin duvazimamlar biçiminde oluşu, Bektaşi kültürünü çok iyi bildiğini göstermektedir.

Yoksul bir kişi olduğu ve zor bir yaşam sürdüğü: "Bir dem yaya oldum bir dem atlandım/ Bir dem zehirlendim bir dem tatlandım/ Dünyanın her cefasına katlandım/ Çile tekmil olup biteneş kadar" biçimindeki yöresel söyleyişlerle yüklü deyişinde görüldüğü gibi sanatına da yansımıştır.

Kaynakça

Yardımcı, Mehmet, Hayrettin İvgin (1988). Zileli Âşık Zefil Necmi. Ankara: Özen Mat.

Yardımcı, Mehmet (2004). 16. Yüzyıldan Günümüze İz Bırakan Zileli Şairler. Zile Belediyesi Kültür Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ MEHMET YARDIMCI
Yayın Tarihi: 04.06.2018

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÖZKANÎ, Halil Özkand. 1952 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2FEDÂYÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3HUBYAR/ALİCAN, Alican Yıldırımd. 1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4KAHRAMANd. 1865-1870(?) - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5RİF'AT, Zilelid. 1870 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
6Rey, Ahmet Reşitd. 1870 - ö. 14 Ağustos 1955Doğum YılıGörüntüle
7Zakir Hadid. 1863 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
8MAHŞAH HANIMd. 1864 - ö. 25.03.1933Ölüm YılıGörüntüle
9Gündoğdu, Şinasid. 1906 - ö. 1933Ölüm YılıGörüntüle
10ALİ, Ali Karadağlıd. 24.03.1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
11DEVRANİ, Hasan Tutald. 1928 - ö. 20.02.1993MeslekGörüntüle
12İSMAİL, İsmail Akbaşd. 1934 - ö. ?MeslekGörüntüle
13DEMİROĞLU, Yaşar Demird. 10.03.1962 - ö. -Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HANOĞLU, Oğuzhan Atard. 1982 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GÜLHANÎ, Mehmet Ali Sarıgüld. 22.11.1946 - ö. 04.05.2010Madde AdıGörüntüle
17HAFIZ KÂMİL, Hüseyind. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18MERDANÎ, Bekird. 1805 - ö. 1878Madde AdıGörüntüle