Madde Detay

Şeyh Mehmed bin Mustafa Balıkesir’de doğdu. Tokat kadılığı yapmış olan babası Tokadî Mustafa sanıyla meşhur olduğu için kendisi de Tokadî-zâde ünvanıyla anıldı ve tanındı. İlk eğitimini tamamladıktan sonra İstanbul’a geldi. Tursun-zâde Darülifadesi’nde ders halkasına dahil olduktan sonra vaaz ve nasihat vazifesi gördü. Bir süre şeyhi Ömer Efendi’nin etkisiyle tasavvufa heves etmekle beraber o yolda ilerlemedi. Murad Paşa Camii’nde dersler verdi. Bu görevde tanındıktan sonra Fazlullah Efendi yerine Sultan Selîm Camii vaizliğine getirildi. 1032 / 1622/1623 yılında Sultan Bayezid Camii’ne nakledildi. 1041 Cemaziyelahir / 1631 yılı Aralık ayında şehzade imamı Şeyh Mustafa Efendi yerine Süleymaniye Camii vaizliğine getirildi. Aynı yıl Ayasofya Camii vaizliğine atandı. 1044 / 1634/1635 yılında devrin padişahı Sultan Murad ile Revan Seferi’ne çıktı. Fakat Konya civarında hastalanıp İstanbul’a döndü. 1045 Zilkade / 1636 yılı Nisan ayında İstanbul’da vefat etti. Topkapı haricinde defnedildi. Haftanın dört gününü derse, diğer günlerini vaaz faaliyetlerine ayıran takva ehli ve âlim bir kişiydi. İlmî konularda birçok risalesi olduğu rivayet edilir. Edebî ve nasihat verici şiirleri vardır.

Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şakaik-ı Nu‘maniye ve Zeyilleri Vekayiü’l-Fudalâ II-III Şeyhi Mehmed Efendi.İstanbul: Çağrı Yay. 60.

Kurnaz, Cemal ve Mustafa Tatcı (hzl.) (2001). Mehmet Nâil Tuman, Tuhfe-i Nâilî- Dîvân Şâirlerinin Muhtasar Biyografileri. Ankara: Bizim Büro Yay.

Kıt‘a

Sakın selb eyleyüp ben ihtiyârı

İdüp cürmü dime kim senden oldı

Anınçün girü makbûl oldı Âdem

Olup nâdim didi kendümden oldı

(Özcan, Abdülkadir (hzl.) (1989). Şakaik-ı Nu‘maniye ve Zeyilleri Vekayiü’l-Fudalâ II-III Şeyhi Mehmed Efendi. İstanbul: Çağrı Yay. 60)