SÂHİB, Hammamî-zâde/Hacı Mehmed Ağa-zâde Şeyh İsmail Dede

(d. ?/? - ö. 1140 veya 1149 ?/1727-28 veya 1736-37)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 18. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Asıl ismi İsmail'dir. Bursa'da doğdu. Devrinde daha çok Hacı Mehmed Ağa-zâde veya Hammamî-zâde olarak tanındı. Mevlevî bir şair olan Sâhib, Bursa Mevlevî şeyhi Sâhib Muhammed Dede'ye derviş oldu ve hırka giydi. Eğitimini tamamladıktan sonra tacı ve hırkayı terk edip; "âdâb-ı tarîkat" gereğince dünyadan elini eteğini çekti ve çeşitli seyahatlara çıktı. Bir ara Kütahya Mevlevîhanesi şeyhliği görevinde de bulundu. Bu seyahatleri ve şeyhlik görevini bırakmasını müteakip Üsküdar'da ikâmet etmeye başladı. Kaynaklarda, nazik tabiatli, iyi huylu, derviş gönüllü, marifetli bir kimse olarak tanıtılır. Zengin bir ailenin oğlu olmasına rağmen "terk-i cübbe vü destâr ve bir hırka ile bir külâha kanaât" eyleyerek hayatını geçirdi. Ömrü boyunca maişet kaydı içerisinde kaldı. Hakkında bilgi veren kaynaklardan Esrâr Dede'nin Tezkire-i Şuarâ'yı Mevleviyye adlı eserinde Sâhib'in 1140/1727-28 hududunda vefat ettiğini belirtilir (Genç 2000: 310). Râmiz ise Âdâb-ı Zurâfâ’sında 1149/1736-37 senesini verir (Erdem 1994: 178).

Sâhib'in bilinen tek eseri Dîvânı'dır. İzmir Milli Kütüphane 1868/1-2 numarada, Millet Kütüphanesi Ali Emirî Efendi Manzum Eserler 242 numarada ve İstanbul Üniversitesi Yazma Eserler Kütüphanesi T. 521 numarada nüshaları bulunmaktadır. Eser, Mahmut Büyüktosunoğlu (1991) tarafından yüksek lisans tezi olarak hazırlanmıştır. 

Kaynakça

Büyüktosunoğlu, Mahmut (hzl.)(1991). Sâhib Dede Hayâtı Edebî Kişiliği ve Dîvânı’nın Tenkidli Metni. Yüksek Lisans Tezi. Konya: Selçuk Üniversitesi.

Çapan, Pervin (2005). Tezkire-i Safâyî. Ankara: AKM Yay. 351-352.

Erdem, Sadık (1994). Râmiz ve Âdâb-ı Zurafâ'sı. Ankara: AKM Yay. 178.

Genç, İlhan (2000). Esrâr Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye. Ankara: AKM Yay. 310-311.

İnce, Adnan (2005). Tezkiretü'ş-Şu'arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 450-451.

İpekten, Halûk, Mustafa İsen, Recep Toparlı, Naci Okçu ve Turgut Karabey (1988). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay. 

 

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: ARAŞ. GÖR. NUSRET GEDİK
Yayın Tarihi: 21.05.2014
Güncelleme Tarihi: 10.12.2020

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Nükhet mi virür zerre kadar zülf-i dü-tâlar

Bî-hûde hevâ yire yeler bâd-ı sabâlar

 

Dâ’im o bütün Ka’be-i kûyun gözedürler 

Bildüm katı âhen-dil imiş kıble-nümâlar

 

Dil fülki yem-i gamda yatur kaldı şikeste

Pey-der-pey olup yine gelür mevc-i belâlar

 

Fikr-i dehenünle yerimüz sû-yı ademdür

Yâhû seni şimden gerü ey şûh du’âlar

 

Ancak sana mahsûsdur ey Sâhib-i hoş-dem

Bir tâze-zebânsın hele bu hüsn-i edâlar
 

(İnce, Adnan (2005). Tezkiretü'ş-Şu'arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay. 451.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1İbrahim Balaband. 1921 - ö. 9 Haziran 2019Doğum YeriGörüntüle
2HİLÂLÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3VERDÎ, Şeyh Mehmed Kâsım Efendid. 1634-35 - ö. Mart-Nisan 1723Doğum YeriGörüntüle
4İbrahim Balaband. 1921 - ö. 9 Haziran 2019Doğum YılıGörüntüle
5HİLÂLÎd. ? - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6VERDÎ, Şeyh Mehmed Kâsım Efendid. 1634-35 - ö. Mart-Nisan 1723Doğum YılıGörüntüle
7İbrahim Balaband. 1921 - ö. 9 Haziran 2019Ölüm YılıGörüntüle
8HİLÂLÎd. ? - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9VERDÎ, Şeyh Mehmed Kâsım Efendid. 1634-35 - ö. Mart-Nisan 1723Ölüm YılıGörüntüle
10İbrahim Balaband. 1921 - ö. 9 Haziran 2019Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
11HİLÂLÎd. ? - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
12VERDÎ, Şeyh Mehmed Kâsım Efendid. 1634-35 - ö. Mart-Nisan 1723Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
13İbrahim Balaband. 1921 - ö. 9 Haziran 2019Madde AdıGörüntüle
14HİLÂLÎd. ? - ö. ?Madde AdıGörüntüle
15VERDÎ, Şeyh Mehmed Kâsım Efendid. 1634-35 - ö. Mart-Nisan 1723Madde AdıGörüntüle