KÂŞİF, Şâtır-zâde Mehmed Emîn Kâşif Efendi

(d. ?/? - ö. 1767-68/1181)
divan şairi ve hattat
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mehmed Emîn’dir. Şâtır Yusuf Ağa’nın oğludur. Babasına nispeten Şâtız-zâde Mehmed Emîn Efendi diye tanındı. Mektûbî kalemi odasına çırak olarak giren Mehmed Emîn Efendi, ilim ve irfan bakımından kendini yetiştirdikten sonra buranın baş halifesi oldu. Bir ara sadrazam mektupçuluğu görevinde de bulunduktan sonra 1171/1757-58 yılında reisülküttap olarak atandı. 1173/1760 yılında bu görevden azledilen Mehmed Emîn Efendi, aynı yılın sonlarına doğru tekrar reisülküttaplığa atandı. 1175/1761-62’de sadrazam kethüdalığına atandı. Ancak 1177/1763-64’te bu görevden azledilerek defterdar-ı şıkk-ı evvel makamına terfi ettirildi. 1178/1764-65  yılında defterdar emaneti görevine atandı. Fakat altı gün sonra bu görevden azledilerek tekrar sadrazam kethüdalığına getirildi. Bu görevdeyken 1181/1767-68  yılında vefat etti. Eyüp Ensarî Türbesi civarındaki Küçük Emir’in mezarı yanına defnedildi. Müstakîm-zâde “nazar” kelimesini ölümüne tarih olarak düşürmüştür.

Hüsn-i hattın sülüs ve nesih çeşitlerini Emîr Efendi-zâde Seyyid Abdulhalim Efendi’den meşk eden Mehmed Emîn Efendi, mektûbî kalemi ricalinden olduğu için divani ve rika gibi hat çeşitlerini de öğrendi. Hattatlığının yanında şairliğiyle de tanınan Mehmed Emîn Efendi’nin, Kâşif mahlasıyla şiirlerinin olduğu söylense de kaynaklarda Defterdar Behcet Efendi için yazdığı tarih dışında şiirlerine örnek verilmemiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 3. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay. 876.

Erdem, Sadık (hzl.) (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurefâsı, İnceleme-Tenkidli Metin-İndeks-Sözlük. Ankara: AKM Yay. 250.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul. 345.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay. 837.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddin (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul. 471.

Oğraş, Rıza (hzl.) (2001). Es’ad Mehmed Efendi ve Bâğçe-i Safâ-Endûz’u. Ankara: Kültür Bakanlığı Yay. 151-52.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 5. İstanbul: Mihran Matbaası. 3810.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 29.06.2014

Eserlerinden Örnekler

Târîh

Lem’a-pâş oldu dile bir rütbe envâr-ı neşât

Kim dırahşân oldı cezm itdi sa’âdet ahteri

Cûş-ı feyz ile cihâna geldi şöyle inkişâf

Kim tecessüm itdi ma’nâ-yı sürûrun peykeri

Künhünü tahkîk içün bu hâlet-i pür-behçetin

Dil iderken vâdi-i endîşede cevlângeri

Geldi bir şahs-ı be-şûş u pür-şitâb u hoy-feşân

Eyledi bir böyle mısrâ’la beşâret-güsteri

Silk-i nazm itmez vefâ kâşifdir evsâfına*

Eyle tanzîm-i du’âsıyla edâ-yı çâkeri

Defter-i aklâm-ı hâkânîde tâ kim sebt ola

Masraf u îrâd-ı sultân-ı adâlet-perveri

Mesned-i vâlâda âsâr-ı füzûn-ı devleti

Şân-ı pür-nevle olan tûmâr-ı dehrin zîveri

________

* Mısranın vezni bozuktur.

Fatîn Dâvûd (1271). Hâtimetü’l-Eş’âr. İstanbul. 345.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2LİKÂYÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5LİKÂYÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8LİKÂYÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?MeslekGörüntüle
11LİKÂYÎd. ? - ö. ?MeslekGörüntüle
12Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14LİKÂYÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ayşen Işıkd. 1968 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17LİKÂYÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Rıza Kıraçd. 23 Şubat 1970 - ö. ?Madde AdıGörüntüle