KÂTİBÎ, Kâtibî Çelebi

(d. ?/? - ö. 905/1499-1500)
divan şairi
(Divan/Yazılı Edebiyat / Başlangıç-15. Yüzyıl / Anadolu-Osmanlı-Türkiye)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Bursalıdır. Sicill-i Osmânî’de şairin asıl adının “Mustafâ” olduğu belirtilmiştir (Akbayar 1998: 877). Ancak Tuman (2001: 825), bu adın başka kaynaklarda geçmemesine dayanarak Mehmed Süreyyâ’nın, aynı mahlası kullanan Bursalı Çavuş-zâde Mustafâ’yla Kâtibî’yi karıştırdığını ileri sürmüştür. Kâtibî, Molla Aşkî’nin öğrencilerindendir. Kâtiplikteki mahareti nedeniyle bu mahlası almıştır. Her çeşit yazıda, ama özellikle sülüs ve nesihte ustadır. Hem kendisinin hem başkalarının şiirlerini besteleyip söyleyecek kadar da musikide mahirdir. Fâtih döneminden Yavuz Sultân Se­lîm dönemine kadar devlet hizmetinde bulunmuştur. İstanbul’da vefat etmiştir (Sehî 1325: 101). Ölüm tarihi 905/1499-1500’tir (Akbayar 1998: 877). Kâtibî, Fâtih Sultân Mehmed ve II. Bâyezîd’i methedenlerden ve medhiye metinlerini de şerhedenlerdendir. Bir eseri olup olmadığına dair kaynaklarda bilgi yoktur. Latîfî (Canım 2000: 451), onun sayısız gazel ve kaside yazdığını, fakat bunların beğenilmediğini ve sanat değeri taşımadığını belirtmiştir.

Kaynakça

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). İstanbul: Kültür Bakanlığı-Tarih Vakfı Ortak Yay.

Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ ve Tabsıratü’n-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

İpekten, Halûk, M. İsen, R. Toparlı, N. Okçu, T. Karabey (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: Kültür ve Turizm Bakanlığı Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Karatay, Halit (2008). Hattat Divân Şâirleri. Ankara: Akçağ Yay.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1997). Beyâni Mustafa bin Carullah, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: TTK Yay.

Kutluk, İbrahim (hzl.) (1981). Kınalı-zâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. C. 2. Ankara: TTK Yay.

Müstakîm-zâde Süleymân Sa’deddîn (1928). Tuhfe-i Hattâtîn. İstanbul.

Sehî (1325). Tezkire-i Sehî. İstanbul.

Şemseddin Sâmî (1314). Kâmûsu’l-A’lâm. C. 5. İstanbul.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DOÇ. DR. YUNUS KAPLAN
Yayın Tarihi: 21.11.2013
Güncelleme Tarihi: 05.11.2020

Eserlerinden Örnekler

Nazm

Nefsini ibtizâle vakf eyler

Eyleye her ki nân-ı vakfa heves

 

Kapu kapu gezüp kılur tâpû

Secdegâhı olur anun nice kes

 

Hürriken bendeden olur bed-ter

Abd idinürler anı niçe has

 

Şîr-i garrân ise olur rûbâh

Olur ankâyise hakîr meges

 

Sana izzet gerekse kâni’ ol

Ki hakâretle bakmaya her has

 

Şahs-ı muhtâc serbülend olmaz

İhtiyâc[ı] ana hakâret bes

(Canım, Rıdvan (hzl.) (2000). Latîfî, Tezkiretü'ş-Şuarâ ve Tabsıratün-Nuzamâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay. 452.)


İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561Doğum YeriGörüntüle
2HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıDoğum YeriGörüntüle
3HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891Doğum YeriGörüntüle
4TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561Doğum YılıGörüntüle
5HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıDoğum YılıGörüntüle
6HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891Doğum YılıGörüntüle
7TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561Ölüm YılıGörüntüle
8HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıÖlüm YılıGörüntüle
9HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891Ölüm YılıGörüntüle
10TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561MeslekGörüntüle
11HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıMeslekGörüntüle
12HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891MeslekGörüntüle
13TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıAlan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16TAŞKÖPRÎ-ZÂDE, Ahmed İsâmeddîn Ebülhayr Efendid. 2 Aralık 1495 - ö. 16 Nisan 1561Madde AdıGörüntüle
17HALÎL, HALÎL-İ ZERDd. ? - ö. I. Ahmed devri (1603-1617) sonlarıMadde AdıGörüntüle
18HAKKI/FEVZÎ, Hüseyin Hakkı Efendid. 1832 - ö. 1891Madde AdıGörüntüle