Mustafa Refik

(d. 1867-1868 / ö. 21 Eylül 1913)
mütercim, yazar, gazeteci
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğmuştur. Babası Beyşehir kazası kaymakamlarından Ahmet Tevfik Bey; annesi Ahmet Mithat Efendi’nin kız kardeşi Meveddet Hanım’ın kızıdır. Mustafa Refik; Süleymaniye Medresesi, Mekteb-i Rüştiye-i Askeriye, Mekteb-i Fünun-ı Mülkiye’de tahsilini tamamladıktan sonra Dâhiliye Nezareti Mektubî Kalemi’nde 1890 yılında başlayan memuriyetini vefatına kadar sürdürmüştür. 1910 yılında İzmir Mekteb-i Sultanî, 1912’de önce Mercan İdadisi ardından Darülmuallimat müdürlüğüne atanmıştır. Bu görevdeyken rahatsızlanarak tedavi amacıyla gittiği Viyana’da 21 Eylül 1913 tarihinde vefat etmiştir.

Mustafa Refik, 1885-1912 yılları arasında basın ve edebiyat hayatında aktif rol oynamış bir yazardır. Yazı hayatı boyunca Mustafa Refik’e Ahmet Mithat Efendi’nin mühim tesirleri olmuştur. Fransızca ve İngilizceye vakıf olması sebebiyle Batı edebiyatının yanı sıra fen, coğrafya, tabiat, sağlık, sosyal konulu pek çok eseri tercüme etmiştir. Tercüme yazılarının pek çoğunu Tercüman-ı Hakikat gazetesinde yayımladıktan sonra bu yazılardan oluşturduğu seçkiyi Müntehabat-ı Mustafa Refik adıyla 8 cilt halinde neşretmiştir. Özellikle Fransız edebiyatından yaptığı roman tercümelerini Sabah ve Tercüman-ı Hakikat gazetelerinde tefrika ettikten sonra kitap olarak yayımlamıştır. Mustafa Refik’in tercüme romanları aşk ve macera konuludur. Osmanlı okuyucularından ve devrin önemli yazarlarından ilgi görmesinde Mustafa Refik’in dilinin sade ve açık bir üslupta olmasının büyük payı vardır.

Toplumun gelişmesi, kalkınması için eğitime ve bilhassa kadınların eğitimine çok önem veren Mustafa Refik, eğitim hususunda kız rüştiyelerinde ders kitabı olarak okutulmak üzere Kızlara Mahsus Dikiş ve El İşleri Kitabı’nı kaleme almıştır. Sahibi olduğu Haftalık Resimli İstanbul adlı dergide de kadın, çocuk ve aile eğitimi derginin asıl gayelerinden biri olmuştur. Bir Tanzimat aydını olarak sanat anlayışında pragmatist hareket eden Mustafa Refik, Batı’daki pek çok edebî ve ilmî eseri Osmanlı okuyucusuyla buluşturmuştur.

Kaynakça

Çankaya, Mücellidoğlu Ali, Yeni Mülkiye Tarihi ve Mülkiyeliler: Mülkiye Şeref Kitabı, Mars Matbaası, Cilt: III, Ankara, 1968, s. 250-253.

Durgun, H.Harika, Türk Dili ve Edebiyatı Araştırma Dergisi, Ahmet Mithat’ın Edebiyat ve Fikir Dünyasında Genç Yazarları ve Yeğeni Mustafa Refik’i Himayesi, Ege Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Yayınları, Sayı: 1, İzmir 2007, s. 70-82.

Durgun, H. Harika, Gökçek, Fazıl, Ahmet Mithat Efendi, Edebiyat Yazıları 1, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2016, s. 298-303.

Durgun, H. Harika, Gökçek, Fazıl, Ahmet Mithat Efendi, Edebiyat Yazıları 2, Dergâh Yayınları, İstanbul, 2018, s. 312-317.

İhsanoğlu, Ekmeleddin, Tanzimat Öncesi ve Tanzimat Dönemi Osmanlı Bilim ve Eğitim Anlayışı, 150. Yılında Tanzimat, TTK Yayınları, Ankara, 1992, s.456-475.

