Madde Detay

Asıl adı Ali'dir. Diyarbakır’da yetişti. Daha sonra İstanbul'a gitti ve müderris olarak dört buçuk yıl ders okuttu. Nisbetî Ali olarak tanındı. Şeyhülislâm Ebu Said Efendi'ye intisap etti. Kırk akça medreseden mazul oldu. Recep 1064/ Mayıs-Haziran 1654'te Hacı Hatun Medresesi'nde hariç rütbesine yükseldi. Safer 1066/Kasım-Aralık 1655'te Abdurrahman Paşa Medresesi'ne atandı. Cemaziyelevvel 1070/ Ocak-Şubat 1660'ta Canbaziye Medresesi'ne atandı. Şaban 1071/ Nisan 1661'de Hüsrev Kethüda müderrisi olup Recep 1073/ Şubat-Mart 1663'te Fethiye Medresesi'ne ulaştı. Muharrem 1075/ Temmuz-Ağustos 1664'te Koca Mustafa Paşa Medresesi'ne tayin oldu. Aynı sene Cemaziyelahiri/ Aralık-Ocak 1664-65'te Sahn-ı Semân’a geldi. Cemaziyelahir 1079/ Kasım-Aralık 1668'de Belgrat kadılığı verildi. Muharrem 1081/ Mayıs-Haziran 1670'de mazul oldı. Safer 1085/ Mayıs-Haziran 1674'de Manisa kadılığına tayin edilip Cemaziyelahir 1086/ Ağustos-Eylül 1675'te mazul oldu. Rebiülahir 1090/ Mayıs-Haziran 1679'da Üsküdar kadılığı layık görüldü. Aynı sene Cemaziyelevveli/ Haziran-Temmuz 1679'da vefat etti (Kissling 1965: 457). Tuhfe-i Nâilî'ye göre Safayi'nin vefat tarihini 1089 /1678-79 göstermesi yanlıştır (Kurnaz vd. 2001: 1050). Ramiz Tezkiresi (Adâb-ı Zurefâ) neşrinde bu madde bulunmamaktadır (Çapan 2005; Beysanoğlu: 1996: 144).

Tuhfe-i Nâili, Safayî'yi şairin biyografisini içeren kaynaklar arasında göstermesine rağmen Safayî'nin mevcut neşrinde şair hakkında bilgiye rastlanmamıştır (Çapan 2005; Kurnaz vd. 2001: 1050).

Beysanoğlu, Şevket. (1996). Diyarbakırlı Fikir ve Sanat Adamları. Ankara: San Matbaası.

Kissling, Hans Joachim (1965). Uşşâkîzâde's Zeyl-i Şakayık. Wiesbaden: Ottoharrasowıtz.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 

Senin rûyun benim ey mâh seyr-i gülistânımdır

Letâfet bustânında boyun serv-i revânımdır

Nedir bu kec hareket râst söyle sultânım

Felek misin a benim pâdişâh-ı devrânım

(Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay. 1050.)