SABÛHÎ

(d. ?/? - ö. ?/?)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 16. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

 Asıl adı Abdullah’tır. Karamanlıdır (Konya). Abdî-i Zarîf diye tanındı. Kanunî devri şairlerindendir. Mahlasını alış sebebini “Der-i meyhânede bulmış fütûhı / Kadeh-peymâ kuluñ ya‘ni Sabûhî” beytiyle zımnen açıklamıştır. Babası İran taraflarından Anadolu’ya gelen ailelerdendir. İstanbul kadısı iken vefat eden Hicrî mahlasıyla şiirler yazan Kara Çelebi’nin akrabasıdır. Medrese tahsilini bitirdikten sonra Kanunî Sulatan Süleyman’ın hocası Hayreddin Hoca’dan mülazım oldu. Kütahya ve Amasya’da müderrislik ve bazı Arap beldelerinde kadılık yaptı. Balbek kadısıyken öldü. Kaynaklarda ölüm tarihi zikredilmemektedir. Kâtibî mahlasıyla şiirler yazan Seydi Ali Çelebi ile çok yakın arkadaş idi. Öyle ki Âşık Çelebi’nin ifadesine göre nerede görev alırsa alsın sonunda dönüp geleceği yer “kardeşim” dediği Kâtibî’nin evi idi. Yine Âşık Çelebi, Konya’dan İstanbul’a gelen musikişinasların Sabûhî’nin sohbet ve işret meclislerine geldiklerini de ilginç bir not olarak kaydeder. Kanunî adına tertip edilmiş bir Divan’ı (Nüshası: Yapı ve Kredi Bankası kütüphanesi Nu. 15712) vardır. Âşık Çelebi müderrislik, kadılık gibi önemli görevlerde bulunan Sabûhî’nin sesi güzel, bir çok çalgıyı ustalıkla çalabilen, oldukça ünlü bir musikişinas olduğunu bildirmektedir. Yine Âşık Çelebi İstanbul’da “Zarîf” lakabıyla anılan dört kişiden bahsederek Sabûhî ve diğerlerinin vasıflarının uzun uzun anlatır. Hasan Çelebi’nin “Zerafet gereğidir diyerek şiire de vakit ayırmıştır.” tespiti dışında şair tezkirelerinde şiiri üzerinde değerlendirme bulunmamaktadır. Edirneli Nazmî’nin Mecma’u’n-Nezâ’ir’inde 18, Pervâne Bey Mecmuası’nda 23 adet şiiri yer almaktadır.

Kaynakça

  

Kaf-zâde Fâizî. Zübdetü’l-Eş’âr. Milli Kütüphane. Yz. A. 679. vr. 66a.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ (İnceleme-Metin). İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Köksal, M. Fatih (2012). Edirneli Nazmî, Mecma’u’n-Nezâ’ir. http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/dosya/1-292688/h/edirneli-nazmi-mecmaun-nezair.pdf.

Köksal, M. Fatih (2007). “Sabûhî”. Türk Dünyası Edebiyatçılar Yazarlar ve Şairler Ansiklopedisi. C. 7. Ankara: AKM Yay. 389.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Pervâne Bey. Mecmû’a-i Nezâ’ir. Topkapı Sarayı Kütüphanesi Bağdat Nu. 406. vr. 23b, 79b, 82a.

Riyâzî, Riyâzü’ş-Şu’arâ, Süleymaniye Kütüphanesi. Es’ad Ef. Nu. 3871. vr. 69a.

“Sabûhî”(1990). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 7. İstanbul: Dergâh Yay. 389.

 Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Yaltkaya, Şerafettin ve Kilisli Rıfat Bilge (hzl.) (1971). Kâtip Çelebi, Keşf-el-Zunûn. İstanbul: MEB Yay. 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: PROF. DR. MEHMET FATİH KÖKSAL
Yayın Tarihi: 28.10.2014

Eserlerinden Örnekler


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Doğum YeriGörüntüle
2TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Doğum YeriGörüntüle
3MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585Doğum YeriGörüntüle
4İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Doğum YılıGörüntüle
5TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Doğum YılıGörüntüle
6MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585Doğum YılıGörüntüle
7İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Ölüm YılıGörüntüle
8TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Ölüm YılıGörüntüle
9MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585Ölüm YılıGörüntüle
10İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953MeslekGörüntüle
11TEVFİKd. 1870 - ö. 1914MeslekGörüntüle
12MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585MeslekGörüntüle
13İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16İzbudak, Velet Çelebid. 16 Temmuz 1867 - ö. 4 Mayıs 1953Madde AdıGörüntüle
17TEVFİKd. 1870 - ö. 1914Madde AdıGörüntüle
18MEŞÂMÎd. ? - ö. 1585Madde AdıGörüntüle