RAHMÎ, Hekimbaşı-zâde Abdurrahîm Rahmî Efendi

(d. ?/? - ö. 1127’den sonra/1715’ten sonra)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl adı Abdurrahîm’dir. Babası Mekke kadısı iken 1128/1715-16 yılında vefat etmiş olan Mehmed Efendi, dedesi ise dört kez Rumeli kazaskerliğine getirilmiş olan Hekîmbaşı-zâde Yahyâ Efendi’dir. İstanbul’da doğdu ve küçük yaşlardan itibaren iyi bir eğitim aldı. Müderris olan Rahmî, Muharrem 1127/Ocak-Şubat 1715’de Baba-zâde Medresesi’ne, 1130/1717-18 yılında da İbrahim Paşa Medresesi’ne atandı. Ölüm tarihi kesin olarak bilinmemektedir.

Şairin mahlası konusunda kaynaklarda yer alan bilgilerde bir tutarsızlık söz konusudur. Tuhfe-i Nâ’ilî’de (Tuman 2001: 332) Rahîmî mahlasıyla kaydedilmiş olan şair, diğer kaynaklarda Rahmî mahlasıyla yazılmıştır. Sâlim Tezkiresi’nde Rahmî olarak kaydedilen şairin mahlasının eserin bazı nüshalarında Rahîmî olarak yazıldığı belirtilmiştir (İnce 2005: 337). Yine Safâyî Tezkiresi’nde (Aynagöz 1988: 176-78) de Rahmî mahlasıyla kaydedilmiştir. Tuhfe-i Nâ’ilî’de (Kurnaz vd. 2001: 332) şair hakkında bilgi veren kaynaklardan biri olarak verilen Kâf-zâde Fâ’izi’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ında yer alan Rahîmî (Kayabaşı 1997: 308) ise 970/1562-63 yılında vefat etmiş aynı mahlası kullanan başka bir şairdir. Tuhfe-i Nâ’ilî’nin muhtemelen buradan aldığı (aynı örnek için bkz. Kayabaşı 1997: 308); “Vücûdum kal‘asın almağ içün ceyş-i gam u mihnet/Degüldür üstühân-ı sîne kondı nerdübân yir yir” şeklindeki beyit de yine diğer Rahîmî’ye ait olmalıdır. Ayrıca Safâyî Tezkiresi’nde (Aynagöz 1988: 178) yer alan mahlas beyti bulunan iki şiirde de şairin mahlası vezin gereği Rahmî olarak okunmak durumundadır. Bu veriler ışında şairin mahlasının Rahîmî değil Rahmî olması gerekmektedir.

Genç yaşlarda şiir yazmaya başlayan Rahmî’nin Safâyî Tezkiresi’ndeki (Aynagöz 1988: 178) örneklerden Farsça şiir yazmaya da muktedir olduğu anlaşılmaktadır. Ancak şiirlerini bir divanda toplayıp toplamadığı bilinmemektedir.

Kaynakça

Aynagöz, Pervin (hzl.) (1988). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 178.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Sâlim Efendi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/Eklenti/10740,semetinpdf.pdf?0 [erişim tarihi: 20.07.2014]. 337.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1997). Kâfzâde Fâizî’nin Zübdetü’l-Eş’âr’ı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay. 332.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHMET GÜRBÜZ
Yayın Tarihi: 11.08.2014
Güncelleme Tarihi: 17.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bu âh u nâleler dilden çıkar çerh-i berîn üzre

Kebûdî sâyebândur hıfz içün ol nâzenîn üzre

Görenler tâb-ı mülden rûy-ı beyzâsın kızardukça

Karışmış şâh-ı güllerdür nihâl-i yâsemîn üzre

Gelür fitrâkı üzre bî-tekellüf zevk u şevkinden

Nigâh-endâz olıcak âhû-yı vahşî-i Çîn üzre

Sezâdur vasfını ol âfitâb-ı âlem-ârânun

Çıkarsam Rahmiyâ ben âsumân-ı çârümîn üzre

(Aynagöz, Pervin (hzl.) (1988). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 177.)

Matla‘

Ne mümkin kâm-yâb olmak doyunca duhter-i rezden

Taleb-kâr olmağa yokdur yüzüm bâg-ı visâlinden

(Aynagöz, Pervin (hzl.) (1988). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 177.)

Matla‘

O mâhı seyr-i deryâda görenler didiler ol dem

Ararken yerde gökde bulduk anı rûy-ı deryâda

(Aynagöz, Pervin (hzl.) (1988). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 178.)

Matla‘

Gönül sevdâ-yı zülf-i yâr ile fikr-i muhâl eyler

Miyânun fikr idem dirse aceb ince hayâl eyler

(Aynagöz, Pervin (hzl.) (1988). Mustafa Safâyî Efendi, Tezkire-i Safâyî (Nuhbetü’l-Âsâr min Fevâ’idi’l-Eş’âr) İnceleme-Metin-İndeks. Yüksek Lisans Tezi. Elazığ: Fırat Üniversitesi. 178.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966Doğum YeriGörüntüle
2NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99Doğum YeriGörüntüle
3Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956Doğum YeriGörüntüle
4İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966Doğum YılıGörüntüle
5NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99Doğum YılıGörüntüle
6Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956Doğum YılıGörüntüle
7İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966Ölüm YılıGörüntüle
8NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99Ölüm YılıGörüntüle
9Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956Ölüm YılıGörüntüle
10İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966MeslekGörüntüle
11NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99MeslekGörüntüle
12Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956MeslekGörüntüle
13İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İBRAHİM FAHREDDİN ERENDENd. 1886 - ö. 1966Madde AdıGörüntüle
17NAHVÎ, Nahvî İsmail Efendid. ? - ö. 1698-99Madde AdıGörüntüle
18Mithat Cemal Kuntayd. 1885 - ö. 30 Mart 1956Madde AdıGörüntüle