ZİHNÎ, Mehmed Zihnî Çelebi

(d. ?/? - ö. 1714/1126)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 17. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mehmed’dir. Kaynaklarda Zihnî Mehmed Çelebi, Mehmed Çelebi, Mehmed Efendi, Hace-i Cihân olarak geçmektedir. İstanbullu olup doğum tarihi belli değildir. Yapmış olduğu görevlerden iyi bir öğrenim gördüğü anlaşılmaktadır. Süvari mukabelecisi iken 1126/1714’te İstanbul’da ölmüştür (Özcan 1989: 462; İnce 2005: 310; Kurnaz, M. Tatçı 2001: 291; Cunbur 2007: 728). Ölüm tarihi Sâlim Tezkiresi(İnce 2005: 310)’nde yanlışlıkla 1100/1689 olarak verilmiştir. 

Zihnî Mehmed Çelebi’nin, kaynaklarda eserlerine dair bir bilgi bulunmamaktadır. Zihnî mahlasını kullanmıştır. Şeyhî Mehmed Efendi (Özcan 1989: 463) ve Sâlim Efendi (İnce 2005: 310)’de örnek olarak verilen şiiri Safâyî (Çapan 2005: 199) tarafından Berberzâde sanıyla tanınan Zihnî’ye ait gösterilmiştir. Bu şiir, Berberzâde Zihnî’nin Leylâ Alptekin (2007) tarafından hazırlanan Divanı’nda bulunmamaktadır.

Sâlim Efendi(İnce 2005: 310)’ye göre sözü latif, temiz gönüllü, hoş sohbet, nazik ve bilgili bir kimsedir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ Sicill-i Osmanî, C. 5. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay. 1714.

Alptekin, Leyla (2007). Berberzâde Zihnî Divanı’nın Bilimsel Yayını ile Eserin Şekil ve Muhtevâ Bakımından İncelenmesi. Yüksek Lisans Tezi. İstanbul: Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi.

Cunbur, Müjgân (2007). “Zihnî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 8. Ankara: AKM Yay. 728.

Çapan, Pervin (hzl.) (2005). Mustafa Safâyî Efendi Tezkire-i Safâyî, İnceleme-Metin-İndeks. Ankara: AKM Yay. 199.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 310.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 552.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Mustasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 291.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 462-463.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 15.02.2014

Eserlerinden Örnekler

Nazm

Gönülde cilveger nakş-ı hayâlin yâ Resûla’llâh

Enîsim rûz u şeb fikr-i visâlin yâ Resûla’llâh

‘Ulüvv-i şânına nisbetle esfel kubbe-i gerdûn

Ne bilsin her denî kadr-i celâlin yâ Resûla’llâh

Komaz jeng-i küdûret ser-te-ser âyîne-i dilde

Ziyâ-i pertev-i nûr-ı cemâlin yâ Resûla’llâh

Umar her dem cenâb-ı hazretinden Zihnî-i şeydâ

Temâşâ-yı cemâl-i bâ-kemâlin yâ Resûla’llâh

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakaik-ı Nu’mâniye ve Zeyilleri-Vekâyiü’l-Fudalâ II-III. İstanbul: Çağrı Yay. 463.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552Doğum YeriGörüntüle
2NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Doğum YeriGörüntüle
3Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552Doğum YılıGörüntüle
5NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Doğum YılıGörüntüle
6Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552Ölüm YılıGörüntüle
8NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Ölüm YılıGörüntüle
9Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552MeslekGörüntüle
11NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647MeslekGörüntüle
12Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
13MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MÜDÂMÎ, Müdâmî Beyd. ? - ö. 1552Madde AdıGörüntüle
17NUTKÎ, Mehmed Nutkî Efendi b. Yahya Paşad. ? - ö. 1647Madde AdıGörüntüle
18Debirî, Hâki biraderid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle