İSRAFİL, İsrafil Daşdan

(d. 20.05.1958 / ö. -)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı İsrafil Daştan olan Âşık İsrafil, 20 Mayıs 1958 tarihinde Erzurum’un Tortum ilçesine bağlı Esendurak köyünde doğmuştur. Babası Vehbi Bey, Tortum yöresinde “Vehbi Usta” adıyla bilinen bir klarnet ve zurna sanatkârıdır. Âşığın annesi Zahide Hanım ev hanımıdır. Lise mezunu olan Âşık İsrafil, evli ve 2 erkek 1 kız olmak üzere 3 çocuk babasıdır. 12-13 yaşlarına kadar köy odalarında türkü söyler. Âşıklığa yönelmesinde Âşık Sümmanî’nin kitaptan okuduğu şiirlerinin yanı sıra gençliğinde sevdiği kıza kavuşamaması da etkili olur (Özarslan 1996). Âşıklığa 1970'de başlayan Âşık İsrafil’in ilk ustası Âşık Sümmanî’nin torunlarından Âşık Nusret Torunî’dir (Özhan vd. 1992: 301; Kırkkılıç vd. 1997: 135). Ayrıca Âşık Mustafa Ruhanî’den ve Âşık Sümmanî’nin torunlarından Âşık Hüseyin Sümmanioğlu'dan da etkilenir (Özarslan 2001: 405). İsrafil, âşıklığa yönelme sürecinde özellikle Âşık Sümmanî’den çok fazla etkilenir. Bu etkiyle, âşık fasıllarında Âşık Sümmanî’nin eserlerini seslendirmeye özen gösterir. Mahlas olarak ismini kullanır. Askerlik ve katıldığı şölenler dolayısıyla öncelikle Tekirdağ, Ankara, Balıkesir, İstanbul ve Kayseri'de bulunur (Daştan 1991). Zaman içinde kendini oldukça geliştiren Âşık İsrafil, âşıklık sanatında ustalık kesp etmiş bir gelenek temsilcisi olarak bütün yurdu gezer. Yurtiçinde birçok şenlik, şölen ve yarışmaya katılan Âşık İsrafil, yurtdışında da Almanya, Azerbaycan, Belçika, Fransa, Gürcistan, Hollanda ve İsviçre gibi ülkelerde sanat icra etme imkânı bulur. İcralarını içeren 19 kaset yapmış, (Vural 2012: 214) katıldığı yarışmalarda çok sayıda birincilik almıştır. Ulusal ve mahallî ölçekte yayın yapan radyo ve televizyonlardaki âşıklık programlarına katılmıştır. Mahallî dergilerde şiirleri yayımlanmıştır.

Geleneğin bütün icaplarını bilen ve yerine getiren bir âşık olan İsrafil, divani, koşma, semai biçimlerinde destan, güzelleme, öğütleme, koçaklama ve özellikle taşlama türlerinde şiirler söyler. Oldukça keskin dili ve sert üslubuyla özellikle atışmalarda rakiplerinin çekindiği bir gelenek temsilcisidir (Özarslan 2001: 405). Şiirlerinde ferdî duygulardan daha çok toplumsal konuları işleyen Âşık İsrafil, sözünü sakınmayan delişmen bir gelenek temsilcisi olarak gördüğü bütün haksızlıkları ustalıkla ve etkili bir içimde dile getirir. Vatan, millet sevgisi, Türklük bilinci ve mazlum milletlerin duçar olduğu durumlar başta olmak üzere dikkatini çeken her konu ve unsur için şiirler söylemeye; övülecekleri abartısız ve samimi bir üslupla övemeye, yerilecekleri de oldukça keskin bir dille yermeye devam etmektedir. Âşık İsrafil, sosyal medyayı da aktif olarak kullanır. Âşığın şiirlerine ve icralarına ait görseller internet ortamında yer almaktadır.

Kaynakça

Daştan, İsrafil (1991). “Âşık İsrafil”. Hagem Arşivi. Yazılı Belge No: 910027. Ankara: KB Yay.

İsrafil, Daştan 1958 Erzurum doğumlu, âşık [09.02.1996 tarihinde Erzurum’da Metin Özarslan tarafından yapılan görüşme. Görüşmenin ses kaydı ve deşifre edilmiş metin M. Özarslan arşivindedir].

Kırkkılıç, Ahmet, İ. Topal vd. (1997). Geleneksel Türkiye Âşıklar Yarışması (1990-1996). Erzurum: Erzurum Halk Ozanları Kültür Derneği Yay.

Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Özhan, Mevlüt, Ö. Gözükızıl vd.(1992). Yaşayan Halk Ozanları Antolojisi. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay.

Vural, Temel (2012). Sümmânî'den Günümüze Oltu Havzası Şairleri. Ankara: Bizim Büro Basımevi Yayın Dağıtım.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. METİN ÖZARSLAN
Yayın Tarihi: 25.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017Doğum YeriGörüntüle
2ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017Doğum YılıGörüntüle
5ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017Ölüm YılıGörüntüle
8ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017MeslekGörüntüle
11ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
12SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?MeslekGörüntüle
13ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ZEHRA KAYACIKd. 1928 - ö. 13.11.2017Madde AdıGörüntüle
17ÜRYANÎ, Mehmet Yılmazd. 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18SEFİLÎ, Mevlüt Altaşd. 1950 - ö. ?Madde AdıGörüntüle