Yılmaz, Habibe, Mustafa Refik’in Hayatı ve Eserleri Üzerine Bir İnceleme, Celal Bayar Üniversitesi, Sosyal Bilimler Enstitüsü, (Yayımlanmamış YL. Tezi), Manisa, 2019.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: HABİBE YILMAZ
Yayın Tarihi: 28.01.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Aşk ve Para (M.A’dan)Artin Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1308 (1892)Roman
Lord Byron’un İlk Muaşakası (Elle Fores’den)Artin Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1309(1893)Roman
Meş’um Çiftlik (Diedmann’dan)Artin Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1309(1893)Roman
New Yorklu Mösyö Barn yahud Korsikalı Kızın Muaşakası (Günter’den)Mihran Matbaası / İstanbul1309(1894)Roman
Tunçtan Kızlar (Xavier de Montepin’den)Artin Asaduryan Şirket-i Mürettibiye Matbaası / İstanbul1309(1893)Roman
Kara Değirmen Cinayeti yâhud İngiltere Polisleri (Mary Elisabeth Braddon’dan)Mihran Matbaası / İstanbul1311-1312 (1894-1895)Roman
Kara Değirmen Cinayeti yâhud İngiltere Polisleri (Mary Elisabeth Braddon’dan)Mihran Matbaası / İstanbul1311-1312 (1894-1895)Roman
Madam Narman’ın Hatası Tehlikeli Bir Muaşaka (Theodore Cahu’dan)Mihran Matbaası / İstanbul1312(1896)Roman
Kalb-i Cerihadar (Jules Mary’den)Mihran Matbaası / İstanbul1312(1896)Roman
Gaston’un Muâşakası yâhud Cesur Kız (PensonduTerrail’den)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1313(1897)Roman
Bir Sırr-ı Acib yâhud Kaptanın Kızı (Wilkie Coolins’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1313(1897)Roman
Rekabet-i Âşıkane yâhud Gençleşmiş Gönül (Jean Rameau’dan)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1314(1898)Roman
Para Kuvveti ( Xavier de Montepin’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1314(1898)Roman
Para Kuvveti ( Xavier de Montepin’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1314(1898)Roman
İkizler ( Albert Delpit’ten)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1314(1898)Roman
Sevda Faciaları (Xavier de Montepin’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1315-1316 (1898-1899)Roman
Sevda Faciaları (Xavier de Montepin’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1315-1316 (1898-1899)Roman
Sevda Faciaları (Xavier de Montepin’den)Kırkanbar Matbaası / İstanbul1315-1316 (1898-1899)Roman
Larido’nun Sergüzeşti (Charles Paul de Kock’tan)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1318(1902)Roman
Çavuş Reno (Pierre Sales’ten)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1319(1903)Roman
Çavuş Reno (Pierre Sales’ten)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1319(1903)Roman
Deniz Feneri ( Jules Verne’den)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1323(1907)Roman
Hâli Ada (Daniel Arnold’dan)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1323(1907)Roman
Zümrüd Madeni (Henri Reno’dan)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1324(1908)Roman
Lirpirin KurnazlığıTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1324(1908)Hikâye
Küçük HikâyelerTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1325(1909)Hikâye
İstifadeli Seyahat 1325(1909)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul?Roman
Puvare’nin Serveti (Guy De Maupassant’tan)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1324(1909)Roman
Haramon Gönüllüleri (Alexandre Dumas’dan)Necm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1328(1912)Roman
Saray Entrikaları (Michel Zevaco’dan)Necm-i İstikbal Matbaası / İstanbul1328(1912)Roman
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1305(1889)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1305(1889)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1305(1889)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1305(1889)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1306(1890)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1307(1891)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1308(1892)Diğer
Müntehabat-ı Mustafa RefikTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1308(1892)Diğer
Garaib-i ÂdatTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1308(1892)Diğer
Kızlara Mahsus Dikiş ve El İşleriKarabet Matbaası / İstanbul1308(1892)Diğer
İnsan ve Hayvanat Üzerinde Musikînin Tesiri (Casimire Colombe’dan)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1309(1893)Diğer
Hayal İçinde Hakikat yahut Bin Sene Sonra Amerika’da Bir Gazetecinin Derece-i Meşguliyeti (Jules Verne’den)? / İstanbul1309(1893)Diğer
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Menâkıb-ı Seyyâhin? / İstanbul1310(1894)Gezi Yazısı
Tibet Dağlarında (Sven Hedin’den)Tercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1322(1906)Gezi Yazısı
Tercüman-ı Hakikat’in Garaib Cüzdanı KütüphanesiTercüman-ı Hakikat Matbaası / İstanbul1325(1909)Diğer

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Azize Emremd. 1910 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682Doğum YeriGörüntüle
3Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982Doğum YeriGörüntüle
4Azize Emremd. 1910 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682Doğum YılıGörüntüle
6Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982Doğum YılıGörüntüle
7Azize Emremd. 1910 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682Ölüm YılıGörüntüle
9Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982Ölüm YılıGörüntüle
10Azize Emremd. 1910 - ö. ?MeslekGörüntüle
11ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682MeslekGörüntüle
12Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982MeslekGörüntüle
13Azize Emremd. 1910 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Azize Emremd. 1910 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17ÇELEBİ EFENDİd. ? - ö. 1682Madde AdıGörüntüle
18Akarsu, Günay S.d. 03 Mayıs 1933 - ö. 30 Kasım 1982Madde AdıGörüntüle