MİRZE BAYRAMOV

(d. 1888 / ö. ?)
âşık
(Âşık ve Tekke / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Mirze Bayramov, Azerbaycan’ın Tovuz şehrinin Çilovdarlı köyünde 1888 yılında dünyaya gelmiştir. 1909-1912 yılları arasında Mollahana isimli köy okulunda ilkokul tahsilini tamamlamıştır. Nadir bulunan bir sese ve keskin zekâya sahip olduğundan sık sık âşık meclislerine gitmiş ancak şiirleri amatörce okuduğundan meclisin hocası tarafından dövülerek okuldan kovulmuştur. Mirze bu olaydan sonra âşık sanatına daha çok ilgi duymuş, Tovuz şehrinin meşhur âşıklarından Hüseyin Bozalkanlı’nın yanına gitmiş ve ona tam dört sene çıraklık yapmıştır. 1915 yılında annesini, 1917 yılında ise ırgatlıkla geçimini sağlayan babasını kaybeden Mirze, kaderini kalbinin acısına ortak ettiği telli sazına bağlamış ve bu telli saz gerçekten de bir süre sonra ona şöhretin kapılarını aralamıştır (Namazov 2004: 287).

Âşığın ölüm tarihiyle ilgili herhangi bir bilgiye ulaşılamamıştır.

Mirze uzun boylu, nispeten zayıf, keskin bakışlı, yakışıklı ve ağırbaşlı bir âşıktır. Âdeta sahne ve sanat için yaratılmıştır. İ. Tapdık, Mirze için “Okuduğu havalara öyle bir yenilik, tazelik, çekicilik katardı ki okuduğu havanın yaratıcısının kendisi olduğunu zannederdim.” demiştir. Dübeyti ve Karaçı havalarına getirdiği yeni nefes sayesinde bu türler onun adıyla Mirza Dübeyti, Mirza Karaçısı olarak adlandırılmıştır. Kazakistan’da Âşıkların I. Kurultayı’nın hazırlık meclisinde bulunmuş ve 1928’de bu kurultaya (I. Âşıklar Kurultayı) katılmıştır. Kurultayda halk tarafından öyle sevilmiştir ki 1938’de düzenlenen II. Âşıklar Kurultayı’na katılımı büyük bir heyecan yaratmış ve kurultaylar başta olmak üzere pek çok yerde defalarca ödüllendirilmiştir. Âşık Esed’den sonra akla gelen ikinci isim olmuştur. Azerbaycan Yazarlar Birliği’nin de üyesi olan Mirze Bayramov, sonraki yıllarda da düzenlenen hiçbir edebiyat gecesinden, söz meclislerinden geri kalmamıştır. Usta bir âşık olmanın ötesinde Azerbaycan klasik sanatını en iyi şekliyle icra eden, menkıbe ve destanların önemli yorumlayıcılarından olan Mirze Bayramov, ayrıca bir halk şairi gibi Âşık Esed’le birlikte uzun yıllar boyunca halk meclislerini süslemiş, katıldığı gecelere renk katmıştır. Şairlerin çoğuyla özellikle de S. Vurgun, O. Sarıvelli ve H. Arif’le tıpkı bir sanat yolcusu gibi kaynaşmış, onlarla bir olmuştur. Kadir, Nağı ve Ekber gibi Azerbaycan’ın önemli âşıklarına ustalık yapan Mirze Bayramov, yüzlerce koşma, mani ve muhammes yazmıştır (Namazov 2004: 288).

1954 yılında hastalanan Mirze’yi Âşık Hüseyin ve kalem dostları ziyaret etmişlerdir. Ziyaret sırasında Mirze sazı gömleğinden çıkarmış ve sesini tize çekmek istemiş ancak detone olmuştur. Âşık Mirze de misafirler de bu duruma oldukça üzülmüşlerdir. Yaşanan bu üzücü olay üzerine H. Arif “Ay Mirze dayı” şiirini kaleme almıştır.

Âşık Mirze sosyalizm devrinde faaliyet göstermiş ve şiirlerinde sosyalizmin kuruculuğunu yapmıştır. Ancak sanatının ilerleyen dönemlerinde önceden kullandığı bu sosyalist motiflere eğretileyici bir karakter kazandırmış ve âşık edebiyatının kendine has beşerî tablosunu oluşturmuştur. En önemlisi de onun şiirlerinde kullandığı benzetme ve deyimler oldukça doğal, gösterişsiz olarak okuyucuya sunulmuştur (Namazov 2004: 289).

Şairin eserleri hakkında bilgi bulunamamıştır.

Kaynakça

Namazov, Qara (2004). Aşıqlar. Bakü. Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası Folklor İnstitutu.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. BAHAR TÜRKYILMAZ
Yayın Tarihi: 07.05.2019

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEHEMMED MUSTAFA OĞLU MUSTAFAYEVd. 1910 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ETİBAR TAVUZLU, Etibar Kamil Oğlu Mövsümovd. 1963 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3ŞARBAT FATALİ CENNETALİd. 1930 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
4Bingöl, Ali Vecdid. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Doğum YılıGörüntüle
5ÖRGEEVREN/SINDIRGILI SÜREYYA, Ahmed Süreyya Örgeevrend. 13.04.1888 - ö. 07.08.1969Doğum YılıGörüntüle
6ALİ OSMANd. 1888 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7Bingöl, Ali Vecdid. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Ölüm YılıGörüntüle
8ÖRGEEVREN/SINDIRGILI SÜREYYA, Ahmed Süreyya Örgeevrend. 13.04.1888 - ö. 07.08.1969Ölüm YılıGörüntüle
9ALİ OSMANd. 1888 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
10Bingöl, Ali Vecdid. 1888 - ö. 30 Ocak 1973MeslekGörüntüle
11ÖRGEEVREN/SINDIRGILI SÜREYYA, Ahmed Süreyya Örgeevrend. 13.04.1888 - ö. 07.08.1969MeslekGörüntüle
12ALİ OSMANd. 1888 - ö. ?MeslekGörüntüle
13Bingöl, Ali Vecdid. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÖRGEEVREN/SINDIRGILI SÜREYYA, Ahmed Süreyya Örgeevrend. 13.04.1888 - ö. 07.08.1969Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15ALİ OSMANd. 1888 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Bingöl, Ali Vecdid. 1888 - ö. 30 Ocak 1973Madde AdıGörüntüle
17ÖRGEEVREN/SINDIRGILI SÜREYYA, Ahmed Süreyya Örgeevrend. 13.04.1888 - ö. 07.08.1969Madde AdıGörüntüle
18ALİ OSMANd. 1888 - ö. ?Madde AdıGörüntüle