Hüseyin Haydar

(d. 10 Ocak 1956 / ö. ?)
Şair, Yazar, Gazeteci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Trabzon’un Araklı ilçesine bağlı Yeşilce köyünde doğdu. Asıl adı Hüseyin Öztürk'tür. Ortaöğrenimini Trabzon ve Erzurum Atatürk Lisesinde tamamladı. Bir süre İstanbul Ticari Bilimler Akademisinde öğrenim gördü. Son sınıftayken geçirdiği bir iş kazası sebebiyle öğrenimini tamamlayamadı. De Yayınevinin yanı sıra Yazko Edebiyat, Somut ve Yazko Çeviri dergilerinde teknik yönetmenlik ve yazı kurulu üyeliği ile Cumhuriyet gazetesinde düzeltmenlik yaptı. Uzun yıllar reklam şirketlerinde reklam yazarı olarak çalıştı. Türkiye Yazarlar Sendikası, PEN Yazarlar Derneği ve Edebiyatçılar Derneği üyesi olan Hüseyin Haydar, Acı Türkcü adlı kitabı ile 1981 Akademi Kitabevi Şiir Ödülü'ne layık görüldü. Şiirleri uluslararası Lotus dergisinde İngilizce, Almanca, Fransızca ve Arapça dillerine çevrilip yayımlandı. Ürünleri aynı zamanda ABD, Bulgaristan ve Romanya’da çıkan Türk Şiir Antolojilerinde yer aldı. Hâlen Aydınlık gazetesindeki köşesinde yazılarını yayımlamakta, İstanbul’da yaşamakta ve yazı çalışmalarını burada sürdürmektedir.

Toplumcu şiire 1980'li yıllardan sonra ivme kazandıran Hüseyin Haydar’ın ilk kalem ürünleri 1979’da Sanat ve Toplum dergisinde yayımlanmıştır. Daha sonra toplumcu gerçekçi bir anlayışla kaleme aldığı şiirleri Somut, Sanat Emeği, Edebiyat Cephesi, Türk Dili, Varlık, Yazko Edebiyat, Adam Sanat ve Milliyet Sanat gibi pek çok dergide yer almıştır. Hüseyin Haydar’ın Sanat ve Toplum dergisinde yayımlanan ilk şiirleri işlediği temaları rahat ettiren kuruluşlar olarak görülür. Aşk ayrılık, ölüm gibi temaları lirik çocuk duyarlılığıyla işlediği şiirlerinde yöresel dil özelliklerini kullanmadaki becerisi ile dikkatleri üzerine çekmiştir. (Yalçın 2001: 76). Asiltürk'e göre yayımladığı şiir kitaplarının arasındaki 7-8 yıllık aralar şairin seçici bir tutumla hareket ettiği şeklinde yorumlanabilir. Şiire başladığı yıllardan itibaren kendi içinde bütünlüklü bir şiir peşinde olan Hüseyin Haydar, söyleyişte yalınlığı esas alır. İmgeselliğin abartılması ona göre, şiirin özündeki saflığı bozmaktadır. Onun anlayışına göre şiir her şeyden önce 'söz'dür ve bu nedenle de doğal, içten olmak durumundadır (Asiltürk 2017: 393). Şairin ilk şiir kitabı Acı Türkücü; kitaplaşma sırasında bazı şiirler, bazı şiir öbekleri ve hatta bazı tehlikeli imgelerin kitabın toplattırılmasına yol açacağı düşünülerek çıkarılmasına karar verilip 1981 Aralık ayında eksikleriyle yayımlanmıştır. Kitaptaki şiirlerde 80 öncesi dönemin tekinsiz havası ve her an ölümle burun buruna yaşama endişesi sezilmektedir. Kitap büyük bir beğeniyle karşılanır ve kısa sürede tükenir.

Sindirilmeye çalışılan insanın, halk düşmanı güçlere boyun eğmeyen, sevdalı, ezgili direnişi niteliğindeki Kara Şarkılar (1983)'daki şiirler devrimci bir yürekle yazılmıştır. Afşar Timuçin, bunu “Kara Şarkılar’da ak şiirler” diye tanımlamıştır. Sudan Gövde (1993) ile poetik duruşunu belirginleştiren ve dilini olgunlaştıran Hüseyin Haydar, aynı zamanda kişiliğini bulmuştur. Nitekim Asiltürk de Sudan Gövde'yi şairin ustalık eseri olarak kabul eder ve bu kitabı farklı, ileri ya da özgün yapan temel özelliğin "Yenibütün Bildirisi"ni aşarak "imgeyi ve gerçekçi bakışı yetkinlikle harmanlaması" olarak belirtir (Asiltürk 2017: 394). Şair Zor Günlerin Şiirleri (2011)'nde toplumcu anlayışını iyice belirginleştirir. Bu kitapta tarihsel ve mitolojik söylem öne çıkar. Okurunun karşısına; Ergenekon demircisi, Kava, Spartaküs, Nesimi, Hallac-ı Mansur, Şeyh Bedrettin ve Kuvayı Milliye kahramanlarını çıkarır. Doğu Tabletleri (2012), bir yandan modern Türk şiirine bulaşan pek çok hurafeyi yıkarken, öte yandan şiiri, toplumsal mücadele alanına sürer. Güncel gerçeği, derin tarihsel boyutlarıyla kavrayan şiirler, imge yapısıyla da Türkçenin söz gücünü yansıtır. Hüseyin Haydar, zalimce saldırılara uğrayan Ortadoğu ve Asya halklarının mücadelesinin sanat boyutuna, Tabletler’le karşılık verir. Aynı zamanda Batı’nın saplandığı bunalımı gösterir. Kitap 2003'te Amerika'nın Irak'ı işgal sürecinde yazılmaya başladığı için ilk şiirlerin konusu bu işgaldir. Şair gözünü daha sonraki şiirlerinde Ortadğu ve Asya coğrafyasına çevirmiştir.

