Yılmaz, Ahmethan

?
(d. 05 Ocak 1967 / ö. -)
şair, yazar, avukat
(Çocuk Edebiyatı / 20. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)

İstanbul Tophane’de dedesinin aşçı dükkânının üzerindeki bir odada dünyaya geldi. Yedi kardeşiyle birlikte Tophane’de ve İstanbul’un başka mahallelerinde uçsuz bucaksız bir çocukluk yaşadı. Mahallelerindeki halk kütüphanesinden aldığı ödünç kitaplar çocukluğuna ve gelişmesine sunulan en büyük armağanlardı. Halk kütüphanesinin bu özel servisi sayesinde neredeyse tüm Doğu ve Batı masallarıyla pek çok romanı erken yaşta okudu. Çocuk denecek yaşta hayata atıldı. Ortaokulda ve lisede okurken Eminönü’nün, Karaköy’ün, Taksim’in caddelerinde, meydanlarında sokak satıcılığı yaptı. Çocukluğunun bu çok özel günlerinin ardından Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi’nde hukuk okudu. 28 Şubat sürecinde insan haklarıyla ilgili bazı davalarda savunmanlık yaptı (Uçan At 2018: 72). Kent çocukları için fantastik türde yazılmış masal kitabı Karanfilli Dev Amca ile Gökyüzü Yayınları’nın 1988 Çocuk Edebiyatı Ödülü’nü kazandı. 16 sayfalık Kardan Adam Ağladı hikâyesiyle çocuk edebiyatına katkı sundu. Sokaklar Açmak ve Ankara İç Savaşında Üç Hainin Portresi adlı şiir kitaplarını yazdı. Meryem, Rumeysa, Muhammed İsmail, Safiye, Mâriye ve Sârâ adlarında altı çocuğuyla birlikte İstanbul’da yaşamaktadır (Şengül 2019).

Ahmethan Yılmaz, 1980’li yıllarda çocuk edebiyatına katkı sunan bir yazar olarak kendini tanıtır. Kent çocukları için yeni masallar anlatmayı ve yazmayı seven Yılmaz’ın 1988'de yayımladığı Karanfilli Dev Amca kitabı, yaşadığımız dünyanın her geçen gün yok olan güzelliklerini okura hatırlatır. Bu eser çocuklara doğayı sevmeyi, yeşili korumayı, dünyadaki diğer canlılara sevgiyle yaklaşmayı, etrafımızdaki güzellikleri fark etmeyi ve her şeyin maddiyattan ibaret olmadığını gösteren altı hikâyeden oluşur. Ahmethan Yılmaz, fantastik üslubuyla çocukların çevrelerine, doğaya, canlılara karşı farkındalıklarını artırmayı, onların estetik beğeni düzeylerini yükseltmeyi hedefler. Bu kitabı ona Gökyüzü Yayınları’nın 1988 Çocuk Edebiyatı Ödülü’nü kazandırır. 1991'de yayımlanan 16 sayfalık Kardan Adam Ağladı adlı kitabında kibritçi kızdan dolayı üzülüp eriyen bir kardan adamın hüzünlü hikâyesini şiir-masal formatında anlatır.

