ZİYADİN CEMAY

(d. 1878 / ö. ?)
âşık, ırgat
(Âşık / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)

Keday (halk ozanı, âşık) Ziyâdin Cemay, 1878 yılında Eski Kırım rayonunun Ableş köyünde fakir bir ailede doğmuştur. Çocukluk ve gençlik yılları zenginlerin, mirzaların yanında ırgatlıkla geçmiştir. Şair daha genç yaşlarında çıñ (İki kişi veya grup arasında karşılıklı söylenen müzikli beyitler şeklinde bir halk edebiyatı türü) söylemeye başlamıştır. Halkının hayatını iyi bilen şair, eserlerinde döneminin önemli hadiselerini işlemiştir. Eserlerinden pek azı günümüze ulaşmıştır (Qurtnezir 2000: 34). 2. Dünya Savaşı’ndan sonraki dönemlerde yazdığı eserler ve vefat ettiği yıl hakkında bilgiler bulunmamaktadır (Fazıl 2001: 378).

Şairin Çarlık dönemini anlatan eserlerinde gam ve keder duygusu ağır basmaktadır. Halkının Kırım Tatar ağalarına ve Rus çiftlik sahiplerine karşı kızgınlıklarını, nefrete varan hislerini onun “Horladı halqnı öz bayı, cat pomeşçik- Hor gördü halkını kendi ağaları, yabancı ağa” gibi mısralarında görmek mümkündür. Ekim devriminden sonra şairin eserleri daha da gelişerek gazete ve dergilerde sık sık basılmaya başlanmıştır. Onun devrimden sonra yazdığı çıñ ve yırların (şarkıların) esas konuları köyde yeni tekniğin gelişmesi, fakir köylülerin okuma yazma öğrenmesidir. Keday eserlerinde halkının yeni hayata alışarak yeni bir toplum oluşturmasını büyük bir sevinçle ve gururla tasvir etmiştir. 1938 yılında çıkarılan “Bahıtlı Halqnıñ Şeñ Yırları-Bahtlı Halkın Şen Şarkıları” adlı folklor antolojisinde şairin yedi eseri yer almıştır (Yüksel 2016: 523).

Ziyâdin Cemay 30’lu yılların şartlarında olup biten her vakayı eserlerinde dile getirmiştir. Esas olarak yeni hayat düzeni, kolhozlar, emekçiler hakkında epeyce çın kaleme almıştır. Onun eserlerinin dilinin sade ve anlaşılır olması şairin sevilerek okunmasını sağlamıştır (Fazıl 2001: 378).

Kaynakça

Fazıl, R, Nagayev, S. (2001). Qırımtatar Edebiyatınıñ Tarihi. Aqmescit: yyy.

Muzafarov, R, N. Muzafarov (2018). Kırım Tatar Türkçesi–Türkiye Türkçesi-Rusça Sözlük. Ankara: TDK Yay.

Qurtnezir, Zakir (2000). Qırımtatar Edipleri. Aqmescit: Tavriya Neşriyatı.

Yüksel, Zühâl (2016). “Kırım Tatar Halk Şairleri”. Türk Dünyası Âşık Edebiyatı. Ed. Naciye Ata Yıldız, Fatma Ahsen Turan. Ankara: Gazi Kitabevi. 451-540.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. IŞILAY IŞIKTAŞ SAVA
Yayın Tarihi: 12.04.2019
Güncelleme Tarihi: 12.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NURŞANÎ, Ali Ayhand. 01.02.1959 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Abdullah Tukayd. 26 Nisan 1886 - ö. 15 Nisan 1913Doğum YeriGörüntüle
3ABBAS KURBANOVd. 1887 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4DERVİŞ EDNA, Mehmet Ercelepd. 1878 - ö. 1928Doğum YılıGörüntüle
5MUSTAFA, Boyabatlıd. 1878 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
6Mehmet Niyazid. 30 Kasım 1878 - ö. 28 Kasım 1931Doğum YılıGörüntüle
7DERVİŞ EDNA, Mehmet Ercelepd. 1878 - ö. 1928Ölüm YılıGörüntüle
8MUSTAFA, Boyabatlıd. 1878 - ö. 1915Ölüm YılıGörüntüle
9Mehmet Niyazid. 30 Kasım 1878 - ö. 28 Kasım 1931Ölüm YılıGörüntüle
10DERVİŞ EDNA, Mehmet Ercelepd. 1878 - ö. 1928MeslekGörüntüle
11MUSTAFA, Boyabatlıd. 1878 - ö. 1915MeslekGörüntüle
12Mehmet Niyazid. 30 Kasım 1878 - ö. 28 Kasım 1931MeslekGörüntüle
13DERVİŞ EDNA, Mehmet Ercelepd. 1878 - ö. 1928Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14MUSTAFA, Boyabatlıd. 1878 - ö. 1915Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mehmet Niyazid. 30 Kasım 1878 - ö. 28 Kasım 1931Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16DERVİŞ EDNA, Mehmet Ercelepd. 1878 - ö. 1928Madde AdıGörüntüle
17MUSTAFA, Boyabatlıd. 1878 - ö. 1915Madde AdıGörüntüle
18Mehmet Niyazid. 30 Kasım 1878 - ö. 28 Kasım 1931Madde AdıGörüntüle