HÜSEYİN SÜMMÂNÎOĞLU, Hüseyin Yazıcı

(d. 15.08.1937 / ö. -)
çiftçi
(Âşık / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Hüseyin Yazıcı, 15 Ağustos 1937'de Erzurum’un Narman ilçesine bağlı Samikale köyünde doğmuştur (Özhan vd. 1992: 338). Ancak resmî kayıtlarda âşığın doğum tarihi 3 Ocak 1942 olarak geçmektedir. Hüseyin Sümmânîoğlu mahlasını kullanan âşık, Âşık Sümmânî’nin torunu olup babası Kurtuluş Savaşı gazilerinden Âşık Sümmânî’nin oğlu süvari çavuşu, Şevki Çavuş’tur. Annesi Fatma Hanım ev hanımıdır. On yaşında babasını kaybeden (Erkal 1994: 6) Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu, ilkokul mezunu olup çocukluğundan itibaren çobanlık ve çiftçilikle uğraşır. Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu’nun aynı zamanda başarılı bir inşaat ustası olduğu da bilinmektedir (Halıcı 1992: 499). 1953'te Şefika Hanımla evlenir ve bu evlikten alı kız bir erkek olmak yedi çocuğu olur. Âşıklığa 16-17 yaşlarında dedesi Âşık Sümmânî’den kalan şiirlerden ilham alarak başlar. Mahlasını dedesinin mahlasına izafeten kendisi alır. Saz çalmayı kendisi öğrenir. Ustaları babası Şevki Çavuş (Mahtumî) ve amcası Fahri Çavuş’tur. Âşıklığı yurdun birçok yerinde bayramlarda, yarışmalarda, düğünlerde ve davet edildiği her yerde icra etmiştir. Genellikle kendi deyişlerini ve dedesi Âşık Sümmânî’nin deyişlerini söylemektedir. Amcasından ve babasından öğrendiği yedi halk hikâyesi bilmektedir. Mahallî dergilerde şiirleri yayınlanır. Bir adet kaset ve bir adet plağı vardır. Erzurum Âşıklar Derneği üyesi olan Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu, yurdun çeşitli yerlerinde düzenlenen âşık yarışmalarına katılmıştır (Kırkkılıç vd. 1997: 120-121) ve ödüller kazanmıştır (Vural 2012: 179-182). Birçok TV programına katılmıştır (Özarslan 2001: 387). Hakkında bir lisans bitirme tezi hazırlanmıştır (Erkal 1994). 2009 yılında Kültür Bakanlığından “Yaşam Boyu Başarı Ödülü" almıştır. 2002 yılına kadar Erzurum'da köyünde ikamet eden Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu, 2002 yılından bu yana Bursa’da yaşamaktadır. Şiirlerine ve icralarına ait bilgi belge ve görsel malzemeye sosyal medya ve internet ortamında yer verilmiştir.

Hüseyin Sümmânîoğlu, divan, koşma, semai, destan biçimleri ve bunların türevleriyle söylediği güzelleme, öğütleme, koçaklama, taşlama türü şiirlerinde aşk, ayrılık, gurbet, yoksulluk, dünyanın faniliği, feleğin acımazlığı, insanın acizliği gibi temaları işler. Şiirlerinde kendine özgü tasavvufî imalar da göze çarpar. Şahsi hayatında sergilediği mütevekkil tavrı eserlerine de yansıyan Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu’nun şiirlerinde gönül gözünün merkeze oturduğu gözlenir. Dünyaya, eşyaya, insana tabiata gönül gözüyle bakmayı şiar edinen bir tavır göze çarpar. Birçok âşıkla karşılaşmış, deyişmiş ve atışmıştır. Âşık fasıllarında söz hakimiyetinin yanında alçak gönüllük içinde verdiği ustaca cevaplarla kendine has bir tarz ustalık kazanır. Serbest deyişlerinde didaktik eserleri dikkat çeker. Sazını kenara bırakmasını ve dinlenmesini tavsiye eden dostlarına “Hayır! Arif konuşa konuşa tükenir, âşık susa susa tükenir. Eğer âşıksan nefesin bitene kadar devam etmen lazım. Ama söz yerinde, gül dalında güzeldir” (Vural 2012: 180) şeklinde cevap veren Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu, çırağı Adnan Akçay’ı yetiştirir. Geleneğin bütün icaplarına son derece vakıf olan ve saz çalabilen Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu, makam bilgisine de sahiptir ve (Kırkkılıç vd 1997: 121). Aşk, sevgi, tabiat, kahramanlık başta olmak üzere farklı temalarda ve gelenekte kullanılan bütün şiir türlerinde olmak üzere bin civarında şiiri bulunmaktadır. Âşık Hüseyin Sümmânîoğlu hikâye anlatıcılığında da mahirdir (Özhan vd. 1992: 338) ve dağarında bulunan yedi halk hikâyesini de icra etmektedir. Günümüzde dedesi Âşık Sümmânî ve babası Şevki Çavuş’a (Mahtumî) ait eserlerin doğruluğu konusunda danışılan ve bilgi alınabilen tek kişidir. Dedesine ait dillerden aktarılabilen üç yüzden fazla şiir ezberindedir.

Kaynakça

Erkal, Abdulkadir (1994). Hüseyin Sümmânîoğlu, Hayatı ve Şiirleri. Lisans Bitirme Tezi. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü.

Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şâirleri -Güldeste-. Ankara: AKM Yay.

Kırkkılıç, Ahmet vd. (1997). Geleneksel Türkiye Âşıklar Yarışması (1990-1996). Erzurum: Erzurum Halk Ozanları Kültür Derneği Yay.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Özhan, Mevlüt vd. (1992).Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Vural, Temel (2012). Sümmânî'den Günümüze Oltu Havzası Şairleri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 05.04.2019
Güncelleme Tarihi: 08.12.2020

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PERVANÎ, Feyzullah Taştekind. 1952 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2GÜLTEKİN, Gülaydın Gültekin Öztürkd. 19.05.1945 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3KARÂRÎ, Tahird. 1835/1826 - ö. 1915Doğum YeriGörüntüle
4PERVANÎ, Feyzullah Taştekind. 1952 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5GÜLTEKİN, Gülaydın Gültekin Öztürkd. 19.05.1945 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6KARÂRÎ, Tahird. 1835/1826 - ö. 1915Doğum YılıGörüntüle
7PERVANÎ, Feyzullah Taştekind. 1952 - ö. ?MeslekGörüntüle
8GÜLTEKİN, Gülaydın Gültekin Öztürkd. 19.05.1945 - ö. ?MeslekGörüntüle
9KARÂRÎ, Tahird. 1835/1826 - ö. 1915MeslekGörüntüle
10PERVANÎ, Feyzullah Taştekind. 1952 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11GÜLTEKİN, Gülaydın Gültekin Öztürkd. 19.05.1945 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12KARÂRÎ, Tahird. 1835/1826 - ö. 1915Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13PERVANÎ, Feyzullah Taştekind. 1952 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
14GÜLTEKİN, Gülaydın Gültekin Öztürkd. 19.05.1945 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15KARÂRÎ, Tahird. 1835/1826 - ö. 1915Madde AdıGörüntüle