Şair isyankâr söyleminin dozunu İsyan Makamı (2012)'nda zirveye ulaştırır. Lirik gerçekçi ya da Cahit Külebi’nin söylemiyle “devrimci romantik Hüseyin Haydar” bu kitabıyla toplumcu şair duruşundaki istikrarını korur ve toplumsal mücadelenin coşkusunu, şiirin diri sesiyle tarihin içinden yükseltir. Kavga Ölüm ve Esmer Aşk (2015) 12 Eylül ve 12 Mart'ın atmosferini yansıtır. Şair, Batı Asya'da insanlığın büyük direnişine İsyan Hakları (2017)'yla destek vermiştir. Andaç, şiirdeki çizgisini bozmayan şair için "Onun, her kitabıyla, bize açtığı yeni bir kapının ardında hayatın solunan yanlarını, insanın o evredeki trajedisini, ömür denilen şeyin sürüklendiği ‘an’ların, ‘durum’ların resmini sunduğunu görürüz.” (Andaç 1994) değerlendirmesini yapmıştır.

Kaynakça

Andaç, Feridun (1994). "Hüseyin Haydar'la Konuşma: 'Hep devrimci bir ruh taşıdım'". Cumhuriyet Kitap. S. 233. 11 Ağustos 1994. s. 4-5.

Asiltürk, Bâki (2017). Türk Şiirinde 1980 Kuşağı. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. s. 392-397.

Haydar, Hüseyin (2012). Acı Türkücü Al Gökyüzü Sakla Bu Anıları. İstanbul: Kaynak Yayınları.

Kurdakul, Şükran (1999). "Hüseyin Haydar". Şairler ve Yazarlar Sözlüğü. İstanbul: İnkılap Yayınları.

Necatigil, Behçet (1999). "Hüseyin Haydar". Edebiyatımızda İsimler Sözlüğü. İstanbul: Varlık Yayınları.

Yalçın, Murat (Ed.) (2001). "Haydar, Hüseyin". Tanzimat'tan Bugüne Edebiyatçılar Ansiklopedisi. Cilt 1. İstanbul: Yapı Kredi Yayınları. 76.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: İSA KOYUNCU
Yayın Tarihi: 09.09.2019
Güncelleme Tarihi: 02.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Acı TürkücüÖdül Alan Kitaplar Yayınevi / İstabul1981Şiir
Kara ŞarkılarYazko / İstanbul1983Şiir
Yıldız TutulmasıCem Yayınevi / İstanbul1987Şiir
Sudan GövdeAdam Yayınları / İstanbul1993Şiir
Zor Günlerin ŞiirleriKaynak Yayınları / İstanbul2011Şiir
Doğu TabletleriKaynak Yayınları / İstanbul2011Şiir
Acı Türkücü Al Gökyüzü Sakla Bu AnılarıKaynak Yayınları / İstanbul2012Şiir
İsyan MakamıKaynak Yayınları / İstanbul2012Şiir
Kavga Ölüm ve Esmer AşkKaynak Yayınları / İstanbul2015Şiir
İsyan HaklarıKaynak Yayınları / İstanbul2017Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İbrahim Örsd. 1928 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2İhsan Topçud. 30 Ağustos 1948 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3FAHRÎd. ? - ö. 1539/40Doğum YeriGörüntüle
4OSMAN KURUd. 1956 - ö. -Doğum YılıGörüntüle
5İBRAHİM AKSUd. 01.03.1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Sara Gürbüz Özerend. 12 Şubat 1956 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Hayrettin Tokdemird. 1928 - ö. 25 Haziran 1999MeslekGörüntüle
8Ramazan Gökalp Arkınd. 21 Ağustos 1914 - ö. 26 Ocak 2011MeslekGörüntüle
9Muzaffer Gökmand. 28 Ocak 1915 - ö. 12 Aralık 1996MeslekGörüntüle
10Fatma N.d. 26 Aralık 1958 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11İdris Ahmet Purad. 1910 - ö. 1975Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12Servet Mehterbaşıoğlud. 1927 - ö. 25 Nisan 1987Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13NAZMİ/HAFIZ KÂMİL, Hüseyind. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14Hüseyin Karahand. 1931 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15Hüseyin Avni Deded. 1954 - ö. ?Madde AdıGörüntüle