Madde Detay

Asıl ismi Mehmed’dir. 2 Safer 992/14 Şubat 1584 tarihinde Bursa’da doğdu. İvaz Paşa’nın torunlarından Atâullah Çelebi’nin oğludur. Şairin nisbesi Atâ-zâde Mehmed Refi‘î’dir. İyi bir tahsil alan Refi‘î, Şeyhülislâm Ebûlmeyâmin Mustafa Efendi’den mülâzım oldu. 1043 Zilkade’sinde/Nisan-Mayıs 1634 dedesi İvaz Paşa tarafından yaptırılan medreseye müderris olarak tayin edildi. 1057 Rebiülâhir’inde/Mayıs-Haziran 1647 Hazret-i Emîr, 1061 Cemâzilûlâ’sında/Nisan-Mayıs 1651 Hançeriyye, 1065 Şevvâl’inde /Ağustos-Eylül 1655 Lala Şahin Paşa medreselerinde görev yaptı. 1070 Muharrem’inde/Eylül-Ekim 1659 tekrardan Hazret-i Emîr Medresesi’ne nakledildi. Bu medresede görevli iken günlerden bir gün namaz kılmak için gittiği Şeyh Üftâde Efendi Câmii’nden çıkarken, ayağı yerde serili hasırın ipine takılarak düştü ve başını taşa çarparak ağır yaralandı. Bir daha iyileşemeyen Refi‘î, 25 Recep 1070/6 Nisan 1660 tarihinde vefat etti. Bursa’da kale içinde bulunan Muallimhane civarında babasının mezarı yakınına defnedildi. İyi huylu ve güzel ahlaklı olduğu bildirilen Refi‘î, siyakat hattıyla yazı yazmada maharetli idi. Kaynaklarda şairin edebî şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi bulunmamaktadır. Mecmualarda “Refi‘î” mahlaslı şairlere ait şiirler kayıtlıdır. Ancak bu şiirler, Refi‘î mahlaslı diğer şairlere de (Refi‘î-i Leng) ait olabileceğinden Atâ-zâde Refi‘î’nin şiirlerini tespit etmek güçtür. Şairin günümüze ulaşan sadece bir beyti vardır.

Atlansoy, Kadir (1998). Bursa Şairleri. Bursa: Âsâ Kitabevi. 296.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. C.I. Ankara: Bizim Büro Yay. 1500.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyiü’l-Fuzalâ. C. I. İstanbul: Çağrı Yay. 273.

Çemende nâleni güller işitmezlerse incinme

Anı gûş itmege ey bülbül-i şeydâ dimâg ister

(Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi, Vekâyiü’l-Fuzalâ. C. I. İstanbul: Çağrı Yay. 273.)