VEHBÎ/VASLÎ/CÂNÎ, Ali Vehbî Efendi

(d. ?/? - ö. 1868/1284)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / 19. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

Asıl adı Ali Vehbî Efendi’dir. Şiirlerinde Vehbî, Vaslî ve Cânî mahlaslarını kullandı. Kütahya’nın Emet ilçesinin Yoncaağacı köyünde doğdu. Fakir bir aileye mensup olan Ömer Şevkî Efendi’nin oğludur. İlk tahsilini Emet’te gördü. Ramazan münasebetiyle gitmiş olduğu Balıkesir/Bigadiç’te sesinin güzelliği ve zekâsıyla âlimlerin ve kadının dikkatini çekti ve onların yardımlarıyla Bigadiç’te tahsiline devam etti, Mahkeme-i Şeriyye kâtipliği yaptı. Vehbî Efendi tahsilini ilerleterek Bigadiç’te zengin bir aileye damat oldu. Tahsilini tamamladıktan sonra icazet alarak bir ara Hicaz’a gitti. Hacdan dönüşünü müteakip zamanını ilme ve eserlerini telife adayarak münzevi bir hayat geçirdi. Vehbî Efendi’nin Nakşibendî tarikatına mensup olduğu ve Balıkesirli İbrahim Edhem Efendi’den hilafet aldığı rivayet edilir. 1284/1868’de vefat etti. Kabri Bigadiç’tedir.

Eserleri şunlardır:

1. Miskaletü’l-Mürâyâ fî Şerhi’l-Vesâyâ: En önemli eseridir. İmâm-ı Azâm’ın meşhur Vesâyâ adlı eserinin şerhidir.

2. Mevlid-i Nebî.

Bunların yanı sıra kelime-i tevhid ve âdâb-ı Nakşibendiyye’ye dair risaleleri vardır. Eserlerinin çoğu, vefatından sonra eşinin evlendiği Hacı İzzet Efendi’nin oğlunun evinde çıkan yangında yok olmuştur. İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Karesi Meşâhiri adlı eserinde Bigadiç Erkek Mektebi Başmuallimi Atıf Bey tarafından gönderilen birkaç şiirini yayımlamıştır (bk. Sarı vd. 1999: 151-153).

Vehbî Efendi, mütevazı ve hoş davranışlı bir kimse idi. Hayatının ilk devirleri âşıkâne maceralarla geçmiştir. Bu esnada söylediği şiirler pek incedir.

Kaynakça

Sarı, Mehmet, Ahmet Karaman (hzl.) (1999). İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Karesi Meşâhiri. Balıkesir: Zağnos Kültür ve Eğitim Vakfı Yay.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. MEHTAP ERDOĞAN
Yayın Tarihi: 16.01.2015

Eserlerinden Örnekler

Gazel

Bir gece tenhâ bize gelsen dedim gelmem dedi

Leblerin cân derdine emsem dedim gel em dedi

Cânım al bir bûse ver alış veriş olsun dedim

Öyle üç beş cân ile bûsem ucuz vermem dedi

Zahm-ı sînem arz edip sordum dermân eylesem

Sîne-i billûru gösterdi budur merhem dedi

Sen bu hüsn ile melek misin nedir aslın dedim

Gene zâtım sorma ammâ sûretim âdem dedi

Vâlidim Şevkî Efendi’dir bana Vehbî diyen

Gerçi Vaslî'yem velî ammâ bana Edhem dedi

Sarı, Mehmet, Ahmet Karaman (hzl.) (1999). İsmail Hakkı Uzunçarşılı, Karesi Meşâhiri. Balıkesir: Zağnos Kültür ve Eğitim Vakfı Yay. 49.


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785Doğum YeriGörüntüle
2RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80Doğum YeriGörüntüle
3PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Doğum YeriGörüntüle
4ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785Doğum YılıGörüntüle
5RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80Doğum YılıGörüntüle
6PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Doğum YılıGörüntüle
7ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785Ölüm YılıGörüntüle
8RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80Ölüm YılıGörüntüle
9PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Ölüm YılıGörüntüle
10ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785MeslekGörüntüle
11RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80MeslekGörüntüle
12PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913MeslekGörüntüle
13ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16ABDULLAH EFENDİ, Kütahyalıd. ? - ö. 1785Madde AdıGörüntüle
17RE'YÎ, (Sarı) Re'yî Çelebid. ? - ö. 1579-80Madde AdıGörüntüle
18PESENDÎ ALİ DEDE, Kütahyalıd. 1813 - ö. 1913Madde AdıGörüntüle