RÂYÎ, DERZÎ-ZÂDE MUSTAFA RÂYÎ

(d. ?/? - ö. 1573/981)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul’da doğdu. Asıl adı Mustafa’dır. Derzî-zâde sanıyla tanındı. Şair Ulvî (öl. 983/1575)’nin kardeşidir. Kınalı-zâde Ali Çelebi’nin himayesini gördü. Tedrisini onda tamamlayarak mülazım oldu. Anadolu ve Arap şehirlerinde kadılık yaptı. Ölüm tarihini Mehmed Süreyya 980/1572-73, Hasan Çelebi, Gelibolulu Âlî ve Şemseddin Sâmî 981/1573; Fâizî, Riyâzî ve Beyânî ise 982/1574 olarak vermektedir. Ancak M. Nâil Tuman’a göre Mehmed Süreyya, Fâizî, Riyâzî ve Beyânî’nin gösterdikleri ölüm tarihi yanlıştır. Şairin ölümüne Bursalı Cinânî “Âh Re’yî reft ez-dünyâ” mısraını tarih düşürmüştür. Galatada Kanlı Mezarlığı’nda kardeşi Ulvî’nin yanında medfundur.

Râyî’nin herhangi bir eserinin olup olmadığı hakkında kaynaklarda bilgi bulunmamaktadır. Nesih ve talik yazıda usta olan, Farsçayı da iyi konuşacak şekilde bilen Râyî, zarafeti ve latifeleriyle dikkat çekti. Farsça ve Türkçe beğenilen, güzel şiirler yazdı. Özellikle muammadaki maharetiyle meşhur oldu.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyya, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C. 5. İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkîretü’ş-Şu’arâ. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin A. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014].

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî, Zübdetü’l-Eş’âr. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Atatürk Kitaplığı, Belediye 11. vr. 71a.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Ens. Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C. 2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Riyâzî, Riyâzu’ş-Şu’arâ. Milli Kütüphane Yazmalar Koleksiyonu, 06 Hk 1275. vr. 52b.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Başkanlığı Yay.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-Âlâm. C. 3. İstanbul: Mihran Matbaası.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 21.02.2014

Eserlerinden Örnekler

xxx

Dil tıflı gâ’ib oldı mahallünde nâ-gehân

Dellâldur ki çagırup anı arar figân

xxx

Şarâbum bezm-i gamda hûn-ı eşk-i çeşm-i pür-nemdür

Gamunla niçe demler sürdün ey şeh bu da bir demdür

xxx

‘Aceb nâzik kalenderdür ki olmaz sâkiyâ münfekk

Surâhînün yanından hiç piyâle adlu bir kûçek

xxx

Sâ’id-i pür-dâgın ol meh-pâre yasdanmış yatur

Pâdişehdür bâliş-i zer-kâre yasdanmış yatur

Kınalı-zâde Ali Çelebi’ye Verdiği Kasideden

Girih güşâ-yı ma’ânî vü nahl bend-i ‘ulûm

Çerâg-ı cem’-i rüsül şem’-i dûde-i âdem

Halîl-sîret ü Yûsuf-şiyem-i Kelîm kelâm

Hızır-likâ vü Mehemmed-sünen Mesîhâ-dem

Esâs-ı Ka’be-i takvâ der-i Medîne-i ‘ilm

Şu’â’-ı nûr-ı Hüdâ mehdî-i sehâ vü kerem

İmâm-ı kıble-i dîn Hazret-i ‘Alî Çelebi

Emîr-i mülk-i sühan muktedâ-yı hayr-ı ümem

Kaçan ki meclis-i fazl içre bahs-i ‘ilm itse

Efâzılun kimi mebhût olur kimi mülzem

Eyduran, Aysun S. (hzl.) (2009). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkîretü’ş-Şu’arâ, Tenkitli Metin A. Ankara: KTB. Yay. E-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [Erişim Tarihi: 01.02.2014]. 327-28.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Doğum YeriGörüntüle
3SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Doğum YeriGörüntüle
4Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Doğum YılıGörüntüle
6SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Doğum YılıGörüntüle
7Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Ölüm YılıGörüntüle
9SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Ölüm YılıGörüntüle
10Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936MeslekGörüntüle
12SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894MeslekGörüntüle
13Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Özgüven, Fatihd. 1957 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Mahmut Sadıkd. 1864 - ö. 28 Temmuz 1936Madde AdıGörüntüle
18SÜREYYÂ PAŞA, İstanbullud. 1845 - ö. 1894Madde AdıGörüntüle