BELİĞÎ

(d. ?/? - ö. 1562?/970?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Belîğî, İstanbul’da doğdu. Şairin asıl ismi ve doğum tarihi hakkında kaynaklarda herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Kafzâde Fâizî, Sultan Murad devrinde hayatta olduğunu söylerken, Müstakimzâde, III. Murâd devrinde öldüğünü kaydeder. Sicill-i Osmânî’de Kanunî Sultan Süleyman devri şairlerinden olup 970/1562 yılına doğru vefat ettiği bildirilir. Bir yeniçeri olan Belîğî, kuloğullarındandır. Yeniçerilerden herhangi birinin ocaklarda babaları gibi askerlik eden oğulları için kullanılan “kuloğlu” tabirinden anlaşıldığına göre Belîğî, asker çocuğudur.

Belîğî, Sekerân Bâlî Efendi’ye bağlanarak tasavvuf yoluna girdi. Belîğî’nin bağlandığı Bâlî Efendi, tahsilden sonra Halvetiyye tarikatının Ramazaniyye kolunu kuran Şeyh Ramazan’dan el alıp Kurşunlu Tekkesi şeyhi olmuş, buradayken 980/1572-1573’de vefat etmiştir.

Ahdî, Belîğî’nin şiire kadir olduğunu söyler. Onun belagatli şiirleri ve nazik sözleri devrinde beğenilmiştir. Özellikle kahve hakkında yazdığı şiir dikkat çekti. Mürettep divanı bulunmayan şairin şiirlerine mecmualarda rastlanmaktadır.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

İsen, Mustafa (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kayabaşı, Bekir (1997). Kafzade Fâizî’nin Zübdetü’l-Eşarı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kılıç, Filiz (2010). Aşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ İnceleme-Metin. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kutluk, İbrahim (1989). Kınalı-zade Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ, Ankara: TTK Yay.

Solmaz, Süleyman (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’ara (İnceleme- Metin). Ankara: AKM Yay.

Müstakimzâde Süleyman Saadettin (2000). Mecelletü’n-Nisâb (Tıpkı basım). Ankara: KB Yay.

Pakalın, Mehmet Zeki (1983). Osmanlı Tarih Deyimleri ve Terimleri Sözlüğü. İstanbul: MEB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: MEHMET PEKTAŞ
Yayın Tarihi: 09.09.2013

Eserlerinden Örnekler

Fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilâtün fe’ilün

1. Dilümüz anlayamaz sûfi bizüm kâl ehli

Bî-zebân söyleşelüm var ise bir hâl ehli

 

2. Saltanat fakrla fahr itmek imiş ‘âlemde

Ne bilür kadrin anuñ memleket ü mâl ehli

 

3. İledür halvetine hîle ile sûfî şarâb

Görmedüm dünyede anun gibi bir âl ehli

 

4. Cân-ı cânan virmede ihmâl itme

İremez menzil-i maksûdına ihmâl ehli

5. Her dem âl ile Belîgî öper o serv ayağın

Görmedüm hûn-ı sirişküm gibi bir âl ehli

 

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: AKM Yay. 238.

Şi'r:

 Kahvenün bâde-i gülgûn gibi yokdur ânı

 Isıcakdur o kara yüzlinün ammâ kanı

  Misli mânendi mi var müşterî kızdurmakda
  Isıcak yüz göricek her kişi ister anı

  Puhtedür bâde gibi gördi inen hâm degül
  Şeyh ü şâbuñ aña bir pâre ısındı kanı


  Kâti’ demdür anunla dimenüz dem olmaz
  Kâse kâse içelüm n’olsa gerekdür kanı


  Mısr u Şâm u Halebi gezdi gelicek Rûma
  Ayagın aldı şarâbun o cihân fettânı

  Nakda mâ’il olup ortada gezer akçalaşır
  Bilmezin kahvecinün kahbe midür oglanı


 Söyle ol rû-siyehün bana ne keyfiyyeti var
 Ey Belîgî akıdur ayagına yârânı

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

427.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967Doğum YeriGörüntüle
2TÜRABÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Doğum YeriGörüntüle
4Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967Doğum YılıGörüntüle
5TÜRABÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Doğum YılıGörüntüle
7Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967Ölüm YılıGörüntüle
8TÜRABÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Ölüm YılıGörüntüle
10Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967MeslekGörüntüle
11TÜRABÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890MeslekGörüntüle
13Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TÜRABÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Aykaç, Fazıl Ahmetd. 1884 - ö. 5 Aralık 1967Madde AdıGörüntüle
17TÜRABÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NÜZHET, Hasan Nüzhetd. 1826 - ö. 1890Madde AdıGörüntüle