ZÜHDÎ, Fetvâ Emîni-zâde Mahmûd/ Mehmed

(d. ?/? - ö. 1875?/1292?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Hâtimetü’l-Eş’âr’a (1271: 166) göre asıl adı Mehmed Zühdî, Sicill-i Osmânî’ye (1311: 431) göre ise Mahmûd Zühdî’dir. Her iki biyografik kaynak da “Fetvâ Emîni-zâde” sanıyla anıldığında birleşirler. İstanbul’da dünyaya geldi. Doğum tarihi bilinmemektedir. Bir müddet müderrislik yaptıktan sonra Beytülmâl müdürlüğüne atandı. Hâtimetü’l-Eş’âr (1271: 166), kaymakamlık göreviyle bulunduğu Bilecik’te 1259/1843-44’te vefat ettiğini; Sicill-i Osmânî (1311: 431) ise bu tarihte (1259/1843-44) Bilecik kaymakamlığına atandığını, daha sonra taşra vilayetlerinde görev aldığını, Harem-i Şerîf müdürlüğü yaptığı esnada 1292/1875 civarında öldüğünü yazar.

Farsçaya hâkimiyetiyle tanınan Zühdî, Sebk-i Hindî’nin önemli isimlerinden biri olan İran şairi Şevket-i Buharî’nin (ö. 1695) gazellerinin bir kısmını şerh etti (Fatîn Dâvud 1271: 166). Sanal ortamda hizmete sunulan Yazmalar Kataloğu’nda Millet Kütüphanesi Ali Emirî Manzum 313’te bulunan yazma Dîvân Fetvâ Emîni-zâde Mehmed’e nispet ediliyorsa da (www.yazmalar.gov.tr/detay_goster.php?k=116719) söz konusu yazma, Mahmûd (Mehmed) Zühdî’nin değil, şiirlerinde "Gâlib" mahlasını kullanan Harameyn Müfettişi-zâde Seyyid Gâlib Mehmed Zühdî’nin müellif hattı Dîvân’ıdır (bk. Gâlib Zühdî Dîvânı: vr. 44b).

Kaynakça

Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul: İstihkâm Alayları Litografya Destgâhı.

Gâlib Mehmed Zühdî. Dîvân. Millet Kütüphanesi Ali Emirî Manzum No. 313.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.  C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Mehmed Süreyyâ (1311). Sicill-i Osmânî. C. II. İstanbul: Matbaa-i Âmire.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1998). “Zühdî”. C. 8. İstanbul: Dergâh Yay. 673.

Ünver, Niyazi (2007). “Zühdî”. Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 8. Ankara: AKM Yay. 753.

www.yazmalar.gov.tr/detay_goster.php?k=116719 [erişim tarihi: 26.07.2014]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. RIFAT KÜTÜK
Yayın Tarihi: 29.08.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Çü bülbül etdi beni ol piyâle-i gül-reng

Derûn-ı sîneciğim kıldı lâle-i gül-reng

 

Hum-ı şarâba düşünce o sâki-i gül-ruh

İhâta etdi demiş mâhı hâle-i gül-reng

 

Ne dem ki gamze-i hûn-rîzi kasd-ı cân eyler

Olur fütâdelerine nevâle-i gül-reng

 

Bu şeb bezimde idi çün o mâh-rû Zühdî

Alındı hatt-ı ruhundan makâle-i gül-reng

(Fatîn Dâvud (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul: İstihkâm Alayları Litografya Destgâhı. 166.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Abdülhak Bilseld. 1923 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2HÂŞİM, Hâşim Baba, Şeyh Mustafa Bandırmalı-zâded. 1718 - ö. 1782-1783Doğum YeriGörüntüle
3KUDSİ, Arap-zaded. ? - ö. 1561-62 Ocak / ŞubatDoğum YeriGörüntüle
4Abdülhak Bilseld. 1923 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5HÂŞİM, Hâşim Baba, Şeyh Mustafa Bandırmalı-zâded. 1718 - ö. 1782-1783Doğum YılıGörüntüle
6KUDSİ, Arap-zaded. ? - ö. 1561-62 Ocak / ŞubatDoğum YılıGörüntüle
7Abdülhak Bilseld. 1923 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8HÂŞİM, Hâşim Baba, Şeyh Mustafa Bandırmalı-zâded. 1718 - ö. 1782-1783Ölüm YılıGörüntüle
9KUDSİ, Arap-zaded. ? - ö. 1561-62 Ocak / ŞubatÖlüm YılıGörüntüle
10Abdülhak Bilseld. 1923 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HÂŞİM, Hâşim Baba, Şeyh Mustafa Bandırmalı-zâded. 1718 - ö. 1782-1783Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KUDSİ, Arap-zaded. ? - ö. 1561-62 Ocak / ŞubatAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13Abdülhak Bilseld. 1923 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14HÂŞİM, Hâşim Baba, Şeyh Mustafa Bandırmalı-zâded. 1718 - ö. 1782-1783Madde AdıGörüntüle
15KUDSİ, Arap-zaded. ? - ö. 1561-62 Ocak / ŞubatMadde AdıGörüntüle