Madde Detay

İsmi Mehmed’dir. Bursalı olan şairin doğum tarihi bilinmemektedir. Babası, Konya’nın Ermenek kazasından gelerek Bursa’ya yerleşen Hacı Yusuf Efendi’dir. Mehmed Efendi’nin nisbesi el-Mevlâ Mehmed Samtî İbn el-Hâc Yusuf Efendi’dir. İyi bir eğitim almak maksadıyla 1040 senesinde/1630-31 İstanbul’a gitti. Devrinin meşhur âlimlerinden dersler alarak 1050 yılında/1640-41 medrese tahsilini tamamladı. Şeyhülislâm Ebû Saîd Efendi’den mülâzım oldu. Küçük rütbeli medreselerde görev yaptıktan sonra 1054 Cemâzilûlâ’sında/Temmuz-Ağustos 1644 kırk akçelik Ali Kethüdâ Medresesi’ne tayin edildi. 1064 Şaban’ında/Haziran-Temmuz 1654 Bâlî Efendi Medresesine görevlendirildi. 1068 Cemâzilâhire’sinde/Mart-Nisan 1658 Hammâmiye Medresesi müderrisliği reva görüldü. 1068 Şaban’ında/Mayıs-Haziran 1658 Şâhkulu, 1070 Receb’inde/Mart-Nisan 1660 Mollâ Gürânî, 1072 Safer’inde/Eylül-Ekim 1661 Nişancı Paşa, 1073 Receb’inde/Şubat-Mart 1663 Hanımzâde medreselerinde görev yaptı. Siyavuş Paşa ve Şâhzâde medreselerinde de müderrislik yaptıktan sonra 1078 Zilkade’sinde/Nisan-Mayıs 1668 Osmanlı medreselerinin en üst grubunda yer alan Süleymaniye Medresesi müderrisliğine yükseltildi. 1080 Rebîülâhir’inde/Ağustos-Eylül 1669 Selanik’e kadı olarak tayin edildi. Göreve başladıktan on beş gün sonra vefat etti. Selanik’teki Hasan Bey Camii kabristanına defnedildi. Kaynaklarda Samtî’nin şairliği, edebî şahsiyeti ve eserleri hakkında bilgi yoktur. Fıkıh ilmindeki başarısıyla bilinir. Vaktinin çoğunu devamlı bir suskunlukla geçirdiğinden Samtî lakabını aldığı kayıtlıdır. (Uşşâkîzâde, Zeyl-i Şakaik vr. 190b) Samtî’nin şairliğinden bahseden kaynaklar Sicill-i Osmânî ve Tuhfe-i Nâilî’dir. Ancak her iki kaynak da Samtî’nin şiirlerinden örnek sunmaz. Mecmualarda yapılan taramalarda Mevlânâ Müzesi Türkçe Yazmalar 2563/4 numarada kayıtlı şiir mecmuasında “Samtî” mahlaslı şiirler yer almaktadır. Söz konusu şiirler, Konyalı Samtî Dede’ye de (ö. 1630-31) ait olabileceğinden buraya dâhil edilmemiştir.

Özcan, Abdulkadir (hzl.) (1989). Şeyhî Mehmed Efendi Şakâ’ik-i Nu’mâniyye ve Zeyilleri “Vakâyiü’l-Fuzalâ”. C. 3. İstanbul: Çağrı Yay. 358-59.

Seyyid İbrahim Hâsib. Zeyl-i Şakâyık. Süleymaniye Kütüphanesi Hâfid Efendi 242. yk. 190a-190b.

Akbayar, Nuri (hzl.) (1998). Mehmed Süreyyâ  Sicill-i Osmânî (Yâhud Tezkîre-i Meşâhir-i Osmânî). C.5. İstanbul: KB-Tarih Vakfı Ortak Yay. 1481.

Kurnaz, Cemal ve M. Tatçı (hzl.)(2001). Mehmed Nâil Tuman Tuhfe-i Nâilî-Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay. 565.