Köseraif, Fuat

(d. 1872 / ö. 23 Nisan 1949)
Dilci, yazar, subay.
(Yeni Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Vezir Köse Raif Paşa’nın ve Servet Hanım’ın oğludur. Galatasaray Lisesinde dördüncü sınıfa kadar okudu, sonra öğrenimine Almanya’da sivil ve askerî okullarda devam etti. 1893’te yurda dönüp yüzbaşı rütbesiyle Osmanlı ordusuna katıldı. 1942’de Türk Dil Kurumu Merkez Yürütme Kurulu üyesi oldu. Aynı yıl TDK Etimoloji Kolu başkanlığına seçildi. Bu görevde iken 23 Nisan 1949’da İstanbul’da vefat etti.

Fuat Köseraif, Almanya’da A. Vambery’nin eserlerini okuyarak Türkçülüğe yöneldi. Almanca, Fransızca, İngilizce bildiği için bu diller vasıtasıyla Türkoloji’ye, Türk filolojisine dair birçok eser okudu. Yurda dönüşünde Necip Asım Yazıksız, Veled Çelebi İzbudak, Mehmet Emin Yurdakul, Yusuf Akçura, Ahmet Hikmet Müftüoğlu gibi Türkçülerle tanışıp Türk diliyle ilgili konular üzerinde çalışmalar yaptı. Veled Çelebi, Yusuf Akçura ve Necip Asım'la 1908’de Türk Derneği’nin kurucuları arasında yer aldı. Dernek, kısa ömürlü de olsa yayın organı olan Türk Derneği Dergisi’ni çıkardı. Fuat Köseraif burada Arapça, Farsça kökenli kelimelerin Türkçeden çıkarılarak bunların yerine öz Türkçe kelimelerin kullanılmasını yani “dilde tasfiyeciliği” savunan yazılar yazdı. Bu konuda Ziya Gökalp'le tartışmaları oldu. Fuat Köseraif, Türklerin Mani dini devrine ait bilgi içeren Khotço harabelerinde bulunup müsteşrik A von Le Coq tarafından tanıtılan elyazılarını Türkçe Mani Elyazıları adıyla 1936 yılında Türkçeye çevirdi. Köseraif hem Türk lehçelerini birleştirmek hem de Türkçeyi bütün yabancı etkilerden arındırıp etnik sınırları içine çekmek istedi. Bu çerçevede yazıları İkdam, Öz Dilimize Doğru, Yeni Türk, Türk Dili Belleten, Türk Derneği gazete ve dergilerinde yayımlandı.

Kaynakça

Cengiz, Oğuzhan (2018). Türk Milliyetçiliği ve Ülkücülük, İstanbul: Bilgeoğuz Yayınları.

Ceyhan, Bayram (2007). Türk Dil Kurumunun Kuruluş Sürecinde Mecliste ve Basında Dil Tartışmaları, Yüksek Lisans Tezi, İstanbul Üniversitesi.

Enginün, İnci (2019). Yeni Türk Edebiyatı Tanzimat’tan Cumhuriyet’e (1839-1923), 14. Baskı, İstanbul: Dergâh Yayınları.

Korkmaz, Ramazan vd. (2012). Yeni Türk Edebiyatı El Kitabı, 7. Baskı, Ankara: Grafiker Yayınları.

Sadoğlu, Hüseyin (2003). Türkiye’de Ulusçuluk ve Dil Politikaları, İstanbul: İstanbul Bilgi Üniversitesi Yayınları.

Tural, Sadık vd. (2006). “Türk Dünyası Edebiyatçılar Ansiklopedisi”, C 6, Ankara: Atatürk Kültür Merkezi Başkanlığı Yayınları.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: KAMİL PARIN
Yayın Tarihi: 21.01.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Türkçe Mâni ElyazılarıTürk Dil Kurumu Yayınları / İstanbul1936Çeviri

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1SEYYİD VEHBÎ, Hüseyind. 1674? - ö. 1736Doğum YeriGörüntüle
2GINÂYÎ, Ahmed Gınâyî Beyd. ? - ö. 1693-94Doğum YeriGörüntüle
3FERDÎ, Muammer Ferdîd. 1891 - ö. 1915Doğum YeriGörüntüle
4ÖMER FAİK NUMANZÂDE (-)d. 1872 - ö. 1937Doğum YılıGörüntüle
5ALİ İFFETd. 1872 - ö. 1941Doğum YılıGörüntüle
6BİLAL, Bilal Mustafaoğlu Mikayılovd. 12.03.1872 - ö. 26.11.1937Doğum YılıGörüntüle
7ÇOBAN SÜLEYMAN/FAHRİ, Süleyman Kayad. 1891 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
8HASİBE RAMAZANOĞLUd. 1860 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
9REFİKÎ, Mehmet Şanlıd. 1874 - ö. 1949Ölüm YılıGörüntüle
10Vedat Dalokayd. 10 Kasım 1927 - ö. 21 Mart 1991MeslekGörüntüle
11Jülide Gülizard. 1 Temmuz 1929 - ö. 14 Mart 2011MeslekGörüntüle
12İsmet Emred. 01 Ocak 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Huri, Sofid. 1897 - ö. 1983Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ergun, Sadettin Nüzhetd. 1899/1901 - ö. 25 Nisan 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Işıtman, İshak Refetd. 1891 - ö. 17 Ekim 1946Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Fuat Edip Baksıd. 1912 - ö. 30 Kasım 1974Madde AdıGörüntüle
17FUADÎ, Fuat Zorlud. 02.04.1945 - ö. 13.01.2011Madde AdıGörüntüle
18ALİ FUATd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle