SAÂDET GİRAY (KIRIM HANI)

(d. 1492-93/898 - ö. Nisan 1538/Zilkade 944)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

898/1492-93 yılında Kırım’da doğdu. Taht mücadelesinde Yavuz Sultan Selim’e yardımcı olan ve kızı Ayşe Hafsa Sultan’ı Yavuz ile evlendiren Kırım hanı Mengli Giray’ın oğludur. Yavuz Sultan Selim, Rumeli’ye geçince Saâdet Giray’ı yanına aldı. Ona hazineden vergi bağladı ve maiyetine birçok hizmetçi verdi. Babasının vefatı üzerine kardeşi Mehmed Giray Kırım hanı oldu. Muharrem 940/Kasım-Aralık 1523’te kardeşi Mehmed Giray’ın vefat etmesi üzerine Yavuz Sultan Selim hanlık beratını Saâdet Giray adına yazdı ve Saâdet Giray’ı donanma ile Kırım’a gönderdi. Hanlık için isyan eden Mehmed Giray’ın oğlu Gazi Giray, bir süre kalgaylık/veliahtlık ile avutulduktan sonra idam edildi. Saâdet Giray, dört yıl rahat bir saltanat sürdü. Daha sonra intikam almak isteyen Gazi Giray’ın kardeşleri ile beş yıl mücadele etti. Mücadele sonunda tahtı terk etmek zorunda kaldı. 938/1531-32 yılında İstanbul’a geldi. Eyüp Ensarî türbesi civarında kendisine tahsis edilen konakta altı yıl yaşam sürdükten sonra Zilkade 944/Nisan 1538’de 46 yaşındayken vefat etti. Mezarı Eyüp Kabristanı’ndadır. Dokuz yıl üç ay hanlık yaptı.  Yumuşak huylu bir kimseydi. Okumaya çok meraklı idi. Kütüphanesinde sayısız değerli kitap bulunmaktaydı.

Eserlerine dair bir bilgi bulunmadığı gibi eserlerinden örnek de yoktur. Halim Giray (1327: 36), “Saâdet Giray’ın beliğ kaleminden bazı şiirlerini okumuş isem de hafızamda kalmadığından teessüf ederim ki bu mecmuaya yazamadım” demektedir. Şemsettin Sami (1996: 2564)’ye göre şiir ve inşaya muktedir âlim bir zât idi.

Kaynakça

Cunbur, Müjgân (2007). “Saâdet Giray”. Türk Dünyası Ortak Edebiyatı, Türk Dünyası Edebiyatçıları Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 385. 

Halim Giray. (1327). Gülbin-i Hanân Yâhûd Kırım Tarihi. Neşreden Cûdî. İstanbul: Necm-i İstikbâl Matbaası. 34-36.

İsen, Mustafa (2014). "I. Mengli Giray". Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü. http://www.turkedebiyatiisimlersozlugu.com/index.php?sayfa=detay&detay=1540 [erişim tarihi: 18.06.2014].

Kurnaz, Cemâl, M. Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri, C. I-II. Ankara: Bizim Büro Yay. 427.

Şemsettin Sami (1996). Kâmûsu’l-‘Alâm. Tıpkıbasım. C. 4. Ankara: Kaşgar Neşriyat Yay. 2564.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). C. 7. “Saadet Giray”. İstanbul: Dergâh Yay. 377. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. BEYHAN KESİK
Yayın Tarihi: 19.06.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752Doğum YeriGörüntüle
2LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703Doğum YeriGörüntüle
3LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748Doğum YeriGörüntüle
4RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752Doğum YılıGörüntüle
5LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703Doğum YılıGörüntüle
6LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748Doğum YılıGörüntüle
7RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752Ölüm YılıGörüntüle
8LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703Ölüm YılıGörüntüle
9LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748Ölüm YılıGörüntüle
10RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752MeslekGörüntüle
11LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703MeslekGörüntüle
12LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748MeslekGörüntüle
13RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16RAHMÎ, Mustafa Rahmî Efendid. ? - ö. 8 Ağustos 1752Madde AdıGörüntüle
17LUTFÎ, Lutfullah Efendi (Tatar Lutfî)d. ? - ö. 1703Madde AdıGörüntüle
18LÂYIH, Hâfız Mehmedd. ? - ö. 1748Madde AdıGörüntüle