HAKKI, İsmail Hakkı Evliyâzâde

(d. ?/? - ö. 1865/1282)
tekke şairi
(Tekke / Yüzyılı Beli Değil / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Şiirlerinde Hakkı mahlasını kullanan şairin asıl adı İsmail’dir ve şair İsmail Hakkı Evliyâzâde olarak tanınmaktadır. İsmail Hakkı Evliyâzâde Kütahyalıdır. Kaynaklarda doğum tarihi ile ilgili kesin bir bilgi yoktur. Kadir Güler’in Kütahya Şairleri adlı eserinde verdiği bilgilere göre, İsmail Hakkı Evliyâzâde Nakşibendi tarikatının 19. asırdaki önemli şeyhlerinden biridir. Nakşibendi tariki meşayihinden "Miftahü't-tefâsir" müellifi Kütahyalı Evliyâzâde İsmail Hakkı Efendi, Nakşibendi tarikatına intisâb ederek uzun süre şeyhlik yapmıştır. Bilgin ve arif bir kişidir. İsmail Hakkı, Abdullah Muhammed'in iki çocuğundan biridir. Kardeşinin adı Ahmed'dir. İsmail Hakkı Evliyâzâde, Ayşe Hanım ile evlendi. İsmail Hakkı'nın Muhammed adında bir oğlu, Züleyha, Ayşe Fatıma Zehra adında üç kızı bulunmaktadır. Kızı Züleyha, Seyyid Muhammedzâde ile evlenmiş ve bu evlilikten Muhammed adında bir oğlu ve Fatma Aliye adında bir kızı dünyaya geldi. Fazıl bir zât olan İsmail Hakkı Efendi H.1282/M. 1865 senesinde Kayseri'de, Kayseri Dergâhı’nda şeyhlik yaptığı sırada vefat etmiştir. Halifelerinden Hocazâde Şeyh Ahmed Kâmil Efendi, Silivri Müftüsü Gürcü Osman Efendi'nin oğludur. İsmail Hakkı Evliyâzâde için Edirnekapısı dâhilinde Keçeçi Piri Mahallesi’nde Tekke Sokağı’nda bir tekke yaptırmış ve Nakşibendi eğitimi vermiştir (2010: 307-310). İsmail Hakkı Evliyâzâde’nin yaşamı ve şairliği cönk ve mecmualar üzerine yapılacak çalışmalarla aydınlatılabilir.

Kaynakça

Güler, Kadir (2010). Kütahya Şairleri I. Kütahya: Kütahya Valiliği Yayını, Ekspres Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. ZEYNEP SAFİYE BAKİ
Yayın Tarihi: 03.03.2015

Eserlerinden Örnekler

Gazel

mefâîlün/mefâîlün/mefâîlün/mefâîlün

Güzelsin sırra mahirsin nedir çeşmümde nemler yâ

Çü sen dilşâd-ı kâdirsin akar didemde demler yâ

Benim bezm-i elest dostum niçün sen bilmedin mestüm

Niçün sen tutmadun destüm neden olsun bu demler yâ

Niçün sen pâymâl itmek niçün sen hasbihâl itmek

Sen olsen hiç helâl itmek meğer sehv olsa demler yâ

Za'îf olsam devâ itmek latîf olsam vefâ itmek

Şerîf olsam şifâ itmek niçün söyle o femler yâ

Bilür kân hatırım bilmek fevâdun der niçün gülmek

Gidersen bir dahi gelmek niçün bastın kademler yâ

Beni bu derde baş itdün dü çeşmüm kanlı yaş itdün

Niçün bu halka fâş itdün idüp hakkımda demler yâ

İlâhî terk-i câh itdüm bu dem hayli günâh itdüm

Neden Hakkı ben âh itdüm aceb bahtımı kemter yâ (Güler 2010: 309).

Gazel

Fâilâtün/ Fâilâtün/ Fâilâtün/ Fâilün

Sâki-i vahdet elinden nûş iden câm şarâb

Beyt-i ma'mûr harabâta döner olur harâb

Münkir-i vahdet-i vücûd hakkı rûşen görmez

Gerçi her şeyde gelür sor ezâ hakla hitâb

Cümle ameli fenn-i 'aşkıyla bulur merdân-ı hak

Görinür bir noktadan 'ariflere cümle kitâb

Kalb-i arif mahzen-i 'irfân-ı hakdur tâliba

Gel beri sârraf isen sa'yile olsun feth-i bâb

Berzah-ı havf-ı recânun zulmeti mahv olmadı

Matla'-ı nûr-ı Hudâdan togmayınca âftâb

Tâlebi vahdet olanlar cân başı terk ider

Hıdmeti şeyh ile olur keşf olunca hep hicâb

Hakkıyâ bülbüller anlar yine bülbüller dilin

Anlamaz yüz bin lisân okursa da yine gurâb (Güler 2010: 308).

Gazel

Fâilâtün/ Fâilâtün/ Fâ'ilün

İsterem virmez muradım dil-rübâ

Neyleyem âh bî-vefâdur bî-vefâ

Bendesin arazda eyler her zemân

Ol tabîbim pür-cefâdur pür-cefâ

Hançer-i müjgânıla bagrum deler

Âfet-i cânum beni eyler fenâ

Tâkatım yok tîr-i hüzün çekmege

Mihnet-i derd ile kadîm oldı yâ

Âh idersem ağzum açup derd ile

Kalbime derd üzre derd olur edvâ

Derdimi şerh eylesem pâyânı yok

Bu dilim lal olur olunmaz adâ

Nice bir sabr ideyim gamumı mihnet

Sabr ile mihnetle zâd oldı belâ

Cümle ‘âlem lezzet olsa istemem

Bir visâlün ülfeti yeterbana

Va’de itdi yâr benimle yâr ola

Muntazırdur yolun üzre Hakkıyâ (Güler 2010: 309-310).


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491Doğum YeriGörüntüle
3NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855Doğum YeriGörüntüle
4MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491Doğum YılıGörüntüle
6NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855Doğum YılıGörüntüle
7MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491Ölüm YılıGörüntüle
9NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855Ölüm YılıGörüntüle
10MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?MeslekGörüntüle
11İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491MeslekGörüntüle
12NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855MeslekGörüntüle
13MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16MUSTAFA SARId. 09.02.1973 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17İLAHÎ, Abdullah-i İlahi, Molla İlahid. ? - ö. 1491Madde AdıGörüntüle
18NÂZİKÎ, Ahmed Nâzikî Efendi, Kütahyalıd. ? - ö. 1855Madde AdıGörüntüle