Madde Detay

Asıl adı Derviş olan âşığın hayatı hakkında fazla bilgi yoktur. 19. asır şairlerinden Hızrî’nin Şairnâmesi’nde geçen “Âlem-i hayrette kaldı Hayretî” mısraından varlığı anlaşılmaktadır (TDEA 1981: 180). Bu sebeple Hayretî’nin de 19. asırda yaşadığı tahmin edilmektedir. Müjgân Cunbur'a göre Hayretî bir tabiat âşığıdır. 19. yüzyılın ilk yarısında Erciş’in Haydarbey diye adlandırılan bir köyünde dünyaya gelmiştir. Hayretî, köyünün medresesinde okumuş sonra Erciş’e gelmiştir. Salihiye mahallesine yerleşmiştir. Hayatının nasıl geçtiği ve mesleği bilinmemektedir. Son yılları hakkında bilinenler Erciş’te bir süre yaşadıktan sonra Van yakınlarındaki Molla Kasım köyüne gittiği ve burada vefat ettiğinden ibarettir (Cunbur 1968: 324). Cunbur, eserinde âşığın iki şiirine yer verir. Hayretî mahlasını kullanan şairin dili sade ve anlaşılırdır.

Cunbur, Müjgân (1968). Başakların Sesi. Ankara: Poyraz Reklâm Yay.

Kaya, Doğan (1990). Şairnâmeler. Ankara: Kültür Bakanlığı Halk Kültürünü Araştırma Dairesi Yay.

“Hayretî” (1981). Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi. C. 4. İstanbul: Dergâh Yay. 180.

Semai

Yara gönül yarasıdır

 Benim yaylamın dağları

Yeli yiğit na’rasıdır

Canım yaylamın dağları

Selim saldım kara yele

Dostlar duya duya gele

Korkum göğsü aça yele

Şanım yaylamın dağları

Yel eser dallar sallanır

Adı dillerde dillenir

 Baharda kokar güllenir

Canım yaylamın dağları

Düşman almış dört bir yanım

Dost yoluna kurban canım

Yekeyek yoktur gümanım

Güman yaylamın dağları

Hay dedim gençlik çağına

Yadlar girdi dost bağına

Felek sardı derd ağına

Derman yaylamın dağları

Güneş doğru geçe gider

Üstten eser yüce gider

Gurbette zor güce gider

Hayretî dağlar dağları

Cunbur, Müjgân (1968). Başakların Sesi. Ankara: Poyraz Reklâm Yay. 323-324.

Koşma

Gönül ayrı düştü zülf-i karadan

Gam desem gam gelir ar bana yeter

Güzelleri size versin yaradan

Sevdiceğim yâr bana yeter

Garip serim bir Allah’a beyandır

Yârimin sevdası serde imandır

Pîrini bilmeyen yolda yayandır

 Arayıp bulmağa yâr bana yeter

Kiminin ummanı akar derinden

Kiminin rüzgarı akar serinden

Kimi kızdan sever, kimi gelinden

Şirindir, tatlıdır nar bana yeter

Deniz kırağında esvab yuyulur

Bir kişide bir kabire koyulur

Evvel evvel gönül hakkı sorulur

Hayretî’m bu demde zâr bana yeter

Cunbur, Müjgân (1968). Başakların Sesi. Ankara: Poyraz Reklâm Yay. 324-325.