ALİME HOCA HANIM

(d. ? / ö. ?)
?
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Konya âşıklık geleneği içerisinde yer alan kadın âşıklardan/ saz sanatçılarındandır. Adı Alime olmasına rağmen daha çok Alime Hoca Hanım olarak bilinir. Ağaççı Uzun Ali Ağa adında Konya’nın ileri gelenlerinden birinin gelinidir. Eski ve köklü bir aileye mensuptur. Konya'nın Ali Hoca Mahallesi'nde Maraş Sokağı'nda yaşamıştır (Sural 1963: 3067). Hayatı hakkında yeterli bilgi bulunmamaktadır.

Mahmut Sural Alime Hoca Hanım'ın, son derece şefik, rahim ve tipik bir Anadolu Hanım efendisi olduğunu, çekme burunlu, gür kalın kaşlı, orta boylu, güleç yüzlü biri olduğunu ifade etmektedir (Sural 1966: 3066).

Konya'nın meşhur “Menteşeli” türküsünün söz yazarı ve bestecisidir.

Mahmut Sural, Alime Hoca Hanım'ın, evlerinde her cuma komşu kadınları topladığını, onlara ilâhîler söylediğini ve va’az ettiğini belirtmektedir. Evinin o günlerde ağzına kadar dolduğunu, oturduğu Maraş Sokağı’nın âdeta havasının değiştiğini ifade etmektedir. Cebinde dâima şeker, leblebi gibi şeyler bulundurduğu, çoluk çocuğa bunları dağıttığı da Sural'ın ifadesinde yer almaktadır (Sural 1963: 3067; Ayva 2005: 317-318).

Alime Hoca Hanım'ın Konya âşıklık geleneği içerisinde öne çıkan en önemli özelliği Konya mahallî türkülerinin güftesini yazması ve bunları kendine has üslûbuyla söylemesidir. Özellikle adıyla özdeşleşen Menteşeli türküsünü, iki oğlu ve kendisi de şiirler söyleyen damadının üçünün birden askere alınışı, koskaca bir evin yükünün sırtına binmesi, gelinlerinin ve torunlarının bakımlarının kendisine kalması üzerine bunlardan duyduğu gariplikler üzerine söylemiştir (Ayva 2006: 217). Ne yazık ki onun eserleri tam olarak derlenip tespit edilememiştir.

Mahmut Sural, onun edebî kişiliği ile ilgili olarak sesinin güzel olduğunu, onu dinleyenlerin gözyaşlarını tutamayarak hüngür hüngür ağladığını ifade etmektedir (Sural 1963: 3067). Eserleri toplanıp değerlendirilemediği için edebî yönü ile ilgili bir hüküm vermemiz son derece zordur. Onun şüphesiz en önemli özelliği Konya türkülerinin en büyük yorumlayıcılarından ve kaynak kişilerinden biri olmasıdır.

Kaynakça

Ayva, Aziz (2005). Konya Âşıklık Geleneği ve Âşık Ataroğlu Hayatı-Sanatı-Şiirleri-Şiirlerinin Tahlili. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Ayva, Aziz (2006). "Konya Âşıklık Geleneğinde Kadın Âşıklar”. Prof. Dr. Saim Sakaoğlu Armağanı, Konya: Kömen Yayınevi.  581-590.

Sural, Mahmut (1963). “Alime Hoca Hanım’ın Kişiliği ve Menteşeli”. Türk Folklor Araştırmaları, Mayıs. 8 (166):  3066-3067.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ AZİZ AYVA
Yayın Tarihi: 07.06.2019
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Doğum YeriGörüntüle
2AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İBRAHİMd. 1863 - ö. 1908Doğum YeriGörüntüle
4MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Doğum YılıGörüntüle
5AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6İBRAHİMd. 1863 - ö. 1908Doğum YılıGörüntüle
7MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Ölüm YılıGörüntüle
8AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9İBRAHİMd. 1863 - ö. 1908Ölüm YılıGörüntüle
10MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12İBRAHİMd. 1863 - ö. 1908Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13MANEVÎ, Konyalıd. ? - ö. 1591?Madde AdıGörüntüle
14AHMED, Ahmed Efendid. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15İBRAHİMd. 1863 - ö. 1908Madde AdıGörüntüle