Said Ahmet

(d. 10 Haziran 1920 / ö. 5 Aralık 2007)
Yazar, Devlet Adamı
(Yeni Edebiyat / 20. Yüzyıl / Türkiye Dışı)
ISBN: 978-9944-237-86-4

Taşkent şehrinin Semerkand Dervaze adlı mahallesinde doğdu. Aydın bir aileye sahiptir. Özbek gelenek ve göreneklerinin korunduğu bir çevrede büyüyen Said Ahmed, bu sayede halkın iç dünyasını, yaşadığı sıkıntıları ve kederleri yakından görme imkânı buldu (Kuçkartayev-Öz 1996: 338). Orta öğrenimini bitirdikten sonra Güzel Sanatlar Lisesini ve Taşkent Devlet Pedagoji üniversitesini 1941 yılında tamamladı.

Çağdaş Özbek Edebiyatına büyük katkıları olan Said Ahmed, “Özbekistan Halk Yazarı” unvanına ve “Hamza” adlı devlet ödülüne layık görülmüştür.

1940 yılında yayınlanan “Tortıq” (Hediye) adlı hikâyeler toplamı, onun ilk edebi ürünüdür. Daha sonra “Er Yürek (Gözü Pek, 1942)”, “Fergana Hikâyeleri (1948)”, Muhabbet (Sevgi, 1949) yayınladığı diğer hikâye kitapları ile güçlü bir yazar olacağının sinyallerini verir. 1950’li yıllarda Sovyet siyasetinin kurbanı olarak birkaç yıl Sibirya’ya sürgüne gönderilir (Kuçkartayev-Öz 1996: 339).

1949 yılında yayınlanan “Kadrdan Dalalar (Kutsal Tarlalar)” ve 1958 yılında yayınlanan “Hükm (Hüküm)” adlı uzun hikâyeleri, onun romana geçiş dönemi eserleridir. Bu hikâyelerinde tarım, kollektifleştirme, çiftçilerin ve halkın durumu anlatılmaya çalışılmıştır.

Usta bir yazar olarak tanındığı eseri ise üç ciltlik “Ufk” romanıdır. İlk cildi “Kırk Beş Gün” adıyla yayınlanır. Büyük Fergana kanalının kuruluşunda halkın gösterdiği çaba anlatılır. “Hicran Günleri” adlı ikinci kitapta halkın savaş zamanındaki durumu gözler önüne serilir. Son kitabı “Ufuk Kapısında” ise boş arazilerin tarıma elverişli hale getirilmesi konu edinilmiştir. Ufk romanının genel olarak konusu köy halkını anlatmaya yöneliktir. 1988 yılında yayınladığı Cimcitlik (Sessizlik) adlı romanı ise durgunluk dönemini konu alır.

Said Ahmed, tiyatro türünde de eserler verir. 1972 yılında komedi türünde yazdığı ve dünya çapında ün kazanan Kelinler Kozgalanı (Gelinler İsyanı) adlı eseri, çağdaş Özbek ailesini konu edinir. Kuyov (Damat) adlı bir tiyatro eseri de kaleme almıştır (Ahmed 1997: 4-5)

Kaynakça

Ahmed Said (1997), Kelinler Kozgalanı (Gelinlerin İsyanı) (Akt. Kuçkartayev, İristay- Öz, Aynur), Ecdad Yay. Ankara.

Kahhar, Tahir Vd. (2000) Türkiye Dışındaki Türk Edebiyatları Ansiklopedisi (Akt. Aynur Öz), Kültür Bakanlığı, C.15.

Kattabekov, A. - Mamacanov, S. - Nazarov, B. , Narmatov, U. - Sultanov, İ. - Şerafiddinov, A. - Şükürov, N. (1990) Özbek Sovet Edebiyatı Tarihi. Taşkent: Okıtuvçi Neşriyat

Kuçkartayev, İristay- Öz, Aynur (1996), Özbek Edebiyatından Seçmeler, Türk Dünyası Dil Ve Edebiyat Dergisi, Güz, S. 318-348.

Madde Yazım Bilgileri

Yazar: DR. ÖĞR. ÜYESİ ERHAN GİRAY
Yayın Tarihi: 09.09.2018
Güncelleme Tarihi: 12.11.2020

Eser AdıYayın eviBasım yılıEser türü
UfkGafur Gulam Adlı Edebiyat ve Sanat Neşriyatı / Taşkent1976Roman
Cimcitlik (Sessizlik)Gafur Gulam Adlı Edebiyat ve Sanat Neşriyatı / Taşkent1989Roman
Kelinler Kozgalanı (Gelinler İsyanı)Ecdad / Ankara1997Tiyatro
Seçilmiş Eserler (3 cilt)Şark Neşriyat / Taşkent2000Diğer
Karagöz Mecnun (Hikayeler)Özbekistan / Taşkent2001Hikâye
Ömrümün Beyanı (Uzun hikaye ve hikayeleri)Şark Neşriyat / Taşkent2008Hikâye

İlişkili Maddeler

Sn.Madde AdıD.Tarihi / Ö.TarihiBenzerlikİncele
1Musa Taşmuhammetoğlu Aybekd. 10 Ocak 1905 - ö. 1 Temmuz 1968Doğum YeriGörüntüle
2MÎRZÂ MUHAMMED HAYDAR KÖREGAN, Haydar Mîrzâ Duglatd. 1499 - ö. 1551Doğum YeriGörüntüle
3Rauf Parfid. 23 Eylül 1943 - ö. 28 Mart 2005Doğum YeriGörüntüle
4SEYİT MEFTUNİ/MEFTUNİ, İbrahim Memo Temizd. 1920 - ö. 28.05.1982Doğum YılıGörüntüle
5Enise Kantemird. 1920 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
6HÜSEYİN, Hüseyin Akbulutd. 1920 - ö. ?Doğum YılıGörüntüle
7YAZICIOĞLU, Muharrem Yazıcıoğlud. 1928 - ö. 11.08.2007Ölüm YılıGörüntüle
8CANANÎ, Ahmet Çelikd. 1917 - ö. 2007Ölüm YılıGörüntüle
9Coşkun Yerlid. 5 Ağustos 1950 - ö. 15 Temmuz 2007Ölüm YılıGörüntüle
10Nurettin İğcid. 07 Ağustos 1959 - ö. ?MeslekGörüntüle
11Mahmut Alptekind. 10 Ocak 1940 - ö. ?MeslekGörüntüle
12Umur Bugayd. 17 Ocak 1941 - ö. 06 Ağustos 2019MeslekGörüntüle
13Mirza Kâzım Beyd. 1802 - ö. 27 Kasım 1870Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
14Bekir Çobanzaded. 1893 - ö. 13 Ekim 1937Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
15Mecit Gafurid. 01 Ağustos 1880 - ö. 28 Ekim 1934Alan/Yüzyıl/SahaGörüntüle
16Ahmet Hamdi Tanpınard. 23 Haziran 1901 - ö. 24 Ocak 1962Madde AdıGörüntüle
17SA‘ÎD, Ebû Saîd Mehmed Efendid. 1594 - ö. Ekim-Kasım 1662Madde AdıGörüntüle
18Ahmet Kutsi Tecerd. 4 Eylül 1901 - ö. 22 Temmuz 1967Madde AdıGörüntüle