Madde Detay

Sicill-i Osmânî’de Beyâzî mahlasla iki şairden söz edilmektedir. Aynı dönemde yaşayan bu şairlerle ilgili bilgiler birbirine karışmış durumdadır. Her ikisinin de adı Beyâzî Mehmed’dir. Birincisi Edirneli olup mesleği  sipahiliktir. 1624’te vefat ettiği belirtilir. Diğeri Yenicevardarlı olup müderristir ve 1626’da vefat etmiştir (Mehmed Süreyya 1308-15/ 1890-97. 2/372, 4/153). Kay­naklar Beyâzî hakkında ayrıntılı bilgi vermiyorlarsa da, hemen hepsi onun sipahi olduğu konusunda birleşiyorlar (İpekten vd. 1988: 77).  Edirne'de vefat eden Beyâzî'nin ölüm tarihi konusunda farklı görüşler mevcuttur: Sicill-i Osmânî'de vefatı yanlış olarak 1036/1626 gösterilmiştir (Mehmed Süreyya 1308-15/ 1890-97, 4/153). Enîsü'l-Müsâmirin'de 1056/1646 (Hıbrî 1999: 123-124, Peremeci 2011: 248); Tuhfe-i Nâili'de 1034/1624 (Kurnaz-Tatçı 2001: 1. 113/440); Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü'nde 1050/1640 yılı ölüm tarihi olarak verilir (İpekten vd. 1988: 77). Şairin, Beyâzî mahlasını yaşlılığında aldığı yine verilen bilgiler arasındadır. Beyâzî'nin güzel şiirleri olduğu söylenir (Peremeci 2011: 248). Edirne'de Sultan I. Ahmed tarafından yaptırılan Alay Kasrı'nın yapılışına söylediği tarih manzumesi çok tanınmıştır. Kâbilî’nin Sultân-ı Hûbâna Münâsib Eş’âr adlı şiir mecmuasında Beyâzî'den matlalar bulunmaktadır. Sekiz matladan üçü savaş ile ilgili terimlerden oluşmaktadır. Mecmuadaki bu matlalar şairin şiir anlayışına örnektir.

Ergun, Saadettin Nüzhet (1936-1945). Türk Şairleri. .C.2. İstanbul: Bozkurt Matbaası. 836-837.

Gürbüz, Mehmet (2011). Kâbilî’nin “Sultân-ı Hûbâna Münâsib Eş’âr” Adlı Şiir Mecmuası. Doktora Tezi. Ankara: Gazi Üniversitesi.

İpekten, Halûk, M. İsen, R.Toparlı, N. Okçu ve T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KTB Yay.

Kayabaşı, Bekir (hzl.) (1996). Kafzâde Fâizî'nin Zübdetü’l-Eşârı. Doktora Tezi. Malatya: İnönü Üniversitesi.

Kazancıgil, Ratip (hzl.). (2000) Riyâz-ı Belde-i Edirne, Bâdî Ahmed. İstanbul: Edirne Valiliği Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay. 202.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1978-81). Tezkiretü'ş-Şu'ara. Kınalızâde Hasan Çelebi. Ankara: TTK Yay..

Mehmed Süreyya (1308-15/ 1890-97). Sicill-i Osmânî. C. 2. İstanbul: Matbaa-i Âmire.35.

Oğuz, Fatma Sabiha Kutlar, M. Çakır ve H. Koncu (hzl.)(2012). Mehmet Tevfik Kâfile-i Şuarâ. İstanbul: Doğu Kütüphanesi Yay.121.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay.

Peremeci, Osman Nuri (2011). Edirne Tarihi. İstanbul: Bellek Yay. 248.

Riyâzî. Riyâzü’ş-Şu’arâ. Nuruosmaniye Ktp. Nr. 3724. vr. 42b-43a.

Sungurhan Eyduran, Aysun. Kınalızade Hasan Çelebi-Tezkiretü’ş-Şuara. ekitap.kulturturizm.gov.tr.[erişim tarihi: 1.1.2014]. 243.

Müseddes

Göreli ârızını dîde-i hûn-efşânum

Mâil oldu güzelim sana dil-i nâlânum

Künc-i fürkatde irişdi felege efgânum

Ne suçum var seni sevmekle benim sultânum

Göz görüp sevdi gönül sabr ise kılmaz cânum

Bir ben oldugum için neyleyeyim sultânum

Dostum cevr it cefânı bana âdet itme

Kerem it eski kulun halka melâmet itme

İncinip bu dil-i şeydâya ihânet itme

Neye sevdin beni sen diyü adâvet itme

Göz görüp sevdi gönül sabr ise kılmaz cânum

Bir ben oldugum için neyleyeyim sultânum

İncinürsün beni sevdüm diyü ey şûh-ı cihan

Sîneye cevr ü cefâ tîrin atarsın her ân

Dil ise sevmemeğe bulmadı asla imkân

Ben ise neyleyeyem arada kaldım hayran

Göz görüp sevdi gönül sabr ise kılmaz cânum

Bir ben oldugum için neyleyeyim sultânum

Kıl Beyâzî'ye nazar ey sanem-i şîrîn-leb

Çekerem dâg-ı gamunda nice bin dürlü teab

Bilmezem kimler olupdur bana bu derde sebeb

Suç gözüm gönlüm ile canum alandadur heb

Göz görüp sevdi gönül sabr ise kılmaz cânum

Bir ben oldugum için neyleyim sultânım

 (Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri, Vakâyiü’l-Fuzalâ. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 90.)