EMÂNÎ, Rusçuklu Mustafa Çelebi

(d. ?/? - ö. 1000/1591)
divan şairi, divan kâtibi, hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Kaynaklarda “Emânî-i Sânî” olarak kaydedilen şairin asıl adı Mustafa’dır. Rusçuk'ta doğdu. Bir eminin oğlu olup babasının hizmetindeyken eğitim alma yolunu seçerek bazı devlet büyüklerine intisap etti. Kınalızâde Ali Çelebi’nin danişmendi iken bırakıp divan kâtibi oldu. İstanbul’da 1000/1591 yılında vefat etti. Hat sanatında uzmandır. Ahdî Tezkiresi’nde şairin Niğbolulu olduğu belirtilirken Riyâzî Tezkiresi’nde de Rodoslu olduğu kayıtlıdır. Sicill-i Osmânî’de de 999/1591 yılında Selanik’te vefat etmiş Hazîne-i Hümâyûn kâtiplerinden İstanbullu bir Emânî’den bahsedilmektedir. Bu şairin de biyografi sahibi Emânî ile aynı kişi olması muhtemeldir.

Emânî, şiirde ve nesirde oldukça başarılıdır. Özellikle tarih düşürmedeki maharetiyle tanınmıştır. Diğer kaynaklar gibi onun şairlikteki maharetini öven Kınalızâde Hasan Çelebi, sıradan insanlar için ölçüsüz kasideler, tarihler söylemesi ve şehre gelen sıradan bir misafir için bile hemen o gün pek çok tarih düşürmesi sebebiyle şairliği ve şiir söylemeyi ayağa düşürdüğünü belirterek Emânî'yi eleştirir. Kaynaklarda çok fazla şiiri olduğu söylenmekle birlikte divan tertip ettiği yolunda bir bilgi yoktur.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Erdağı, M. Sadık (hzl.) (2002). Seyyid Rıza (Zehrimarzade), Rıza Tezkiresi. Ankara: Kalkan Matbaası.

İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Gelibolulu Âlî, Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman,  Tuhfe-i Na’ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb-Tıpkı Basım. Ankara: KB Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html[erişim tarihi: 11.05.2013].

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html[erişim tarihi: 11.05.2013].

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2009). Ahdî ve Gülşen-i Şu’râ’sı (İnceleme – Metin). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219145/h/agm.pdf [erişim tarihi: 11.05.2013].

Şemseddin Sâmî (1308). Kâmûsü’l-A’lâm. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİNUR ATİK GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 13.07.2013
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nedür ey meh cebînüñde bugün gâyet tarâvet var

Seherden nûş itmişsin gibi âfet sabâhat var

Arak-rîz olmış ol ruhlar şeker-rîz olmış ol lebler

Gül-âb-âmîz olmış gabgabuñ gâyet letâfet var

Şarâb-ı ergavânî nûş itmişsin gibi âfet

Kızarmış gül gül olmış ruhlaruñ beñzüñde humret var

Seherden kankı gülşende açıldun ey lebi gonçe

Gülersin gül gibi gül-berg-i rûyunda beşâşet var

Okursın dâsitânın turmaz ol gül-berg-i ra’nânun

Emânî bülbül olmışsın nedür yine şetâret var

(Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 371.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1FITNAT BACId. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53Doğum YeriGörüntüle
3HALÎLd. ? - ö. 1721-22Doğum YeriGörüntüle
4FITNAT BACId. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53Doğum YılıGörüntüle
6HALÎLd. ? - ö. 1721-22Doğum YılıGörüntüle
7FITNAT BACId. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53Ölüm YılıGörüntüle
9HALÎLd. ? - ö. 1721-22Ölüm YılıGörüntüle
10FITNAT BACId. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53MeslekGörüntüle
12HALÎLd. ? - ö. 1721-22MeslekGörüntüle
13FITNAT BACId. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HALÎLd. ? - ö. 1721-22Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16FITNAT BACId. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17RESÂ, Mustafâ Maksûd Resâ Efendid. 1800-01 - ö. 1852-53Madde AdıGörüntüle
18HALÎLd. ? - ö. 1721-22Madde AdıGörüntüle