RAHMETÎ, Tebrîzî

(d. ?/? - ö. 1616/17/1025)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Azeri)

Gerçek adı ve doğum tarihi bilinmemektedir. Hakkında yalnızca çağdaşı Taki-i Evhâdî’nin Arafatü’l-Âşıkîn ve Arasatü’l-Ârifîn adlı tezkiresinde kısa bir bilgi bulunmaktadır. 16. yüzyıl ortalarında doğduğu tahmin edilmektedir. Evhâdî; “iyi nesih ve sülüs yazan”, “esmer” bir adam olduğunu, kendisiyle Şiraz’da görüştüğünü yazar (Terbiyet 1987: 273). Şairliğe başlamadan önce dokumacılık yaptığını divanındaki bir şiirden öğreniyoruz (Eliyev 1975: 186-187). Tebriz’e yeni bir şehir hâkiminin atanmasından bahseden bir kasidesinde aktardığı olaylar 1571-1573 yıllarında zanaatkârların ve küçük esnafın kent yönetimine asi olmalarının ardından Yusuf Bey Çavuşlu’nun Tebriz hâkimi atanmasıyla paralellik göstermektedir. Tebriz’den Şiraz’a, oradan Hindistan’a gittiği bilinmekle beraber, bu seyahatlerinin kesin tarihi ve sebebi meçhuldür. Evhâdî, 1025/1616/17 yılında Hindistan’ın Agra kentinde öldüğü bilgisini verir (Terbiyet 1987: 27).

Dîvân: Taki-i Evhâdî “7-8 bin beyitlik divanı” olduğunu söylese de, bu eser henüz bulunamamıştır. Divanının bilinen tek yazma nüshası yaklaşık 2000 beyit hacminde olup Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Fuzuli Yazmalar Enstitüsü’ndedir. Celi nestalik hatla yazılmış olan nüsha baştan birkaç yaprak eksiktir, müstensihi ve istinsah tarihi bilinmemektedir. Mevcut haliyle ilk ve son sayfalarında 1209/1794/95 tarihli bir mühür bulunmaktadır. Baştan Farsça kaside, gazel, kıta ve rubaileri son harfine göre sıralı dizilmiş, sonra Türkçe 25 gazeli ve 1 rubaisi karışık olarak yazılmış, en sona yine Farsça iki kıta eklenmiştir. Divanının Farsça şiirlerin Azerbaycan Türkçesine filolojik çevirisinden ve Türkçe şiirlerin transliterasyonundan oluşan bir neşri, yazmanın faksimilesi de eklenerek, 2006 yılında Bakü’de yapılmıştır (Bağırov 2006).

Türkçe şiirlerinde konuşma dilinin unsurlarından sıkça yararlandığı gözlemlenmektedir. Yine bu şiirlerinde kuvvetli bir Fuzûlî tesirini görmemek mümkün değil.

Kaynakça

Bağırov, Ekrem (2006). Rehmeti Tebrizi ve Onun Divanı. Bakü: Nurlan Yay.

Eliyev, Rüstem ve C. Gehremanov (1975). “Unudulmuş Şairimiz Rehmeti Haggında Bir Neçe Söz”. Azerbaycan 10: 184-190.

Rahmetî-i Tebrîzî. Dîvân-ı Tebrîzî. Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Fuzûlî Yazmalar Enstitüsü No. B-143.

Terbiyet, Mehemmedeli (1987). Danişmendani-Azerbaycan. çev. İ. Şems ve G. Kendli. Bakü: Azerbaycan Devlet Neşriyatı.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: AZAD AĞAOĞLU
Yayın Tarihi: 13.07.2013

Eserlerinden Örnekler

Dîvân

Gazel

fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilâtün fâ’ilün

Nice âşıkdır çeker bir dağ içün Ferhâd âh

Âşık-ı sâdık menem birdür yanumda kûh ü kâh

İki gözdür yüzünü seyr itmege açmış felek

Birine koymuş müneccim mihr ad birine mâh

Aşk mesti ol dil-âverdür ki ger yüz cürm ider

Defter-i a’mâline sebt eylemezler bir günâh

Kûyine gitgeç gözümden dökülür kanlu sirişk

Korhuram kim l’al-i eşküm ola âhir seng-râh

Kabrüm üzre lâle n’eyler men fenâ deryâsıyam

Ol habâbumdur menüm ey Rahmetî bî-iştibâh

Rahmetî-i Tebrîzî. Dîvân-ı Tebrîzî. Azerbaycan Milli İlimler Akademisi Fuzûlî Yazmalar Enstitüsü No. B-143.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1PERVİN HANIM EHTİSAMİd. 1906 - ö. 1941Doğum YeriGörüntüle
2BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Doğum YeriGörüntüle
3İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Doğum YeriGörüntüle
4PERVİN HANIM EHTİSAMİd. 1906 - ö. 1941Ölüm YılıGörüntüle
5BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Ölüm YılıGörüntüle
6İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Ölüm YılıGörüntüle
7PERVİN HANIM EHTİSAMİd. 1906 - ö. 1941Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
8BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
9İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
10PERVİN HANIM EHTİSAMİd. 1906 - ö. 1941Madde AdıGörüntüle
11BAHAYİd. 1874 - ö. 1925Madde AdıGörüntüle
12İSMAİL/AZERİ, İsmail Cengizd. 1928 - ö. 2017Madde AdıGörüntüle