EMÂNÎ, Rusçuklu Mustafa Çelebi

(d. ?/? - ö. 1000/1591)
divan şairi, divan kâtibi, hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kaynaklarda “Emânî-i Sânî” olarak kaydedilen şairin asıl adı Mustafa’dır. Rusçuk'ta doğdu. Bir eminin oğlu olup babasının hizmetindeyken eğitim alma yolunu seçerek bazı devlet büyüklerine intisap etti. Kınalızâde Ali Çelebi’nin danişmendi iken bırakıp divan kâtibi oldu. İstanbul’da 1000/1591 yılında vefat etti. Hat sanatında uzmandır. Ahdî Tezkiresi’nde şairin Niğbolulu olduğu belirtilirken Riyâzî Tezkiresi’nde de Rodoslu olduğu kayıtlıdır. Sicill-i Osmânî’de de 999/1591 yılında Selanik’te vefat etmiş Hazîne-i Hümâyûn kâtiplerinden İstanbullu bir Emânî’den bahsedilmektedir. Bu şairin de biyografi sahibi Emânî ile aynı kişi olması muhtemeldir.

Emânî, şiirde ve nesirde oldukça başarılıdır. Özellikle tarih düşürmedeki maharetiyle tanınmıştır. Diğer kaynaklar gibi onun şairlikteki maharetini öven Kınalızâde Hasan Çelebi, sıradan insanlar için ölçüsüz kasideler, tarihler söylemesi ve şehre gelen sıradan bir misafir için bile hemen o gün pek çok tarih düşürmesi sebebiyle şairliği ve şiir söylemeyi ayağa düşürdüğünü belirterek Emânî'yi eleştirir. Kaynaklarda çok fazla şiiri olduğu söylenmekle birlikte divan tertip ettiği yolunda bir bilgi yoktur.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Erdağı, M. Sadık (hzl.) (2002). Seyyid Rıza (Zehrimarzade), Rıza Tezkiresi. Ankara: Kalkan Matbaası.

İpekten, Haluk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Gelibolulu Âlî, Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: AKM Yay.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nail Tuman,  Tuhfe-i Na’ilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri.Ankara: Bizim Büro Yay.

Müstakimzâde Süleyman Sa’deddin (2000). Mecelletü’n-Nisâb-Tıpkı Basım. Ankara: KB Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html[erişim tarihi: 11.05.2013].

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html[erişim tarihi: 11.05.2013].

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2009). Ahdî ve Gülşen-i Şu’râ’sı (İnceleme – Metin). http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-219145/h/agm.pdf [erişim tarihi: 11.05.2013].

Şemseddin Sâmî (1308). Kâmûsü’l-A’lâm. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ İNCİNUR ATİK GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 13.07.2013
Güncelleme Tarihi: 05.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nedür ey meh cebînüñde bugün gâyet tarâvet var

Seherden nûş itmişsin gibi âfet sabâhat var

Arak-rîz olmış ol ruhlar şeker-rîz olmış ol lebler

Gül-âb-âmîz olmış gabgabuñ gâyet letâfet var

Şarâb-ı ergavânî nûş itmişsin gibi âfet

Kızarmış gül gül olmış ruhlaruñ beñzüñde humret var

Seherden kankı gülşende açıldun ey lebi gonçe

Gülersin gül gibi gül-berg-i rûyunda beşâşet var

Okursın dâsitânın turmaz ol gül-berg-i ra’nânun

Emânî bülbül olmışsın nedür yine şetâret var

(Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû’a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 371.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
2ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46Doğum YeriGörüntüle
3ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795Doğum YeriGörüntüle
4MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
5ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46Doğum YılıGörüntüle
6ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795Doğum YılıGörüntüle
7MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
8ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46Ölüm YılıGörüntüle
9ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795Ölüm YılıGörüntüle
10MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.MeslekGörüntüle
11ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46MeslekGörüntüle
12ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795MeslekGörüntüle
13MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MEHMED HAYRİ BEY, Rusçuklud. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle
17ALİ, Şeyh Pîr Ali Efendid. ? - ö. 1545-46Madde AdıGörüntüle
18ZARÎFÎ, Şeyh Ömer Efendid. ? - ö. 1795Madde AdıGörüntüle