ERZİNCANÎ, Pîr Muhammed Bahâeddin

(d. ?/? - ö. 879/1474)
tekke şairi
(Tekke / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Kaynaklarda Pîr Muhammed Erzincanî olarak geçen ve bazı kaynaklarda kısaca Şeyh Pîrî ve Pîrî Halife olarak anılan adına 20. yüzyıl başlarında yazılan Osmanlı Müellifleri adlı eserde Bahâeddin kelimesinin eklendiği görülmektedir. Hayatı hakkında son derece sınırlı bilgiler, büyük ölçüde Cemâleddin Hulvî’nin 1030/1621 yılında tamamladığı Lemezât adlı eserine dayanmaktadır. 15. yüzyılın başlarında Erzincan'ın Keleriç (Karakaya) köyünde doğmuştur. Hulvî Erzincan'da bir medresede müderris olan Muhammed Erzincanî'nin gördüğü bir rüya üzerine Şirvan’a gidip Yahyâ-yı Şirvâni’ye intisap ettiğini, seyrü sülûkünü tamamladığında halife tayin edilerek irşad göreviyle Erzincan’a gönderildiğini doğduğu kasabada bir zaviye ve mescid yaptırıp Halveti tarikatını yaymaya başladığını söyler (Şükürov 2005: 504). Cemal Halvetî, İbrahim Kâmil, Taceddin (Kayserili) kendi halifelerinden bazılarıdır (TDEA 1990: 236). Bursalı Mehmed Tahir Bey, onun H. 879 (M. 1474) de Erzincan'da vefat ettiğini ve Camii Kebir yanına defnedildiğini kaydetmekte ise de, Ali Kemali Bey, onun Keleriç'te medfun bulunduğunu ve mezarının hiçbir nişan taşımadığını kaydeder (www.halveti.tc). Cemâleddin Hulvî’nin verdiği bilgiye göre ise Muhammed Erzincanî 869/1475 yılında Erzincan Câmi-i Kebiri’nde halvette iken meydana gelen deprem sırasında yedi müridiyle birlikte vefat etmiş ve bu caminin yakına defnedilmiştir. Ancak Erzincanî’nin günümüze ulaşan tek eseri Makâmâtü’l-ârifin’de kitabını 873/1468-69’da telif ettiğini belirtmesi Hulvî’nin vefat tarihi konusunda yanıldığını göstermektedir (Şükürov 2005: 504).

Erzincanî’nin 873/1468’ de Erzincan'da yazdığı Makâmâtü’l-ârifin ve Maarifü's-sâlikin adlı tasavvufa yönelik manzum Türkçe eserinin Manisa ili Muradiye Kütüphanesinde bulunduğu bilinmektedir (www.halveti.tc).

Kaynakça

http://www.halveti.tc/pirlerimizin_hayati.php?id=37 [erişim tarihi: 30.01.2015]. 

Şükürov, Zaur (2005) . “ Pir Muhammed Bahaeddin”, İslam Ansiklopedisi. C. 30. İstanbul: Türkiye Diyanet Vakfı Yay. 504.

“Pir Muhammed Bahaeddin” (1990). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 7. İstanbul: Dergâh Yay. 236.


Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ DİLEK TÜRKYILMAZ
Yayın Tarihi: 03.03.2015
Güncelleme Tarihi: 06.12.2020

Eserlerinden Örnekler

İlahi

Tevekkül eyledik ismine anın
Ezelden olunan kısmına anın
Ki zatın eyledi ismine mebde
Bir ismi bin bir isme oldu menşe.
.....
Sekiz yüz yetmiş üçündeydi hicret
Ki tahrir oldu kılletü kesiret
Tamam zikridir anın sübhenallah 
Ana yüz bin şükür elhamdülillâh.

Tamam oldu kitabı ruzi arefe
Okursan hâsıl ola men arefe
Eğerci bunun elfazı türki
Veli manaya bak ki can gör ki
Ki tahrir oldu bu Erzincan'da.

http://www.halveti.tc/pirlerimizin_hayati.php?id=37 [erişim tarihi: 30.01.2015].


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1KIZILTÜRK, Aziz Kızıltürkd. 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Rıfkı Kaymazd. 22 Şubat 1950 - ö. 22 Şubat 2010Doğum YeriGörüntüle
3FEYZULLÂH, Erzincanlıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YeriGörüntüle
4KIZILTÜRK, Aziz Kızıltürkd. 1948 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Rıfkı Kaymazd. 22 Şubat 1950 - ö. 22 Şubat 2010Doğum YılıGörüntüle
6FEYZULLÂH, Erzincanlıd. ? - ö. 19. yy.Doğum YılıGörüntüle
7KIZILTÜRK, Aziz Kızıltürkd. 1948 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Rıfkı Kaymazd. 22 Şubat 1950 - ö. 22 Şubat 2010Ölüm YılıGörüntüle
9FEYZULLÂH, Erzincanlıd. ? - ö. 19. yy.Ölüm YılıGörüntüle
10KIZILTÜRK, Aziz Kızıltürkd. 1948 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11Rıfkı Kaymazd. 22 Şubat 1950 - ö. 22 Şubat 2010Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12FEYZULLÂH, Erzincanlıd. ? - ö. 19. yy.Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13KIZILTÜRK, Aziz Kızıltürkd. 1948 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Rıfkı Kaymazd. 22 Şubat 1950 - ö. 22 Şubat 2010Madde AdıGörüntüle
15FEYZULLÂH, Erzincanlıd. ? - ö. 19. yy.Madde AdıGörüntüle