Madde Detay

Serez’de doğan şairin asıl adı Mustafa’dır. Sahn Medresesi müderrislerinden Kemal Çelebi’den mülazım olduktan sonra tasavvufa meyletti. İbrahim Gülşenî’ye intisap edince Mısır’a gidip bir müddet hizmet etti. Burada o dönemde Mısır beylerbeyi olan Ali Paşa’yla dostluk kurdu. İstanbul’a dönünce Kanuni Sultan Süleyman’ın veziriazamı olan Ali Paşa’nın ilgisini gördü. Bu durumu kıskananlar, bir müddet sonra Lâyihî’yi bozuk inanç sahibi olarak itham edince Paşa’nın gözünden düştü. Bunun üzerine İstanbul’dan ayrılıp memleketi Serez’e döndü. 973/1565-66’da Serez’de vefat etti (İsen 1994: 267, Kılıç 2010: 755-56, Eyduran 2009: 230, Eyduran 2008: 169, Akbayar 1998: 900, Canım 2000: 480-81).

Lâyihî, tarih ve nevadiri ihtiva eden bir mecmua sahibidir (Akbayar 1998: 900, Yavuz 1972: 219). Orta derecede ilim sahibi olan şair, şiir ve inşada başarılıdır (Eyduran 2008: 169, Solmaz 2005: 500). İmla ve yazısı güzel, iyi bir hattat (Canım 2000: 480) olan şair, üç dilde şiirler yazmıştır.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1996). Mehmed Süreyyâ, Sicill-i Osmanî. İstanbul: Tarih Vakfı Yurt Yay.

İpekten, Halûk (vd.) (1998). Tezkirelere Göre Divan Edebiyatı İsimler Sözlüğü. Ankara: KB Yay.

İsen, Mustafa (hzl.) (1994). Künhü’l-Ahbâr’ın Tezkire Kısmı. Ankara: Akçağ Yay.

Kaf-zâde Fâ’izî. Zübdetü’l-Eş’âr. Millet Kütüphanesi Ali Emiri Manzum 1325, vr. 94a.

Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatçı (hzl.) (2001). Nail Tuman, Tuhfe-i Nâ’ilî. Ankara: Bizim Büro Yay.

Solmaz, Süleyman (hzl.) (2005). Ahdî, Gülşen-i Şu’arâ (İnceleme-Metin). Ankara: AKM Yay.

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2008). Beyânî, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83502/beyani----tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Sungurhan Eyduran, Aysun (hzl.) (2009). Kınalızâde Hasan Çelebi, Tezkiretü’ş-Şu’arâ. Ankara: Kültür Bakanlığı e-kitap: http://ekitap.kulturturizm.gov.tr/belge/1-83504/kinalizade-hasan-celebi---tezkiretus-suara.html [erişim tarihi: 20.03.2013]

Tatçı, Mustafa (hzl.) (2003). Bursalı Mehmed Tahir, Osmanlı Müellifleri I-II-III. Ankara: Bizim Büro Yay. 

GAZEL

Kamuya feyzün irer bârgâhdur işigün

Şu resme ki felek-i mihr ü mâhdur işigün

Tarîk-i Ka’be-i tahkîke reh-revân olana

Cenâb-ı Hazrete bir şâh-râhdur işigün

Kapunda secde idersem revâdur ey Ka’bem

Safâ vü Merve hakı kıblegâhdur işigün

Çerâg-ı hüsnüne mihr ü meh oldı iki ışık

Gedâ-yı ışk olana tekyegâhdur işigün

Vilâyet ıssı şu sultân-ı dehrsin sen kim

Livâ-yı ma’delete arsagâhdur işigün

Kapundan özge olur mı bu Lâyihîye sened

Garîb ü bî-kes olana penâhdur işigün

(Kılıç, Filiz (hzl.) (2010). Âşık Çelebi, Meşâ’irü’ş-Şu’arâ-İnceleme-Metin. C. 2. İstanbul: İstanbul Araştırmaları Enstitüsü Yay. 757.)