CANIMOĞLU, Seyfullah Durmaz

(d. 20.02.1942 / ö. 06.07.2004)
âşık, işçi, çitfçi
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Seyfullah Durmaz, şiirlerinde Canımoğlu mahlasını kullanır. Sülalelerine Canımoğulları denildiği için mahlasını Canımoğlu olarak seçmiştir (Köksal 1986: 15). Erzurum’un, İspir ilçesine bağlı Aksu köyünde 20.02.1942 tarihinde doğan âşığın nüfus kayıtlarına göre adı Hıfzullah'tır. Ancak âşık, bu ad yerine Seyfullah ismini kullanmayı tercih etmiştir. Babasının adı Bekir, annesinin adı Fatma olan âşık, ilkokul üçüncü sınıfa kadar okur. Evli ve dört çocuk sahibi olan Canımoğlu, âşıklık haricinde köyünde çiftçilik, yaylacılık, çobanlık yapan, kış aylarında ise büyük şehirlerde işçi olarak çalışır. Sosyal Sigortalar Kurumu’ndan malulen emekli olmuştur. Askerlik dâhil olmak üzere âşık, belirli dönemlerde, İstanbul, İzmir ve Kütahya’da bulunur (Durmaz 1986). Rüyasında Yunus Emre’yi görmüş, onun haber verdiği İpek Han isimli bir kıza âşık olmasıyla âşıklığa yönelir (Köksal 1986: 16; Özarslan 2001: 113). 1961'den itibaren saz çalan âşık, saz çalmayı askerlik esnasında kendi kendine öğrenir (Köksal 1986: 15). Rüyasında gördüğü İpek Han isimli sevgilisini aramak için İzmir, Adana, Konya ve İskenderun gibi illeri gezen Canımoğlu, buralarda çeşitli işlerde çalışmış, 1976'da İstanbul Radyosunun sanatçı alımı sınavına girmiş ancak bir sonuç alamamıştır (Köksal 1986: 20). Tamamen kendi deyişlerini söyleyen Canımoğlu, Erzurumlu Emrah ve Âşık Sümmanî’ye atfedilen âşık havalarını bilmekteydi. Maddi sebeplerle yurtiçi ve yurtdışı şölen ve şenliklere katılamamış (Özarslan 2001: 391), daha çok İspir'in köylerindeki köy odalarında ve Erzurum il merkezinde âşıklarla deyişmeler, karşılaşmalar yapmış ve yörenin sevilen bir âşığı sıfatıyla tanınmıştır (Köksal 1986: 22). Mustafa Şahin ve Mustafa Çakmak adlı iki çırağı (Özhan vd. 1992: 112) olan âşık, 06.07.2004 tarihinde vefat etmiştir.

Canımoğlu'nun semai ve koşma biçimleriyle güzelleme, taşlama ve yakınma, koçaklama, öğütleme, muamma, yalanlama, ağıt/destan türlerinde şiirler söyler. Geleneğin bütün icaplarını bildiği anlaşılan âşığın şiirlerinde ustaca işlenmiş ayaklar, söyleyiş çabukluğu göze çarpar. Yer yer mahalli ifade biçimlerinin de görüldüğü bu şiirler aşk, gurbet ayrılık, hasret, hiciv, eleştiri gibi temalara hasredilmiştir. Sıkıntılı bir hayat yaşamış olmasına rağmen Âşık Canımoğlu'nun üslubunda belirgin bir karamsarlık yoktur. İyimser bir ruh hâli içinde olmayı her şeye rağmen devam ettiren Âşık Canımoğlu, hayatın zorlukları karşısında elinden geldiğince olumlu ve ümitli bir tavır sergiler.

Altı halk hikâyesi bilmektedir (Durmaz 1986). Âşığın üç şiiri Türk Folkloru (Özhan vd. 1992: 112), bir şiiri de Orman (Köksal 1983: 22) dergilerinde yayımlanmıştır. Âşığın hayat hikâyesi ve kimi şiirleri kitap hâlinde (Köksal 1986) neşredilmiştir. Âşığın eldeki şiirleri ve karşılaşmaları Destegül adıyla kitap hâlinde oğlu Mürsel Durmaz tarafından yayına hazırlanmaktadır.

Kaynakça

Durmaz, Seyfullah (1986). “Âşık Canımoğlu", Hagem Arşivi. Yazılı Belge No: 860087. Ankara: KB Yay.

Köksal, Hasan (1986). Âşık Canımoğlu İpek Han (Deyişler). İzmir: İstikâl Matbaası.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Özhan, Mevlüt, Gözükızıl Ömer,Emine Kırcı vd. (1992). Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: KB Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 21.12.2018

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
İpek Han (Deyişler)İstiklâl Matbaası / İzmir1986Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897Doğum YeriGörüntüle
2TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971Doğum YeriGörüntüle
4MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897Doğum YılıGörüntüle
5TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971Doğum YılıGörüntüle
7MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897Ölüm YılıGörüntüle
8TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971Ölüm YılıGörüntüle
10MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897MeslekGörüntüle
11TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971MeslekGörüntüle
13MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEHMED ÂRİF BEY,Erzurumlud. 1845 - ö. 1897Madde AdıGörüntüle
17TORTUMLU İLHAMîd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18NALBANT İSHAK/İSHAK KEMALÎ, İshak Kemali Nalbantd. H.1330/M.1912 - ö. 01.04.1971Madde AdıGörüntüle