Madde Detay

İstanbul'da doğdu. Asıl adı Mehmed olup, Seyyid Mehmet Dede namıyla tanındı. Mevlevî dervişlerindendir. Gençliğinde öğrenimini tamamladıktan sonra Mevlevî Yûsuf Dede'den inabet alarak mevleviliğe girdi. Esrar Dede'ye göre Nesib Yusuf Dede tarafından yetiştirildi (Genç 2000: 123). Daha sonra İstanbul'a dönerek Müneccimbaşı Ahmed Dede'ye intisap etti. Bir müddet İstanbul'da kaldı. 1099/1687-88'de tekrar Kahire'ye, 1101/1689-90'da Hicaz'a gitti. Kahire'de Siyahi/Sipahî Mustafa Dede'ye hizmet etti. (İnce 2005: 287). Sonra Anadolu'ya dönerek Mevlânâ, Sultan Divânî, Kütahya'da Dergâh-ı Arguniye'yi ziyaret etti. İznik'e giderek bir mektep açtı. Çocukların eğitimi ile uğraştı. İznik Mevlevihanesi şeyhi oldu.  İznik'te 1121/1709-10 yılında vefat etti. Ölüm tarihi Beliğ ve Sâlim'de 1121/1709-10, Esrar Dede'de 1132/1719-20'dir. (Genç 2000: 123) 

Kaynaklarda Arapça, Farsça ve Türkçe şiir söylemede yetenekli olduğu kayıtlıdır. (Arslan 1994: 110-111)

Abdulkadiroğlu, Abdulkerim (hzl.) (1999). İsmail Belîğ Nuhbetü’l-Âsâr Li-Zeyli Zübdeti’l-Eş’âr. Ankara: AKM Yay.

Arslan, Mehmet (hzl.) (1994). Mehmet Sirâceddîn, Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba. Sivas: Dilek Matbaacılık.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay.

İnce, Adnan (hzl.) (2005). Tezkiretü’ş-Şu‘arâ Sâlim Efendi. Ankara: AKM Yay.

Nümâyân hiddet-i peykân-ı müjgân tîr-i âhımda

Kazâ te'sîri zâhir gamzeveş şemşîr-i âhımda

Gam-ı ruhsâr-ı âlünde gılâf-ı sîneden meslûl

Ayândur âteş-i dil tîğ-i cevher-gîr-i âhımda

Fetâ mazlûmı oldum çarh-ı bî-dâdun Hasîbâ ben

İder tesîr birgün kalur ammâ zîr-i âhumda

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede, Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay.123.)

***

İden agyârı manzûr-ı mürüvvet yâr bahtımdur

Beni kasd-ı helâke gamzeler der-kâr bahtımdur

O bir necm-i siyehdür burc-i âteşden tulû' itmiş

Degüldür ârızında hâl-i anber-bâr bahtımdur

Nola meftûn olursam ol meh-i tâbân-ı bî-mihre

Benim hercâyî sevmek ey Hasîb-i zâr bahtımdur

Nümâyân-ı hiddet-i peykân-ı müjgân tîr-i âhımla

Kazâ te'sîri zâhir gamze-veş şemşîr-i âhımla

Gam-ı ruhsâr-ı âlünle gılâf-ı sîneden meslûl

Ayâdan âteş-i dil tîg-i cevher-gîr-i âhımla

(Arslan, Mehmet (1994). Mehmet Sirâceddîn, Mecma-ı Şuara ve Tezkire-i Üdeba. Sivas: Dilek Matbaacılık. 111.)