Madde Detay

Yahyâ Dede Efendi hakkında bilgi veren, tespit edebildiğimiz en eski kaynak Esrar Dede (ö. 1797)'nin Tezkire'sidir (Genç 2000: 532). Daha sonra kaleme alınmış olan Ali Enver'in Semâ'hâne-i Edeb'inde (1309/1891) ve Nail Tuman'ın Tuhfe-i Nâilî'sinde (2001: 1218) Esrar Dede'nin verdiği bilgiler tekrar edilmektedir. Kaynaklara göre Yahya Dede, aslen Bağdatlı olup ailesi Mevlevi meşayıhındandır. Şair, zamanın Bağdat Mevlevihanesi postnişini Nasîrâ Dede (ö. 1050/1640)'nin terbiyesinde yetiştikten sonra Konya'ya gitmiş ve orada sülûkünü tamamlamıştır. Nasîrâ Dede'nin vefatı üzerine ise onun yerine Bağdat Mevlevihanesi şeyhliği ile vazifelendirilmiştir. 50 yıla yakın bir süre irşad görevini yürüten şair, 1100/m. 1688 yılında Bağdat'ta vefat etmiştir. Vefatından sonra şeyhliğe oğlu Azîzî Dede getirilmiştir.

Yahya Dede'nin şiirlerinden, ilgili kaynaklarda misal olarak verilmiş olan Bağdat valisi İbrahim Paşa'nın yaptırdığı camie düşürdüğü tarih, 1 tarih mısra, ile bir Farsça rubaisi tespit edilebildi.

Ali Enver (1309/1891). Semâ-hâne-i Edeb. İstanbul: Alem Matbaası. 262.

Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596.

Tuman, Nail (2001). Tuhfe-i Naili: Divan Şairlerinin Muhtasar Biyografileri. C.2. Ankara: Bizim Büro Yay.

Tarih

Yapdı İbrâhîm Pâşâ beytullâh ola sa'yi kabûl

***

Enzâr-ı bed ki tâ zi-'adem hest bûde end

Her lahza be-ihtiyât kemer best bûde end

Ân dem ki çeşm-i mest-i turâ în-hatâ resîd

Mustahfizân-ı dîde meger mest bûde end

(Genç, İlhan (hzl.) (2000). Esrar Dede Tezkire-i Şu’arâ-yı Mevleviyye: İnceleme-Metin. Ankara: AKM Yay. 596, 533)