HAMÎDÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hamîdî hakkındaki biyografik bilgiler Ahdî’nin Gülşen-i Şu’arâ’sında verilenlerden ibarettir. Ahdî, şairin İstanbullu ve silahtar bölüğünden olduğunu belirtir. Şiirlerinden örnek olarak bir beytini alıntıladığı Hamîdî’nin vaktini ünlü şairleri taklit etmekle geçirdiğini söyler (Solmaz 2005: 590). Şairin taklitçiliğine ilişkin Ahdî’nin bu değerlendirmesi, nazire mecmualarında Hamîdî’nin şiirlerinin yer alabileceği ihtimalini akla getirmektedir. Gerçekten de Pervane Bey Mecmuası’nda 9 (Gıynaş 2014: II/353, 390, 428, 437, 469, 871; III/185, 195, 706) ve Mecmua-i Letaif’te 8 (Atik Gürbüz 2011: I/133, 192, 291, 441, 575; II: 670, 740, 984) olmak üzere Hamîdî mahlasıyla kayıtlı 17 gazel vardır. 16. yüzyılda Hamîdî mahlasıyla bilinen başka bir şair olmadığına göre bu şiirlerin silahtar Hamîdî’ye ait olma ihtimali yüksektir. Her iki mecmuada da bu şiirlerin sözü edilen şaire ait olabileceği ihtimalini pekiştiren başka ipuçları vardır. Şöyle ki Pervane Bey Mecmuasında şairin mahlasına ilave edilen “Beg” unvanı, Ahdî’nin “silahdar bölüğünden” olduğunu belirttiği şairin mesleğiyle uyumludur. Aynı şekilde Mecmua-i Letaif’te yer alan Hamidî mahlaslı gazellerin başında şairin “silahtar” zümresinden olduğuna dair açık notlar yer almaktadır. Bu nazirelerin de arasında yer aldığı gazellerin, çoğu 16. yüzyılda yaşadığı bilinen şairlere ait olması mecmualardaki diğer ipuçlarını teyit etmektedir.

Mecmualarda yer alan 17 gazele ilave olarak Ahmet Paşa Divanı’nın Süleymaniye Kütüphanesi Hacı Mahmut Efendi Nu: 3722’de kayıtlı nüshasının sonunda bulunan Hamîdî mahlaslı bir tarih manzumesinin de aynı şaire ait olması kuvvetle muhtemeldir. Bu tarih manzumesi 971/1563 yılında İstanbul’da yaşanan sel felaketi üzerine söylenmiş yedi beyitten oluşan bir kıtadır (Macit 2016: 24-29).

Kaynakça

Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû‘a-i Letâ’if. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

Gıynaş, Kâmil Ali (2014). Pervane Bey Mecmuası. Eskişehir: Eskişehir Valiliği Yay.

İpekten, Haluk, M. İsen, N. Okçu, R. Toparlı (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Macit, Muhsin (2016). “Şairlerin Tanıklıkları Üzerine Notlar: 971/1563 Yılında İstanbul’da Yaşanan Sel Baskını”. Toplumsal Tarih (275): 24-29.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî ve Gülşen-i Şu’arâsı. Ankara: AKM Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl) (2001). Mehmet Nail Tuman Tuhfe-i Nâilî. Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MUHSİN MACİT
Yayın Tarihi: 30.12.2016
Güncelleme Tarihi: 31.10.2020

Eserlerinden Örnekler

Nazîre-i Hamdî Beg

El virdi sâkî yüridi sâgar ayak ayak

Nûş eyledi toluları yârân çanak çanak  

Nâm u nişânı yoğ idi hattun dahi henüz

Ben aşk âyetini okurdum sebak sebak

Sabr u karârı hâne-i dilden hevâ-yı aşk

Sürdi çıkardı aradı buldı bucak bucak

Rengîn gazellerümi yazınmağ içün benüm

Kâğıd tutarlar elde şecerler varak varak

Geç âşık isen iki cihandan Hamîdiyâ

Kim aşk menziline varılmaz konak konak  

(Gıynaş, Kâmil Ali (2014). Pervane Bey Mecmuası. C. II. Eskişehir: Eskişehir Valiliği Yay. 469).

Hamîdî Beg ez-Silahdârân

Leb-i cân-bahşun içün İsî-i devrân dirler

Hâtem-i la‘lün içün mühr-i Süleymân dirler

Kara zülfün ruhun üstinde karâr eylemesün

Küfr ile olmadı bir arada îmân dirler

Varayın cân vireyin görmek içün cânânı

Görinür öldügi vaktin kişiye cân dirler

Serv-i nâzumdan ümîd eylemenüz mihr ü vefâ

Bârdan oldı berî serv-i hırâmân dirler

il-i aşkun eger olmasa ey mihr-i münîr

Şehr içinde ne gezerdi meh-i tâbân dirler

Derd-i aşka ki etibbâdan idem çâre taleb

Ey Hamîdî yine Hakdan ola dermân dirler  

(Atik Gürbüz, İncinur (2011). Mecmû‘a-i Letâ’if. C. I. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi. 291). 


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730Doğum YeriGörüntüle
2Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Doğum YeriGörüntüle
3DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760Doğum YeriGörüntüle
4NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730Doğum YılıGörüntüle
5Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Doğum YılıGörüntüle
6DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760Doğum YılıGörüntüle
7NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730Ölüm YılıGörüntüle
8Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Ölüm YılıGörüntüle
9DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760Ölüm YılıGörüntüle
10NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730MeslekGörüntüle
11Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956MeslekGörüntüle
12DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760MeslekGörüntüle
13NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16NEDÎM, Ahmedd. 1681 - ö. 1730Madde AdıGörüntüle
17Halil İbrahim Akçamd. 1885 - ö. 5 Eylül 1956Madde AdıGörüntüle
18DERVÎŞ, Karaçelebi-zâde Molla Mustafa Efendid. ? - ö. Ekim-Kasım 1760Madde AdıGörüntüle