Ahmethan Yılmaz, şiire on beş yaşında başlar. İlk şiirini yirmi bir yaşında Albatros dergisinde yayımlar. Görsel şiirin olanaklarından istifade ettiği Ankara İç Savaşında Üç Hainin Portresi (2001) ve Neo-Epik Şiir’e kapı aralayan Sokaklar Açmak (2011) adlı iki kitap yayımlar. Şiirinde özgün bir tarz yakalayan Ahmethan Yılmaz; Sezai Karakoç, Ece Ayhan, Turgut Uyar gibi İkinci Yeni şâirlerinden etkilenir. Modern epik şiirin bilinçli şâiri olan Yılmaz, siyasi şiirinin benzeştiği Hakan Arslanbenzer’in Neo-Epik Şiir anlayışını haklı ve kendine yakın görür (Şengül 2015). Hakan Arslanbenzer, modern siyasetbilim kavramlarıyla tanımlamak gerekirse, onu muhafazakâr türde bir anarşist olarak görür (Arslanbenzer 2013:44). Yılmaz, muhafazakâr bir şâir olarak Müslümanlara zulmeden Amerika’ya laf çatar, fakat modern bir şair olarak da tüm zalimlere meydan okur. Anarşizm, sağlıklı düzenin karşısındadır. Ahmethan Yılmaz ise aksine bozuk düzeni eleştirdiğinden anarşizm kelimesi tam olarak şahsına uymaz. Neo-Epik şiir gözüyle bakıldığında onu zalimlere karşı halkının yanında duran onurlu bir kahraman olarak görmek gerekir. Yılmaz’ın şiirinde sisteme ve dünyaya yönelik tepki vardır. O, yaşamın içindeki saflığı ortaya çıkarmak maksadıyla direniş gösterir. Politik sesli şiiri, Yılmaz’ı dramatize yoluyla gerçeklik ve hak arayışına yönlendirir (Üstübal 2010: 173). Şiirinin teknik özellikleri bakımından Ankara İç Savaşında Üç Hainin Portresi adlı kitabındakiler başta olmak üzere görsel şiirin imkânlarından yararlanır. Epik ve politik ögeler dizgeyi bozma yöntemiyle iç içe geçerek görsel epik şiir formuna ulaşır. Büyük harf kullanımı onun şiirinde görselliği destekleyen başka unsurlardır. Yılmaz’ın şiirinde bayağı slogan yoktur. Siyaset ve şiir, teknik olarak kuvvetli bir bağla birbirine bağlanır. Son yılların güçlü şâirlerinden Ahmethan Yılmaz, etki üzerine kurulu, ibareleri okuyucu zihnini anlık yönlendirmelerle bir yerden alıp başka bir yere taşıyan güçlü bir şiire sahiptir. Somut şiire yakınlığı bundan ibarettir. Sözün tartımı veya müziksel ifade sırasının kotarılması şiirini etkili kılar. Okunmaya, üstelik yorumlanarak okunmaya son derece elverişli bir şiiri olmasına rağmen bu şiir teatrallik zaafına da uzaktır. Bu da sözün onda şeffaflaşmamasına yol açar. Oysa şiir, özellikle epik şiir sözün yer yer şeffaflaşmasını, şiir sözü olmanın ötesine geçmesini de beraberinde getirir (Arslanbenzer 2007:130).

Kaynakça

Arslanbenzer, Hakan (2007). Türk Şiiri 2006. Ankara: Büyük Harf.

Arslanbenzer, Hakan (2013). Üç Sütun: Şiir, Hikâye, Eleştiri. İstanbul: Okur Kitaplığı.

Şengül, Servet (2016). Modern Türk Edebiyatında Epik Şiir. Yayımlanmamış Doktora Tezi. Van: YYÜ Sosyal Bilimler Enstitüsü.

Uçan At Yayın Kataloğu 2018-2019. İstanbul: Uçan At Yayınları.

Üstübal, Murat (2010). Dirim Kurgu Şiirde Polilektik Akış ve Heterotopya. Ankara: Ebabil Yayınları

Yılmaz, Ahmethan (1991). Kardan Adam Ağladı. İstanbul: Çocuk Vakfı Yayınları.

Yılmaz, Ahmethan (2001). Ankara İç Savaşında Üç Hainin Portresi. İstanbul: Kaknüs Yayınları.

Yılmaz, Ahmethan (2011). Sokaklar Açmak. İstanbul: Foo Prodüksiyon.

Yılmaz, Ahmethan (2017). Karanfilli Dev Amca. İstanbul: Uçan At Yayınları.

Söyleşiler:

Ahmethan Yılmaz’la Söyleşi: Servet Şengül, 16.04.2015.

Ahmethan Yılmaz’la Söyleşi: Servet Şengül, 05.01.2019.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ SERVET ŞENGÜL
Yayın Tarihi: 08.02.2019

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
Karanfilli Dev AmcaÇocuk Vakfı / İstanbul1991Hikâye
Kardan Adam AğladıÇocuk Vakfı Yayınları / İstanbul1991Masal
Ankara İç Savaşında Üç Hainin PortresiKaknüs / İstanbul2001Şiir
Sokaklar AçmakFoo / İstanbul2011Şiir

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1MEŞREBÎd. ? - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
2Arzu Zengind. 1973 - ö. ?Doğum YeriGörüntüle
3MEHMED DEDEd. ? - ö. 1723/1724Doğum YeriGörüntüle
4GELENDER NADİR OĞLU ZEYNALOVd. 1967 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
5Ömer Ayhand. 2 Nisan 1967 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006Doğum YılıGörüntüle
7GELENDER NADİR OĞLU ZEYNALOVd. 1967 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
8Ömer Ayhand. 2 Nisan 1967 - ö. ?Ölüm YılıGörüntüle
9Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006Ölüm YılıGörüntüle
10GELENDER NADİR OĞLU ZEYNALOVd. 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Ömer Ayhand. 2 Nisan 1967 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006MeslekGörüntüle
13GELENDER NADİR OĞLU ZEYNALOVd. 1967 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Ömer Ayhand. 2 Nisan 1967 - ö. ?Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16GELENDER NADİR OĞLU ZEYNALOVd. 1967 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
17Ömer Ayhand. 2 Nisan 1967 - ö. ?Madde AdıGörüntüle
18Koyuncu, Cenkd. 27 Haziran 1967 - ö. 14 Mayıs 2006Madde AdıGörüntüle