HİLMÎ, Dinibütün Mustafâ Hilmî Paşa

(d. ?/? - ö. 1914-15/R.1333)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Mustafâ Hilmî olan şair, Kayseri’nin Tavlusun Köyü'nden Ateş-zâdeler namıyla bilinen birçok âlim ve şair yetiştirmiş köklü bir ailedendir. Ateş Hâfız-zâde’nin torunu, Hâfız Mehmed Efendi’nin oğludur. Köyde okul arkadaşları tarafından verilen Dinibütün lakabı ile sonra da Dinibütün Mustafâ Hilmî Paşa olarak tanındı. İlk tahsilini köyünde yaptıktan sonra 10 yaş civarında İstanbul’a gitti. 1280/1863-64 senesinde Mekteb-i Harbiye’yi bitirdi. Muhaberâtta ve Askerî İdâdî kitabet muallimliğinde bulundu. Suriye ve Lübnan’daki isyanların ve Anadolu’daki Ermeni isyanlarının bastırılmasında önemli görevler üstlendi. Tokat’ta Dîvân-ı Harb resiliği yaptı. 93 Harbi ve Yunan Harbi’nde yararlıklar gösterdi. Bâb-ı Âlî Levâzım Dördüncü Şube Müdürlüğü ve ardından Feshane Müdürlüğü görevine getirildi. Bu görevden emekli oldu. Darüşşafaka’nın kurucularındandır. 1333/1914-15'te vefat etti. Üsküdar’da Karacaahmet Mezarlığı’ndaki aile kabristanında gömülüdür.

Şehzâde Yusuf İzzeddin’e takdim edilmek üzere yazdığı ve 1292’de Mekteb-i Harbiye Matbaası’nda basılan Düstûrü’l-Mücâhidîn adlı bir eseri vardır. Fuzûlî’nin Leylâ vü Mecnûn’unu sahneye koymuştur. Bursalı Tahir Efendi’nin, “dindârâne bazı manzumeleri” olduğunu belirterek bir kıt’asına yer verdiği şairin bazı şiirlerini Ahmet Emin Güven neşretmiştir.

Kaynakça

Bursalı Mehmed Tâhir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.1. 431-432.

Güven, Ahmet Emin (2000). Kayseri’de Mecmualar. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay. 147-150.

Kılıç, Atabey (2010). “Dinibütün Mustafa Hilmi Paşa”. KBB Kayseri Ansiklopedisi. C. 2. 13.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 190.

Köksal, M. Fatih (2004). “Hilmî Paşa”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 5. Ankara: AKM Yay. 48.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 11.09.2013

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nice bir yâreler var bende kim aşkın nişânıdır

Görünmez belli olmaz ah hep o dâğın nişânıdır

Sorulmuş hasta-i aşkın ilâcından hekîmâna

Demişler kim lebin emmek hayât-ı câvidânîdir

Kurulmuş kaşları yayı görünce bir güzel sordum

Dediler mülk-i hüsnün Rüstem-i sâhib-kırânıdır

Çıkar dûdı semâya her şeb âh-ı âteşîninden

Yanan hep hayme-i Leylâ’da Kays’ın şem’-dânıdır

Görenler sandılar hınnâsıdır bî-çâre Ferhâd’ın

Gözünden dest-i Şîrîn’e bulaşmış al kanıdır

Sabırsızlık edip aşkında Azrâ’nın ne câhil kim

Suda boğmuş vücûdın Vâmık’ın deryâ mekânıdır

Felek kan yutdurupdur kâse kâse Hilmi-i zâre

Sanır bâdir-i (?) diller anı şarâb-ı erguvânîdir

Güven, Ahmet Emin (2000). Kayseri’de Mecmualar. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay. 149.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1REFÎKd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2OMAR, Ömerd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
4REFÎKd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5OMAR, Ömerd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
7REFÎKd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8OMAR, Ömerd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
10REFÎKd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
11OMAR, Ömerd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914MeslekGörüntüle
13REFÎKd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14OMAR, Ömerd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16REFÎKd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17OMAR, Ömerd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18İZZET, Mütercim İzzet Paşad. 1843 - ö. 1914Madde AdıGörüntüle