Madde Detay

Kayserilidir. Abdullah Zührî adında bir zâtın oğludur. İlk bilgilerini Paşa İmamı Ali Efendi’den öğrendi. Ali Efendi’nin 1097/1685-86 yılında vefat etmesi üzerine Avnî Abdülkâfî Efendi’nin dersine devam etti. Onun da vefatından sonra Kayseri’nin meşhur âlimi Ali Nisârî Efendi’nin talebeleri arasına girdi. Mehmed Remzî, medresede Abdülkâfî Efendi’den fevayid-i ziyaiyye, fenn-i mantık, âdâbü’l-bahs; Ali Nisârî Efendi’den Kâzî Mîr ile Nusah-ı Sebâ’yı tahsil ederek icâzet aldı. Ali Nisarî Efendi’den sonra 40 sene kadar Kayseri’de ilimle uğraştı, halkı irşat etmeye gayret sarf etti ve vaazlar verdi. Ali Nisârî Efendi’nin oğlu Abdurrahman Hilmî, babasından sonra Remzi Efendi’den ders gördü. Remzi Efendi 1131 (1718-19) senesinde Kayseri’de vefat etti. Mezarı Seyyid Burhaneddin Türbesi civarındadır. Eserleri şunlardır:

1. Künûzü’r-Rumûz fî Şerhi Tarîkati’l- Muhammediye: Muhammediye Tarikatı üzerine yazılmış Arapça bir eserdir. Nüshaları Nuruosmaniye Kütüphanesi’nde 2450 ve 2451 numaralarda kayıtlıdır.

2. Rumûz-ı Dil-güşâ Hâşiyetün alâ Künûzü’r-rumûz: İlk eserinin yine kendisi tarafından yapılan Arapça şerhidir. Nüshaları Nuruosmaniye Kütüphanesi’nde 613, Eskişehir İl Halk Kütüphanesi 166 numara ve Ankara İl Halk Kütüpanesi HK 1791/8 (Milli Kütüphane) numarada kayıtlıdır.

3. Dîvân: Diğer kaynaklarda, şairin Dîvân'ı olduğundan bahsedilirken Kayseri Ulemâ’sında bu divanın mürettep olduğu belirtilmektedir. Biz araştırmalarımızda bu divanın nüshasına rastlayamadık. Ahmet Emin Güven, Remzî Divançesi başlığı altında neşrettiği (2005) Dîvân’ın bu Remzî’ye ait olduğunu belirtmektedir. Orijinali bugün Nadir İlhan’ın elinde olan Dîvân’ı görüp inceleme imkânımız oldu. Neşredilen Dîvân’ın herhangi bir yerinde aşağıdaki başlangıç kısmı -ki şaire ait bulunabilen yegâne manzume örneğidir- bulunmadığı gibi eserin herhangi bir yerinde Kayserili Remzî’ye ait olmasını gerektiren bir kayıt yoktur.

4. Mecmûa: Ahmed Nazif Efendi, şairin el yazısıyla yazılmış olan mecmuayı gördüğünü, bu mecmuada 1129 Rebiyyülevveli’nin başında (Şubat 1717’nin ortaları) Kayseri’de, çok sayıda insanın ölmesine, birçok evin yıkılmasına, bu arada Cami-i Kebir’in de yıkılmasına yol açan depremi anlattığını bildirmektedir. Kaynaklarda talebesi, Nisârîzâde Hilmî Efendi’nin adına yazdığı bir mersiye gösterilmekte, fakat Mehmed Remzi Efendi’nin sadece Dîvân’ının baş kısmında bulunan ve aşağıya örnek olarak aldığımız “nazm” tarzında yazılmış iki beytine yer verilmektedir (Ahmed Nazif 1991: 34; Bursalı Mehmed Tâhir 1333: 1/315.)

Diriöz, Meserret ve H. Ali Diriöz (hzl.) (1991). Ahmed Nazif Kayseri Meşhurları (Kayseriyye Meşahiri). Kayseri. 33-36. 

Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.1. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 315.

Develioğlu, Abdullah (1973). Büyük İnsanlar (3000 Türk İslam Müellifi). İstanbul: Demir Kitabevi. 419.

Ergun, Sadettin Nüzhet (1938). Türk Şairleri. C.2. İstanbul. 816.

Güven, Ahmet Emin (2000). Kayseri’de Yazma Mecmualar ve Muhtevalarından Seçmeler. Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay. 25-28.

Güven, Ahmet Emin (2005). Remzî Dîvançesi (Kayserili Mehmed Remzî Efendi […..?-1719]). Kayseri: Erciyes Üniversitesi Yay.

Karabulut, Ali Rıza (1984). Kayseri’de Meşhur Mutasavvıflar. Kayseri. 225. 

Koçer, H. Mehmed Zeki (1972).  Kayseri Ulemâsı. İstanbul: Ahmet Sait Matbaası. 31.

Köksal, M. Fatih (1998). Kayserili Divan Şairleri. Kayseri: Geçit Yay. 196-197.

Kurnaz, Cemâl ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmed Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî -  Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.II. Ankara: Bizim Büro Yay.1538.

Türk Dili ve Edebiyatı Ansiklopedisi (1990). “Remzi”. C.7. İstanbul: Dergâh Yay. 309.

Kıt'a

Unvân-ı şeref besmele-i Mushaf-ı esmâ

Ser-lehva-i levh-i ezelî fahr-i müsemmâ

Mahbûb-ı Hudâ Mü’temen-i “in hüve illâ”

Mazmûn-ı hüdâ vâkıf-ı esrâr-ı hafâyâ

(Bursalı Mehmed Tahir (1333). Osmanlı Müellifleri. C.1. İstanbul: Matbaa-i Âmire. 315.)