ALÂYÎ, Acem Alâyî Çelebi

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi, mevlevî
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Acem Alâyî Çelebi, Konya’da doğdu. Mir Muhyî-i Şîrâzî’nin oğludur. Ailesi Acem olduğu için Acem-zâde lakabıyla bilinir. Konya’da Mevlana dergahında eğitim aldı ve kendini yetiştirdi. Mevlevî tarikatına girerek irşat ve tebliğ vazifesi gördü. Mesnevi-hân olarak tanındı. Ahlak, fazilet ve cömertlikte parmakla gösterilirdi. Kalemi kuvvetli; inşa, muamma ve aruzda söz sahibi idi. Üç dilde şiirler yazdı. Şiirleri beğenilmiştir.

Kaynakça

İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.
Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâilî. Ankara: Bizim Büro Yay.
Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. HÜSEYİN GÖNEL
Yayın Tarihi: 03.04.2014

Eserlerinden Örnekler

Hergizem fikr-i tu ez hâtır-ı mahzûn ne reved
Ve’z derûn-ı dil-i men derd-i tu bîrûr ne reved
(Senin fikrin hiç bir zaman mahzun hatırımdan çıkmıyor; gönlümün içinden senin derdin çıkmıyor.)
 
Yâd-ı la’let ne konem her nefesî k’ez çeşmem
Ivaz-ı âb beher gûşe hûn ne reved
(Her nefes gözümden su yerine her köşeye kan gitmedikçe dudağını anmam.)

Zevk-ı mestî zi leb-i la’l-i tu çun yâft dilem
Çi koned ger zi pey-i bâde-i gülgûn ne reved
(Gönlüm senin al dudağından sarhoşluk zevkini tattığı için gül renkli şarabın peşinden gitmesin de ne yapsın?)

Dil be Leylî-sıfâtân berî hâzır bâş (?)
Kes neyâmed bereh-i ‘ışk ki Mecnûn ne reved
(Leyla sıfatlılara gönül vermişsen hazır ol çünkü Mecnun'un gitmediği aşk yoluna kimse gelmez.)

Ger ‘Alâyî pey-i hûbân be reved ma’zûr est
Mî keşed ‘ışk gîrîbân-ı dileş çün ne reved
(Alâyî güzellerin peşinden gidiyorsa ma‘zurdur, çünkü gönlümün yakasını aşk çekiyor, nasıl gitmesin?)

 
*
Gerçi sihr-engîzdür zülfün gözün mestânedür
Hırmen-i hüsnünde ey meh rûyunun bir dânedür

Meh-cemâl-i yâre bir sûretlü sîmîn-âyîne
Zülf-i dil-dâre güneş ziynetlü zerrîn şânedür 

*
Evsâf-ı hüsnüni ki dil-i nâtüvân okur
Bir tıfldur ki ay yüzi gül Gülsitân okur

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Yay. s.415-416.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Göz, Metind. 18 Eylül 1956 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Bulut, Süleymand. 10 Ocak 1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Ömer Erdemd. 21 Ocak 1967 - ö. ?Madde AdıGörüntüle