DERVİŞ, Yayabaşı-zâde Derviş Dede

(d. ?/? - ö. 1591/1000)
divan şairi, müderris, divan-ı hümayun katibi, defterdar
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da Âşık Paşa mahallesinde doğdu. Babası yayabaşı olduğu için Yayabaşı-zâde sanıyla tanındı. Öğrenimini tamamlayıp Kurd Çelebi’den mülazım oldu ve İznik’e müderris olarak tayin edildi. Daha sonra Veziriazam Ali Paşa’nın ilgisini kazanıp ona divan kâtibi oldu. Ardından çeşitli yerlerde defterdarlık yaptı. Farsça ve Türkçe şiirler yazan şair, III. Murâd adına tasavvufî eserler de tercüme etti. Muamma ve tarih yazımındaki maharetiyle tanındı (Kılıç 2010: 521, Genç 2000: 196, 197).

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Genç, İlhan (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şuara-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay.

İpekten, Haluk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbar’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i NâilîDîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî Mehmed (yty). Riyâzü’ş-Şu’arâ. Millet Kütüphanesi Ali Emirî Efendi Bölümü. Nr. 765. v. 85.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şuarâsı. Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü'ş-Şuarâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-215416/h/giris.pdf [erişim tarihi: 09.12.2014]

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219121/h/girishc.pdf [erişim tarihi 09.12.2014]

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ŞERİFE ÖRDEK
Yayın Tarihi: 10.12.2014
Güncelleme Tarihi: 09.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Kurı efsâne sanur sûfi sadâ-yı nâyı

Ney ile sâlik idi görsene Mevlânâyı

 

Mesnevî’den iden ısgâ-yı kelâm-ı mu’ciz

Döne döne tolanur ol harem-i ma’nayı

 

Tutdı âfâkı sadâ-yı ney ile şevk-i semâ

Şöyle kim raksa getürdi felek-i mînâyı

 

Mevlevî gibi semâ eyleyü ol hâlet ile

Devri der mihr ile meh çehre girüp dünyâyı

 

Kutb-ı ‘irfân-ı cihân ol yüri pergâr-sıfat

Dâ’iren gözle ki Derviş olasun Mevlâyî

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 521, 522. )

***

Bezm-i cihânda itmez iken nûş- câm-ı Cem

Sâgar sunardı destüme ber-müstedâm dem

 

Emvâc-ı bahr kulzüm-i eşkümden itdi havf

Yüz yire sürdi eyledi çok iltiyâm yem

 

Düşdi hadeng-i gamzen ile dâm-ı zülfüne

Nahcîr-i cân u sayd-ı dil-i müstehâm hem

 

Gül sana nice benzeye kim yokdur anda bû

Sünbül külâle serv-kad u gonce-fâm fem

 

Sen gayrlarla demde safâda revâ mıdur

Derviş’ün aka böyle gözinden müdâm dem

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâirü'ş-Şuarâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 522.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983Doğum YeriGörüntüle
4Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983Doğum YılıGörüntüle
7Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983Ölüm YılıGörüntüle
10Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983MeslekGörüntüle
13Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Osman Aysud. 20 Şubat 1936 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Fügen Ünal Şend. 1972 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Baha Dürderd. 8 Şubat 1912 - ö. 17 Temmuz 1983Madde AdıGörüntüle