KEMALÎ, İshak Kemali

(d. 1916 / ö. 01.04.1971)
âşık, nalbant
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İshak Kemalî, 1916'da Erzurum'a bağlı Çat ilçesinin Ağaköyü'nde dünyaya gelmiştir. Altı yaşlarında ailesiyle birlikte Erzurum'a göçer ve küçük yaşlarda nalbant çıraklığına başlar. Babasının erken yaşta vefatı üzerine maddi sıkıntılar içerisinde büyür. On beş yaşında gördüğü rüya neticesinde âşıklığa başlar. Bir süre Tortumlu Âşık Cemalî Baba'nın yanında çıraklık yapar ve bazı âşıklarla atışır (Türkmen 1971'den akt. Özarslan 2001: 377). Feyzi Halıcı, İshak Kemalî'nin evli ve beş çocuğunun olduğu bilgisini verdikten sonra rüya motifini daha ayrıntılı ele alır: "Onbeş yaşında rüyasında mahallenin yakınındaki bir çeşmeden su içen Kemalî, altı ay aynı çeşmeden su içtikten sonra yine su içmeye gittiğinde sarı bir kâğıt üzerine yazılmış olan âyetleri bulur ve okur. Altı aylık rüyasını, bir daha görmez olur ve o günden sonra şiirler söylemeye başlar" (1992: 259). Âşık İshak Kemalî'nin ölüm tarihi 1 Nisan 1971 olarak kayıtlıdır (Özarslan 2001: 377).

İshak Kemalî'nin eserleri bağlamında edebî kişiliğini değerlendirmek üzere ulaşabildiğimiz tek şiir, "dane dane" redifli koşma formunda yazılmış, üç dörtlükten oluşan şiirdir. Samimi ve içten bir üslupla söylenen şiirde doğa sevgisi ve âşığını arayan sevgili imgesi ön plandadır. Âşık İshak Kemalî'nin edebî kişiliğini ön plana çıkaran esas alan halk hikâyeciliğidir. Fikret Türkmen’in doktora tezi çalışmasında Kemalî’den rivayet edilen bir Âşık Garip hikâyesi mevcuttur (1972: 242-257). Saim Sakaoğlu da anılarında İshak Kemalî’den bir halk hikâyesi dinlediğini bildirmiştir (Sarı 2017: 555). Umay Günay, Muhan Bali'nin Ercişli Emrah ve Selvihan Hikâyesi adlı çalışmasında Kemalî'den derlediği rivayete de yer verdiğini işaret etmektedir (1973: 102-108). Ayrıca 1970'de bir Keloğlan hikâyesi derlemesi gerçekleştirilmiştir (http://aton.ttu.edu/narratives).

Kaynakça

Alptekin, A. Berat ( 2002). "Halk Hikâyeleri". Türk Dünyası Edebiyat Tarihi. C. II. Ankara: AKM Yay. 313-646.
Halıcı, Feyzi (1992). Âşıklık Geleneği ve Günümüz Halk Şâirleri. Ankara: AKM Yay.
http://aton.ttu.edu/narratives/wmVol_50-1505_A_Village_Kose_Outwits_Seven_City_Koses.pdf, [erişim: 28.2.2019]
Sarı, İbrahim (2017). Türkologlar. İstanbul: Net Medya Yayıncılık.
Türkmen, Fikret (1971). Âşık İshak Kemalî de Öldü". Türk Folklor Araştırmaları. 13 (262): 5970.
Türkmen, Fikret (1972). Âşık Garip Hikâyesi Üzerinde Mukayeseli Bir Araştırma. Erzurum: Atatürk Üniversitesi Yay.
Özarslan, Metin (2001). Erzurum Âşıklık Geleneği. Ankara: Akçağ Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ONUR YILMAZ
Yayın Tarihi: 27.03.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ÜMMANÎ, Yakup Cand. 1913 - ö. 1983Doğum YeriGörüntüle
2KINALI, Memet Kınalıd. 1923 - ö. 26.03.2009Doğum YeriGörüntüle
3Akatay, Sırrıd. 1916 - ö. 1982Doğum YeriGörüntüle
4Aziz Nesind. 1916 - ö. 5 Temmuz 1995Doğum YılıGörüntüle
5ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001Doğum YılıGörüntüle
6Kirazoğlu, H. Ömerd. 1916 - ö. 19 Temmuz 1989Doğum YılıGörüntüle
7Aziz Nesind. 1916 - ö. 5 Temmuz 1995Ölüm YılıGörüntüle
8ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001Ölüm YılıGörüntüle
9Kirazoğlu, H. Ömerd. 1916 - ö. 19 Temmuz 1989Ölüm YılıGörüntüle
10Aziz Nesind. 1916 - ö. 5 Temmuz 1995MeslekGörüntüle
11ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001MeslekGörüntüle
12Kirazoğlu, H. Ömerd. 1916 - ö. 19 Temmuz 1989MeslekGörüntüle
13Aziz Nesind. 1916 - ö. 5 Temmuz 1995Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Kirazoğlu, H. Ömerd. 1916 - ö. 19 Temmuz 1989Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Aziz Nesind. 1916 - ö. 5 Temmuz 1995Madde AdıGörüntüle
17ÖMER KAYAOĞLUd. 1916 - ö. 2001Madde AdıGörüntüle
18Kirazoğlu, H. Ömerd. 1916 - ö. 19 Temmuz 1989Madde AdıGörüntüle