ZİHNÎ, Mumcu-zâde Bâlî Çelebi

(d. ?/? - ö. 982/1574-75)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursa’da doğdu. Doğum tarihi bilinmemektedir. Asıl adı Bâlî Çelebi’dir. Mumcu-zâde Bâlî Çelebi olarak tanındı. Şair Haverî’nin damadıdır. Medrese öğrenimi gördü. Danişmendliği sırasında aklî dengesinin bozulması üzerine seyahate çıktı. Dönüşte Seyyid Hasan Efendi’den mülâzım oldu. Bazı medreselerde müderrislik yaptı. Üsküdar ve Galata kadılıklarında bulundu. 982/1574-75 yılında vefat etti. Vefat tarihi Kâtip Çelebi (Rifat Bilge vd. 1941-43’ten aktaran Ünver 2007: 727)’de 987/1579-80, Kaf-zâde (Kayabaşı 1997: 305)’de 997/1588-89, Şemsettin Sami (1996: 2229)’de 983/1575-76 olarak yer almaktadır. Âşık Çelebi (Kılıç 2010: 1598)’ye göre her ilimde bilgi sahibi olup ahlâkı güzel bir kimse idi.

Kaynaklarda şiirlerinden örnekler yer almaktadır. Kaf-zâde (Kayabaşı 1997: 305) ve Kâtip Çelebi (Rifat Bilge vd. 1941-43’ten aktaran Ünver 2007: 727)’ye göre Divan’ı bulunmaktadır. Hasan Çelebi (Sungurhan-Eyduran 2009: 324)’ye göre şiirleri sade idi. 

Kaynakça

İsmail Beliğ Efendi (1287). Güldeste-i Riyâz-ı İrfân ve Vefeyât-ı Dânişverân-ı Nâdirân. Bursa: Hüdâvendigâr Matbaası. 477-478.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kâfzâde Fâ’izî’nin Zübdetü’l-Eş‘âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi. 305-306.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi Meşâ‘irü’ş-Şu‘arâ, İnceleme-Metin. C. 3. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 1598-1599.

Kilisli Rifat Bilge, Şerefeddin Yaltkaya (nşr.) (1941-43). Keşfi'z-Zunûn an Esâmi'l-Kütüb ve'l-Fünûn. Kâtip Çelebi. C. I-II, İstanbul.

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 288-289.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 3. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 2229.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2009). Gülşen-i Şu’arâ (Bağdatlı Ahdî). Denizli: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10731,agmpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 156.

Sungurhan-Eyduran, Aysun (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10738,tsmetinapdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 324-325.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1998). C. 8. “Zihnî Bâlî Çelebi (Mumcuzâde)”. İstanbul: Dergâh Yay. 657. 

Ünver, Niyazi (2007). “Zihnî”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 8. Ankara: AKM Yay. 727. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 26.06.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Şi‘r

Câm-ı ıyşum yire çaldun hâke yeksân eyledün

N’itdün ey sâkî-i devrân göz göre kan eyledün

Diger

Germ olup bir hôş emişirken senünle yab yab

Başa çıkdun turmadun peymâne bozdun sohbeti

 

Şi‘ri mikdârınca rengîn söyle Zihnî sen ne gam

Sana bir eglencedür bulmazsa bârî ragbeti

Sungurhan-Eyduran, Aysun (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi Tezkiretü’ş-Şu‘arâ. Ankara: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10738,tsmetinapdf.pdf?0 [erişim tarihi: 24.06.2014]. 324-325.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78Doğum YeriGörüntüle
2KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818Doğum YeriGörüntüle
3Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78Doğum YılıGörüntüle
5KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818Doğum YılıGörüntüle
6Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78Ölüm YılıGörüntüle
8KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818Ölüm YılıGörüntüle
9Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78MeslekGörüntüle
11KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818MeslekGörüntüle
12Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?MeslekGörüntüle
13TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16TÂHİR, Abdullah Çelebid. ? - ö. 1677-78Madde AdıGörüntüle
17KAYGULU HALİL EFENDİd. 1759 - ö. 1818Madde AdıGörüntüle
18Fırat Canerd. 08 Eylül 1976 - ö. ?Madde AdıGörüntüle