DERTLİ DİVANİ, Veli Aykut

(d. 15.01.1962 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Veli Aykut olan ve Dertli Divani mahlasını kullanan âşık, 15 Ocak 1962 tarihinde Şanlıurfa’nın Haliliye ilçesine bağlı Kısas adlı Alevi-Bektaşi (Türkmen) köyünde doğmuştur. Kendisi gibi âşık olan babası Hamdullah Aykut, Âşık Büryani mahlasını kullanır ve Hacı Bektaş dergâhında yörenin görgü cemlerini yapmak üzere mürşit vekili olarak görevlendirilmiştir. Babasının vefatı üzerine dedelik görevini Âşık Dertli Divani devam ettirir. Âşık Dertli Divani, ilk ve ortaokul eğitimini Kısas’ta, lise eğitimini ise Şanlıurfa Ticaret Lisesi’nde tamamlar. Anadolu Üniversitesi Açıköğretim Fakültesi İşletme Bölümü’nden mezun olur. İkisi kız, beşi erkek olmak üzere yedi kardeştir. Ailedeki bütün bireyler saz çalıp türkü söylemesine rağmen içlerinde kaset çalışmaları olan sadece Âşık Dertli Divani’dir. Âşık, yaşamını Ankara’da sürdürmektedir (Erdem 2010: 212).

Küçük yaşlarda babasının curasında saz çalmaya başlayan âşık, Alevi-Bektaşi geleneği içerisinde yetişmiştir. İlk deyişlerini 14-15 yaşlarında yazmıştır. Dertli Divani’nin mahlası yöredeki büyük bir âşıktan veya gönül bağı olan Pir Hacı Bektaş Veli evlatlarından, ozanlarla ilgilenen en büyük efendi dede tarafından belli bir gelenek dâhilinde şekillenmiştir. 1978 yılının şubat ayında Emrullah Efendi “Dertli” mahlasını verirken yine aynı yıl Bektaş Efendi “Divani” mahlasını vermiştir. Badeli âşık olmayan şair; Âşık Veysel, Nesimi Çimen, Davut Sulari, Mahsuni Şerif, Âşık Daimi, Âşık Ali Metini gibi büyük şairlerden etkilenmiştir. Saz çalabilen âşık, şiirlerini genellikle önce yazıp sonra saz eşliğinde okumakta, bunun yanında irticalen de şiir söyleyebilmektedir. Şiirlerini genelde koşma tarzında oluşturan şair, daha çok 8’li ve 11’li hece ölçülerini kullanmıştır. Divan edebiyatı geleneğinden etkilenerek yazdığı şiirlerinde 16’lı şekilleri kullanmıştır. Âşık Dertli Divani’nin şiirlerinde kullandığı dil, âşığın çocukluğunun köyde; gençliği ve orta yaşı şehirde geçmesinden dolayı çeşitlilik göstermektedir. Ayrıca âşığın yetiştiği coğrafyanın âşığın dili üzerinde etkili olmuş, mahalli söyleyiş şiirlerinde kendini göstermiştir. Dertli Divani, duygu ve düşüncelerini aktarırken şiirlerinde geleneğinin kelime kadrosunun yanında tasavvufi unsurları da kullanmış, kendine has söyleyiş tarzıyla geleneksel ifade biçimlerinden yararlanmıştır. Şiirlerini genellikle önce yazıp sonra saz eşliğinde okumayı tercih eden âşık, irticalen de şiir söyleyebilmektedir. Âşık Dertli Divani, şiirlerinin halka ulaştırılmasında birincil sözlü kültür ortamının yanı sıra ikincil sözlü kültür ortamından da yaralanmış, kasetler çıkartmıştır (Erdem 2010: 214-224).

Kaynakça

Erdem, Cem (2010). “Alevilik Geleneğinde Bir Âşık: Dertli Divani”. Türk Kültürü ve Hacı Bektaş Veli Dergisi. S. 56. s. 211-226.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ERDEM AKIN
Yayın Tarihi: 07.04.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İNSANÎ, Sinan Karakaşd. 15.05.1955 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2VAHİT KAYAd. 11.07.1933 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Doğum YeriGörüntüle
4İNSANÎ, Sinan Karakaşd. 15.05.1955 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5VAHİT KAYAd. 11.07.1933 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Doğum YılıGörüntüle
7İNSANÎ, Sinan Karakaşd. 15.05.1955 - ö. ?MeslekGörüntüle
8VAHİT KAYAd. 11.07.1933 - ö. ?MeslekGörüntüle
9ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942MeslekGörüntüle
10İNSANÎ, Sinan Karakaşd. 15.05.1955 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11VAHİT KAYAd. 11.07.1933 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İNSANÎ, Sinan Karakaşd. 15.05.1955 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14VAHİT KAYAd. 11.07.1933 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15ZEYNEB HANIM KOLANLId. 1860-1862 - ö. 1942Madde AdıGörüntüle