Ziya (ADANALI)

(d. 1859 / ö. 26 Ağustos 1932)
Şair, memur
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Adana’da doğmuştur. Henüz 19-20 yaşlarında iken Ziya Paşa’nın Adana valiliği zamanında onun hakkında bir hicviye yazmış, paşa yeteneğini farkederek genç Ziya'yı İstanbul’a Askerî Tıbbiyeye kaydettirmiştir. Bu okulu yarım bırakan Ziya, bir süre Evkaf Nezareti’nde memur olarak çalışmıştır. Sarhoş bir halde iken yanından geçen seraskere yönelik ifadeleri dolayısıyla tevkif edilmiş, arkadaşlarının deli olduğuna ilişkin ifadeleriyle akıl hastanesine gönderilmiştir. Buradan çıktıktan sonra 1892'de Fizan’a sürülmüş, oradan Mısır’a kaçmıştır. Daha sonra affedilerek İstanbul’a dönen şair, dönemin Sadrazamı Ahmet Cevat Paşa’ya takdim ettiği bir “arz-ı hâl” üzerine Afyonkarahisar Evkaf Müdürlüğü’ne getirilmiş, 1895-1910 yılları arasında bu görevi yürütmüştür. Bursa Evkaf Müdürlüğü başkâtipliğine tayin edilince emekliye ayrılmış, 26 Ağustos 1932 yılında ölünceye kadar Afyon’da yaşamıştır. (İnal 1988: 2066-2068)

Şiire 19-20 yaşlarında Ziya Paşa’ya yazdığı hicivle başlamıştır. İstanbul’a geldiğinde Muallim Naci ile tanışıp onun etkisinde şiirler kaleme almıştır. Şiirlerini Mektep, Maarif, Saadet, Tercüman-ı Hakikat, Eşref, Resimli Gazete, Peyam-ı Sabah yayın organlarında yayımlamıştır. Ayrıca ölümünden sonra bazı şiirleri de Taşpınar dergisinde yayımlanmıştır. Şiirlerini “Evrak-ı Hazanım” ismiyle kitaplaştırmayı istemişse de bunu gerçekleştirememiştir. Şiirleri, Adanalı Ziya Hayatı-Sanatı-Bütün Şiirleri adıyla bir kitapta toplanmıştır. (Kolcu 2018: 27-137) Heceyle kaleme alınmış şiirleri bulunmakla beraber genellikle aruz veznini ve klasik şiirin nazım biçimlerini tercih etmiştir. Ziya’nın şiirlerinde vatan, hürriyet, aşk temaları ağırlıklı olup, hemen hemen bütün şiirlerinde hiciv ve mizah dikkat çekici bir özellik olarak kendisini hissettirmiştir. Özellikle İstibdat’a ilişkin şiirlerinde hicvin tonu sertleşir. (Sarı 2017: 1192-1207)

Kaynakça

İnal, İbnülemin Mahmut Kemal (1988). Son Asır Türk Şairleri 4. Cilt. İstanbul: Dergâh Yay.

Kolcu, Ali İhsan (2018). Adanalı Ziya Hayatı-Sanatı-Bütün Şiirleri. Erzurum: Salkımsöğüt Yay.

Nasrattınoğlu, İrfan Ünver (1971). Afyonkarahisarlı Şairler, Yazarlar, Hattatlar. Ankara: İpek Matbaası

Sarı, Mehmet (2017). "XIX. Yüzyıl "Tarz-ı Kadim" Şairi Adanalı Ziya ve Hicivleri". Innovation and Global Issues in Social Sciences Congress Book, Editor: Prof. Dr. Nurettin Bilici, Ragıp Pehlivanlı, Karlygash Ashırkhanova. Antalya.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. TANER TUNÇ
Yayın Tarihi: 23.10.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Adanalı Ziya Hayatı-Sanatı-Bütün ŞiirleriSalkımsöğüt / Erzurum2018Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KÖROĞLU, Mehmet Demircid. 1926 - ö. 2015Doğum YeriGörüntüle
2HUSREV, Mehmed Husrev Efendid. ? - ö. 18-19. yy.Doğum YeriGörüntüle
3GARİP/HAMZA, Hamza Karabulutd. 01.01.1960 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4CEBBARZADE EDİP, Mustafa Edipd. 1859 - ö. 1925Doğum YılıGörüntüle
5Sezai (SAMİPAŞAZADE)d. 1859 - ö. 26 Nisan 1936Doğum YılıGörüntüle
6LÜTFÎ, Hacı Velid. 1859 - ö. 1929Doğum YılıGörüntüle
7Şekip (TOKADİZADE)d. 1871 - ö. 6 Ekim 1932Ölüm YılıGörüntüle
8KARA HACI YUSİF OĞLUd. 1852 - ö. 1932Ölüm YılıGörüntüle
9AYŞEd. 1868/1869 - ö. 30.06.1932Ölüm YılıGörüntüle
10Mehmet Önderd. 1 Mart 1926 - ö. 23 Ağustos 2004MeslekGörüntüle
11Coşkun, Bilald. 08 Kasım 1950 - ö. 30 Mart 2017MeslekGörüntüle
12Ölez, Ş. Avnid. 1932 - ö. 18 Aralık 2010MeslekGörüntüle
13Koryürek, Enis Behiçd. 27 Mart 1893 - ö. 17 Ekim 1949Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Teodor Kasapd. 10 Kasım 1835 - ö. 5 Haziran 1897Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Şevket, Şakird. 1847 - ö. 1878Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Hanhan, Ziyad. 27 Mayıs 1906 - ö. 26 Temmuz 1977Madde AdıGörüntüle
17ZİYÂ, Ziyâ'eddîn Mehmed Efendid. ? - ö. 1736-37Madde AdıGörüntüle
18Hilmi Ziya Ülkend. 3 Ekim 1901 - ö. 5 Haziran 1974Madde AdıGörüntüle